???? ???? ????? ??????? ????

تاریخ تشیع طهران
طهران ابتدا روزگار اسلامی به طور آبادی وجود داشته و جزو روستاهای ری بوده میباشد.[۲۹]

تأثیر تشیع قم و ری بر طهران (تا قرن پنجم هجری): قم را خاستگاه تشیع در کشور‌ایران و تأسیس قم اسلامی را ۸۳ یا این که ۹۴ق می دانند.[۳۰] تشیع قم چنان بود که بر بخشها اطرافش مانند ری نیز تأثیر می‌گذاشت.[۳۱] ری نیز در طی عثمان سوای مبارزه فتح می‌گردد و مردمش تا موفقیت عباسیان تمایل اموی داشتند و حتی آن را جزو شهرهای ناصبی‌مذهب نیز مذکور‌اند.[۳۲] از قرن دوم و بعد از موفقیت عباسیان (۱۳۲ ـ ۶۵۶ق) کم کم مذهب شیعه درین شهر توسعه مییابد.[۳۳] حضور عبدالعظیم حسنی در ری (قبل از سال ۲۵۰ق) را نقطه عطفی برای تشیع این شهر شمرده‌اند.[۳۴] رابطه قم با ری سبب تفکرات شیعی امامی بود و تشیع از ری نیز به نواحی و اطرافش توسعه و گسترش مسجد النبی کوهسنگی مشهد می‌یافت.[۳۵]

تأثیر حکومت آل بویه بر تشیع طهران: در عصر حکومت آل بویه (۳۲۰ ـ ۴۴۰ق) میل‌های شیعی در کشور‌ایران پیشرفت یافت؛ بویژه با حضور صاحب و مالک بن عباد از وزرای پشتوانه شیعه بویهیان و ارتباط ها مجاورت او با روضه خوان صدوق.[۳۶] درین زمان نواحی دربین طبرستان و ری عمدتاً شیعه بودند و از مهمترین آنان حیطه قصران میباشد که اینک ضمیمه طهران آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.[۳۷]

تشیع طهران پیش از صفویه: به نقل از حمدالله مستوفی( درگذشته ۷۵۰ق) (که در حدود صد و شصت سال پیش از صفویه می‌زیسته میباشد) عموم ری و بیشتر توابع آن در نصفه قرن هشتم هجری قمری به جز مفاد استثنا مانند دیه قویه، شیعه دوازده امامی بوده‌اند[۳۸] و زیرا در آن فرصت طهران اعتبار و التفات داشت در‌صورتی‌که جزو استثناها بود مطلقاً او آن را بیان میکرد.[۳۹] در اواخر قرن هشتم عموم طهران و بیشتر آبادی‌های اطرافش شیعه بودند و تنها در یکسری جا سنیان حنفی معاش می‌کردند.[۴۰] برخی معتقدند ایرانیان تا پیش از صفویه غالباً سنی بودند و حضور شیعه‌ها به بعضی بخش ها مانند قم، سبزوار، کاشان و مازندران منحصربه‌فرد بود[۴۱] البته وجود امامزاده‌های گوناگون در طهران در عصر تیموری در قرن نهم هجری[۴۲] مانند حرم سیداسماعیل، امامزاده یحیی و زید و اثرها به دست آمده در آنان (مانند نوشته‌های فارسی و عربی) آرم می دهد که تشیع در طهران قبل از زمان صفویه اشاعه رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد داشته میباشد.[۴۳] [یادداشت ۶]

تشیع طهران در زمان صفویه و بعداز آن: در عصر صفویه (۹۰۷ ـ ۱۱۳۵ق) و تأسیس دولت امامی‌مذهب و تغییر‌و تحول مذهب قانونی جمهوری اسلامی ایران به تشیع، دگرگونی شگرفی در تاریخ تشیع دوازده امامی پدیدآمد.[۴۸] درین زمان، طهران با سرعت بیشتری آبادتر و گرانقدر‌خیس ‌شوید[۴۹] و در نصفه در آغاز صفویه از لحاظ فرهنگی جایگزین ری ‌شوید تا جایی که می‌قدرت آرم‌هایی از پرورش حوزه علمیه (بنیان فراگیری شرعی نزد شیعه امامیه.[۵۰]) را در طهران یافت.[۵۱] بعداز زمان صفویه نیز نادرشاه بعداز رجوع از هند (۱۱۵۲ق)، در طهران مجلسی از علمای مذهبها تشکیل شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد می دهد.[۵۲]

در زمان قاجار (۱۲۰۹ ـ ۱۳۴۵ق)، عموم طهران در محرم هر سال برای امام حسین(ع) و شهدای کربلا عزاداری می‌کردند.[۵۳] در سال ۱۳۰۰ق به امر ناصرالدین فرمان روا قاجار اخذ مالیات جزیه از زردشتیان، ارامنه و کلیمیان کنسل شوید.[۵۴] در عصر پهلوی (۱۳۰۴ ـ ۱۳۵۷ش) در سال ۱۳۱۲ش در مجلس شورای ملی ضابطه «اذن رعایت اوضاع و احوال شخصیه ایرانیان غیرشیعه» به ثبت ‌رسید.[۵۵] بعد از انقلاب اسلامی کشور‌ایران طبق اصل دوازدهم قانون اساسی ایران ایران ، آئین قانونی کشور‌ایران اسلام‏ و مذهب‏ جعفری‏ اثنی‏ عشری‏ میباشد‏ و رهروان مذهب‌ها‏ دیگر اسلامی‏ اعم‏ از حنفی‏، شافعی‏، مالکی‏، حنبلی‏ و زیدیه‏ در اعمال‏ مراسم‏ مذهبی طبق‏ فقه‏ خودشان‏ آزادند و تعلیمات شرعی و اوضاع و احوال‏ شخصیه‏ ( وصلت‏، جدایی‏، ارث‏ و وصیت‏) و دعاوی‏ مرتبط با‏ آن‏ در دادگاه‌ها رسمیت‏ دارا هستند. همینطور طبق اصل سیزدهم، ‎‎‎‎‎ایرانیان‏ زرتشتی‏، کلیمی‏ و مسیحی‏ صرفا اقلیت‌های‏ شرعی‏ میباشند که‏ نزدیک به ضابطه‏ در ایفا‏ مراسم‏ شرعی‏ آزادند و در اوضاع‏ شخصیه‏ و تعلیمات‏ فقاهتی‏ میتوانند طبق‏ دین‏ خویش کار‏ نمایند.

بعداز قاجاریه تا به امروز بیشتر عموم طهران مسلمان و شیعه میباشند البته رهروان اهل تسن و ادیان دیگر زیرا زردشتی، مسیحی، آشوری و یهودی نیز درین شهر معاش می‌نمایند.[۵۶]

نقابت
نِفریمَت نهادی برای تحقیق و سرپرستی کارها سادات و یتیمان و تأمین نیازهای مالی و نیز محافظت احترام آن ها بود. این بنیان همینطور اداره اوقاف و داوری دربین سادات را در چنگ داشت. نقابت در حکومت بنی‌عباس با علت دوری از نارضایتی طالبیان و تأیید مقام آن ها تولید شد. نقیب، معمولا از اشخاص بانفوذ گزینش می گردید. بعضی از نقیبان در پیشرفت شیعه و مسائل سیاسی عمل می‌کردند. سید رضی، سید مرتضی و ابن طاووس از نقیبان دارای شهرت مسجد النبی کوهسنگی مشهد می‌باشند.

مضمون‌‌شناسی
نَقیب به کسی می‌گفتند که پیوسته از وضع زندگی خویشاوندان یا این که طایفه خویش مطلع باشد و خبر بگیرد.[۱] نقیب و نقابت از نَقب گرفته شد‌ه‌است. نقب به معنای شکافتن، شکاف کردن، خط مش مفتوح کردن و همینطور کاویدن عمق چیزها و گردش و جست‌وجوست.[۲]مشتقات واژه و کلمه نقب در قرآن سه توشه بکار رفته میباشد که یک توشه آن در آیه۱۲ سوره مائده درباره بنی اسرائیل میباشد و به نقیبان دوازده‌گانه آن ها اشاره گردیده‌است و مفسران مسلمان برای آن معانی مختلفی مانند رئیسان، شاهدان، ضامنان و فرزندان اسرائیل(یعقوب) آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد برایش بیان کرده‌اند.[۳]

وظایف
وظیفه مهم نقیب، بازرسی به کارها اجتماعی، حقوقی و مالی سادات بود.[۴] نقیب عام اموری مانند اداره وقف، داوری، کارها یتیمان و توزیع سهم سادات را اعمال می‌بخشید.[۵] تصویب و بررسی نَسَب، ولادت و فوت، تزویج و اشتغال سادات را نقیبان خاص برعهده داشتند. هم‌اینگونه آن ها وظیفه داشتند از بی‌احترامی بقیه افراد به طالبیان و نیز از ارتکاب گناه و جرم و آزار بقیه افراد از سوی سادات پیشگیری رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد نمایند.[۶]

پروسه تاریخی
بنیان نقابت در نصفه دوم قرن سوم قمری در تشکیلات حکومت بنی‌عباس با تیتر دیوان نقابت برای اعمال کارها سادات طالبی بوجود آمد.[۷] در ۲۴۹ق، یحیی بن قدمت، از نوادگان زید بن علی، علیه حکومت مستعین (۲۵۵-۲۴۸ق) قیام کرد و در ۲۵۰ق کشته شد.‌[۸] وی از تأمین‌نشدن درخواست مالی خودش بوسیله قدمت بن فَرَج، مسئول مستمری بنی‌هاشم (طالبیان و بنی‌عباس) و خلق تند او، غمگین و خشمگین گردیده بود.[۹] یک سال بعد از آن حسین‌بن احمد، برادرزاده یحیی به مستعین سفارش کرد مسئول طالبیان را شخصی از خویش آن‌ها گزینش نماید. مستعین، خویش اورا تحت عنوان نقیب طالبیان برگزید.[۱۰] شریف مرتضی از سال ۴۰۶ق از سوی فرمانروا آل بویه و خلیفه عباسی، نقیب علویان، امیرالحاج و مدیر دیوان مظالم شد؛ مناصبی که قبل از وی بابا و برادرش شریف رضی بر ذمه داشتند.[۱۱] منصب نقابت سادات تا نقطه پايان زمان خلافت عباسی جزء مشاغل دیوانی اثبات دستگاه خلافت بود.[۱۲] نقابت در زمان آل بویه و سلجوقیان عنایت بیشتری یافت و نیز به ساختار حکومت‌های اهل ایران اضافه شد.[۱۳] هم‌اینگونه به سبب ساز ارتقاء جمعیت علویان، نسب‌شناسی گسترش کرد و نَسّابه‌های (اشخاص نسب‌شناس) اکثری کار می‌کردند.[۱۴] بعداز سقوط عباسیان به‌دست هلاکوخان، جایگاه نقابت و احترام سادات باقی ماند.[۱۵] در دولت ایلخانی، مراکزی بنام دارالسیادة نیز برای سرویس به سادات به‌وجود آمد که بیشتر کاربرد فرهنگی شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد داشت.[۱۶]

در بعد از ظهر صفویه با وجود نقابت، بخشی از وظایف آن به ذمه رده صدارت نهاده شد. صدارت کارها مذهبی و موقوفات را به‌ذمه داشت و در طی تیموریان به وجود آمده بود و منحصربه‌فرد به سادات بود.[۱۷] در امپراتوری عثمانی نیز به پیروی از سلجوقیان و ایلخانیان رده نقابت وجود داشت و تیتر نقیب الاشراف به بالاترین جایگاه آن داده شد.[۱۸] تا اواخر قاجاریه اداره نقابت با تیتر «دار النقابة الشریفة» کار کلان داشت و گاهی تحت عنوان ابزار سیاسی یا این که اجتماعی شاهان قاجار استعمال میشد.[۱۹]

ابراهیم نوبختی
ابواسحاق ابراهیم نوبختی نیز از بزرگان و قدمای متکلمان شیعه در نصفه نخستین قرن چهارم میباشد.علامه حلی از وی با وصف «روحانی اَگام و امام اَعظم» حافظه نموده است. [۲۷] به عنوان مثال تألیفات او کتاب الابتهاج فی ثابت اللذةالعقلیه للّه بزرگ و نیز کتاب الیاقوت میباشد که علامه حلّی آن را تفصیل نموده است. کتاب الیاقوت از قدیم‌ترین کتابهای کلامی شیعه مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.[۲۸]

روضه خوان موءثر
نوشته‌ی‌علمیٔ اساسی: روحانی اثر گذار
یکی‌از وسیع ترین استادان سخن در حوزه بغداد و بلکه در سرتاسر دنیا اسلام، محمدبن محمدبن نعمان حارثی، مشهور به روضه خوان موءثر یا این که ابن المعلّم بود که کتابهای زیادی در موضوعات متعدد کلامی تألیف کرد.[۲۹] او در مناظره‌های کلامی، به ویژه در موضوع امامت، با جریان پرقدرت معتزله روبه رو بود که آرای مشترکی نیز با زیدیه داشتند و مشقت بار درگیر تبلیغ و رواج دیدگاههای خویش و مناقشه جدّی در عقاید شیعه ها امامی بودند؛ وی به طور همزمان درصدد ارائه مستدل و مدون باورهای شیعی بود. او تعدادی رساله در عیب گیری دیدگاههای کلامی معتزله تألیف کرد و اثرها زیادی نیز در ساماندهی استدلالی آموزه‌های شیعی و تقابل با حدیث گرایی غیرعلمی پدید آورد. کتاب تصحیح الاعتقاد وی، دربردارنده توضیحات و نیز نقد ها و اعتراضات وی بر اعتقادالامامیه روحانی صدوق، مثال‌ای از فعالیتهای علمی او در همین مسیر آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.[۳۰]

شاگردان روضه خوان موثر

شاگردان موءثر زیرا سیدمرتضی و روحانی الطائفه ابوجعفر طوسی نیز در حرف خبره بودند. سیدمرتضی در کتاب تنزیه الانبیاء، بر نقطه مرکزی اختلاف لحاظ بین امامیه و معتزله درباره پاکی انبیا انگشت می‌نهد. امامیه برآنند که پیامبران مرتکب هیچگونه غلط نمیشوند، اما معتزله تنها ارتکاب گناهان کبیره و گناهانی را که موجب استخفاف آن‌ها می شود محال می دانند. سید درین کتاب خلال رد لحاظ معتزله، به شبهه‌های زندیقان بر پیامبران نیز جواب داده میباشد. روحانی طوسی نیز یک‌سری تاثیر کلامی تألیف کرد که از کلیه مهمتر، تفصیل قسمت حرف کتاب جمل العلم و العمل سید مرتضی میباشد با تیتر تمهیدالاصول، و نیز المفصح فی الامامة و مقدمة فی المدخل الی رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد دانش الکلام.[۳۱]

مهم ترین موضوعات کلامی
از مهم‌ترین موضوعات کلامی مطرح در حوزه بغداد و بلکه در محافل علمی این شهر، قضیه امامت و غایب بودن امام بود. حوزه بغداد که مدافع امامت و غایب بودن بود، رقیبان و معارضان سرسختی شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد داشت.

در رأس معارضان امامت، خلفای عباسی بودند که همواره به امامان به دیده رقبای سیاسی خویش می نگریستند و برای تضعیف و هلاکت جریان امامت از هیچ کوششی دوری نمی‌کردند. از سایر معارضان امامت، حنبلی ها بودند.
جریان پرقدرت معتزله نیز گرچه علی علیه‌السلام امام اولیه شیعه‌ها را، از حیث علمی، بر دیگر خلفا رجحان می‌بنیان، با اطمینان امامیه در امامت و وحیانی پی بردن منشأ آن مخالف بود.
مدعیان بابیت امام فرصت(عج) در عصر غایب بودن صغری و مخالفت کنندگان با نواب و وکلای ائمه نیز از فتنه‌های داخل مذهبی بودند. اینان با سوءاستفاده از ایرادات ناشی از غایب بودن امام و تنگناها و دشواریهای سیاسی جامعه شیعه، ادعای نمایندگی امام و دعویهای غلط دیگر می‌کردند.
تعبیر و تفسیر قرآن
عالمان پر رنگ
در حوزه بغداد قرآن پژوهان پر رنگ‌ای تربیت شدند: ابومحمد حسن بن موسی نوبختی (متوفی ۳۱۰) کتاب التنزیه و بیان متشابه القرآن را نوشت.[۳۲] ابوعبداللّه احمدبن محمد جوهری کتاب مانزل فی القرآن فی صاحب و مالک الزمان را تألیف کرد.[۳۳] محمدبن عباس مشهور به ابن جُحام (زنده در ۳۲۸) از عالمان ثقه بغداد، خلال تألیف یک سری کتاب شرعی، کتاب مانزل اینجانب القرآن فی اهل البیت را در هزار ورق نوشت که به شهید شدن گروهی از عالمان هم روزگارش مانند آن تا مجال وی تألیف نشده بود.[۳۴] روضه خوان موءثر نیز، کتابهایی ویژه علم ها قرآن و تعبیروتفسیر نوشته بود، مانند الکلام فی وجوه اعجازالقرآن، البیان فی تألیف القرآن، و البیان عن خطا قُطْرُب فی القرآن[۳۵] سیدرضی (متوفی ۴۰۶) فراگیر موثر و اخوی سیدمرتضی، یک سری تاثیر قرآنی تألیف کرد، برای مثال حقائق التأویل فی متشابه التنزیل، و معانی القرآن.

سید مرتضی نیز از قرآن پژوهان بلندمرتبه حوزه بغداد بود. او در مهم‌ترین تاثیر قرآنی خویش، المُوضِح عن جهة معجزه القرآن، عقیده صرفه را درخصوص معجزه قرآن مطرح کرد، که گزینه اعتنا و عیب گیری قرآن‌پژوهان قرار گرفت. کتاب امالی یا این که غررالفوائد و دُرَرالقلائد وی، در تعبیر و تفسیر شمار متعددی از آیه ها ایراد، نتیجه ها هشتاد نشست درس دادن او در منزل‌اش در بغداد میباشد که متناوبآ برگزار می شد و در سال ۴۱۳ تمام شد.[۳۶] مهم ترین و جامع‌ترین و مشهورترین تعبیر را در حوزه بغداد، واپسین معلم پر رنگ این حوزه، یعنی روحانی طوسی نوشته میباشد. او در تعبیر التبیان به جنبه‌های مختلف لغوی، بدیعی، صرفی و نحوی، دینی، کلامی و تاریخی نشانه‌ها دقت نموده است، علاوه بر آنکه تعبیر و تفسیر وی پایین تأثیر فضای حکم کننده بر بغداد آن دوران بیشتر صبغه کلامی داراست.

وفای به قسم، رسمی دنیا‌شمول
مکارم شیرازی نوشته میباشد براساس احادیث، وفای به قول رسمی دنیا‌شمول میباشد که هم مسلمان‌ها و هم کافران را دربرمیگیرد.[۲۴] به اعتقادوباور وی، ضرورت پایبندی به عهد، در فطرت آدم‌هاست و به همین ادله، بین آحاد اقوام و ملل، چه معتقد به آیین باشند چه نباشند، ما یحتاج شمرده می‌گردد.[۲۵] وی، با استناد به آیهٔ ۱۷۷ سورهٔ بقره، [۲۶] ذکر می‌نماید که معنی وفای به قول در قرآن هیچ قید و شرطی ندارد و دربرگیرنده تک تک عهدهای الهی و قول‌های عموم، چه مسلمان چه کافر می‌گردد و مادامی که آنها به قول خویش پایبند می باشند، مسلمانها نیز بایستی به قسم خویش بامسئولیت مسجد النبی کوهسنگی مشهد باشند.[۲۷]

در طومارٔ امام علی(ع) به صاحب اشتر آمده میباشد تک تک عموم دنیا، با اختلافاتی که در اذهان و تمایلات دارا هستند، در ضرورت وفای به عهد و پیمان رخداد‌لحاظ دارا هستند؛ حتی مشرکانِ مجال نا‌آگاهی هم آن را ملاحظه می‌کردند. درین طومار، به صاحب و مالک اشتر توصیه گردیده به عهدوپیمان خویش با کافران آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد هم پایبند باشد.[۲۸]

خصوصیت‌های وفاداران
به‌گفتهٔ علامه طباطبایی، در قرآن و احادیث، وفاداران با خصوصیت‌هایی معرفی گردیده‌اند؛ به عنوان مثال: در ستون صاحبان عقل و فکر‌اند، برقرارکنندهٔ پیوندهای الهی‌اند، خداپرست و شکیبایند و نمازگزارانی میباشند که بوسیلهٔ حسنات، با سیئات نزاع می‌نمایند.[۲۹] رضایی اصفهانی، محقق قرآنی نیز نوشته میباشد در آیاتی از قرآن، وفاداران با صفاتی مانند نیکوکاری[۳۰] و ایمان[۳۱] معرفی رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد گردیده‌اند.[۳۲]

پانویس
قرشی، قاموس قرآن، ۱۴۱۲ق، ج۷، ص۲۳۰؛ سجادی، فرهنگ وتمدن اصطلاحات شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد و تعبیرات عرفانی، ۱۳۸۶ش، ص۷۸۸.
مکارم شیرازی، خوی در قرآن، ۱۳۷۷ش، ج۳، ص۲۴۴.
مکارم شیرازی، رفتار در قرآن، ۱۳۷۷ش، ج۳، ص۲۴۴.
مکارم شیرازی، اخلاق و رفتار در قرآن، ۱۳۷۷ش، ج۳، ص۲۵۷.
کلینی، کافی، ۱۴۰۷ق، ج۲، ص۳۶۴.
مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۱۰ ه، ج۸۱، ص۲۵۲.
صدوق، خصال، ۱۳۶۲ش، ج ۱، ص۱۱۳.
نهج البلاغه، ۱۴۱۴ق، طومارٔ ۵۳.
ثقفی تهرانی، تعبیروتفسیر جاری جاوید، ۱۳۹۸ ق. ج۲، ص۶۲۶.
سورهٔ مریم، آیهٔ ۵۴.
برای مثال نگاه فرمائید

اشکال ریاودورویی در عبادت
قال الصّادق علیه السلام: فرستاده خداوند(ص) فرمود كه: زود باشد كه بر مردمان زمانى بيايد كه نهان آن‌ها خبيث و بد، و آشكار ايشان در آن نيكو باشد، به دلیل طمع در دنيا، و به آن، آن‏چه را كه در نزد آفریدگار ايشان میباشد عزم ندارند. دين ايشان ريا باشد، و هيچ واهمه به ايشان نياميزد، و آفریدگار ايشان را به عقاب سختى تعميم دهد كه همگی را فرا گيرد. پس اورا بخوانند، مانند دعاى كسى كه غرق گردیده باشد، و دعاى ايشان را مستجاب مسجد النبی کوهسنگی مشهد نگرداند

تحفة الأولیاء(ترجمه أصول کافى)؛ ج‏۳؛ ص۷۰۹

در بخشی از عبادت
ریا و دورویی سبب بطلان عبادت میباشد و فرقی ندارد که ریاودورویی در همگی اجزای یک عبادت چهره دهد، یا این که فقط در بخشی از آن. همینطور فرقی در بین اجزاى واجب و مستحب وجود ندارد.[۱۱] گرچه برخى از فقها ریاودورویی در اجزای مستحب عبادت، مانند قنوت را موجب بطلان عبادت آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد ندانسته‌اند.[۱۲]

در مقدمات عبادت
دورویی در مقدمات عبادت و انجام دیگری که فارغ ماهیت عبادت باشد، منجر بطلان خویش عبادت نمی شود. از جمله در صورتی کسی ریاکارانه به مسجد برود، البته نمازی که می خواند را با اخلاص بخواند، نمازش فس رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد وجود ندارد.[۱۳]

در ویژگی شغل
در صورتیکه فردی اصولا عبادتش اخلاص داشته باشد اما بعضا خصوصیت‌های عملش برای خود نمایی و دورویی باشد، بعضا از فقها قائل به بطلان عبادت وی گردیده‌اند و بعضا دیگر، بطلان را نپذیرفته‌اند؛ مانند هر کس نمازش را برای ریاودورویی به جماعت یا این که نخستین وقت یا این که با خضوع و خشوع و فکر( طمأنینه) شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد بخواند.[۱۴]

متعلقات ریا و دورویی
ریاودورویی یک سری نوع میباشد:

اساسا ایمان: یعنی در ظواهر شهادتین بگوید البته در دل، آن را انکار و تکذیب نماید. این دورویی بی دینی و نفاق میباشد.
در عبادات با تصدیق اصل آئین: هر کس اصل آیین را قبول دارااست و در حضور عموم نیز عبادت‌ها را بجا می آورد، اما در خلوت خودش واجبات را رخنه‌ می‌نماید.
ریاودورویی در مستحبات.
در کیفیت و وصف عبادت واجب یا این که مستحب: مانند حضور در نماز جماعت قبل از عموم به قصد صف نخستین و امثال این.[۱۵]
اثر ها و حاصل
ریای ممدوح از نگاه نراقی در کتاب معراج السعاده:
در صورتیکه در اظهار عبادت، قصد صحیحی باشد مانند ترغیب عموم به کار نه، یا این که نحو آن، باکی در اظهار آن وجود ندارد، بلکه بسا باشد که اظهار آن افضل باشد به شرطی که مسلما شایبه ریائی در آن نباشد و مفسده دیگر هم بر آن مترتب نگردد، مثل هتک آبروی فقیری در اظهار تصدّق و در حالتی که اینگونه نباشد و احتمال ریاودورویی باشد، زنهار، که پیرامون اظهار آن نگردد و این موضع خطر و محل لغزش میباشد، زیرا پاکی نیت از جمیع شوایب ریا و دورویی در اظهارِ شغل میسّر وجود ندارد مگر از برای اربابِ نفوس قدسیّه و صاحبان قلوب کارکشتهّه و اکثری از اهل دانش و کار میباشند که خویش را خالی از ریاودورویی پندارند و در منزلت اظهار جاری ساختن خویش برمی آیند و حالا اینکه شیطان وی را فریفته و به نابودی انداخته. *

*منبع: نراقی، معراج السعاده،ص۶۱۹.

بنابر آیه ها و احادیث بعضی از پیامدهای ریاکاری به این شکل میباشد:

فسخ شدن انفاق.[۱۶]
محرومیّت از محبّت پروردگار.[۱۷]
همدمی با شیطان.[۱۸] [۱۹]
کفر خفی: از امام راستگو(ع) قصه گردیده: کُلُّ رئاءٍ شِرْکٌ إنَّه مَنْ عَمِلَ لِلنّاسِ کان ثَوابُهُ عَلَی النّاسِ و اینجانب عَمِلَ للهِ کان اجرُهُ عَلَی اللهِ. (ترجمه: هرگونه ریایی کفر میباشد، کسی که برای عموم فعالیت نماید پاداشش به عهدۀ عموم میباشد و هر که برای پروردگار شغل نماید ثوابش بر خداست.)
[۲۰]

شیوه معالجه
برخی از طرق معالجه ریاودورویی عبارت اند از:

اعتنا به خشم و غضب الاهی از فعالیت دورویی.
اعتنا به بی ارزشی جایزه و تشویق عموم در مقابل جایزه خدا قوی متعال.
اعتنا به خُلف وعده‌ها، نا سپاسی‌ها و فراموش کاری‌ها و ناتوانی‌های عموم در قدر دانی.
اعتنا به توان پروردگار در تسخیر دل‌ها و قلب‌ها.
دقت به اقتدار پروردگار در افشای ریاکاری‌ها در نزد عموم و رسوایی آن.
اعتنا به‌این که دورویی نابود کننده أجر و محرک اخروی جاری ساختن بشر میباشد.
عادت دادن خویش بدین که اجرا و شغل های نیک خویش را در پنهانی اجرا دهد. [۲۱]
مفاد مجاز برای نماد دادن اجرا به دیگر افراد
در بخش اعظمی از مفاد اجرا کاری به طور آشکار، دورویی محسوب نشده، بلکه به آن سفارش شد‌ه‌است. مثل ایفا آشکار انجام نیک و با تقوا به قصد تشویق دیگر افراد، یا این که به قصد تبلیغ آئین، یا این که پیکار با وسوسه‌های شیطان.[۲۲]

معنا‌شناسی بخل
«وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَبْخَلُونَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ هُوَ خَيْرًا لَّهُم ۖ بَلْ هُوَ شَرٌّ لَّهُمْ ۖ سَيُطَوَّقُونَ مَا بَخِلُوا بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ»

و افرادی که به آنچه پروردگار از ادب خویش به آن ها عطا کرده، بخل می‌ورزند، هیچ گاه تصور نکنند که آن [بخل] برای آن‌ها بهتر میباشد، بلکه برایشان بد میباشد. به زودی آنچه که به آن بخل ورزیده‌اند، روز قیامت طوق گردنشان مسجد النبی کوهسنگی مشهد می‌گردد. «سوره آل‌عمران، آیه ۱۸۰»

بخل به معنای دوری از خرج کردن و بخشیدن[۱۵] در قوانینی میباشد که عقل بخشیدن را نیکو بداند.[۱۶] بخل از رذائل اخلاقی دانسته گردیده که در مقابل سخاوت میباشد.[۱۷] برخی محققان معتقدند که بخل دو ضد داراست؛ یکی از سخاوت و دیگری آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد اسراف.[۱۸]

گردآوری‌ای از مفسران قرآن، معنای بخل را وسیع‌خیس از معنای عرفی آن گرفته و معتقدند که هر چیزی که به عموم عایدی برساند و فرد از بخشیدن آن جلوگیری نماید، مصداق بخل خواهد بود.[۱۹] بر این محور عدم رعایت آداب اخلاقی همانند درود کردن، صداقت و اخلاص را نیز نوعی بخل رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد دانسته‌اند.

[۲۰] برخی دانشمندان با اشاره به اینکه کلمه و واژه بخل مراتب مختلفی میباشد، معتقدند که کلمه و واژه بخل در قرآن به‌معنای لغوی خویش آمده میباشد؛[۲۱] به‌سیرتکامل‌ای که هم مشمول نعمت‌های دنیوی و هم معنوی همانند عِلم میگردد.[۲۲]در بعضا از احادیث نیز مصادیقی برای بخل معرفی گردیده که موید همین داعیه میباشد. [۲۳]فرستاده(ص) در روایتی دانشمندی که از آموختن علم خودش بخل می ورزد را شامل عذاب الهی در قیامت دانسته میباشد. رَجُلٌ آتاهُ اللّه ُ عِلما فبَخِلَ بِهِ عَلى شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد عِبادِ اللّه [۲۴]

امام درستگو (ع):

«وَالسَّخاءُ وَضِدَّهُ الْبُخْلُ»

سخاوت [از لشکریان عقل میباشد] که در مقابل آن بخل جای‌دارد.

به‌گفته مفسران قرآن، واژه و کلمه بخل در قرآن به‌معنای جلوگیری از پرداخت دستمزد واجب، به‌ویژه زکات به فعالیت رفته میباشد.[۲۵] مستند این عقیده، وعده جهنم و عذاب شدیدی میباشد که در بعضا آیه ها[۲۶] به اشخاص حسودوبخیل داده شد‌ه‌است.[۲۷] در احادیث متعددی از واژه و کلمه شُح به معنای بخل مصرف شده میباشد؛ البته در برخی موردها، شح به معنای مراتب بالای بخل به‌فعالیت رفته‌میباشد.[۲۸]

مراتب
گفته می‌گردد بخل مراتبی مختلفی دارااست. تحت‌ترین درجه بخل آن میباشد که آدم از بخشیدن چیزی که به آن نیاز ندارد، پرهیز نماید.[۲۹] مرحله فراتر از آن، بخل ورزیدن نسبت به چیزی میباشد که دیگرافراد آن را به اشخاص مستلزم میبخشند.[۳۰] حسود‌خیس از این دو، کسی میباشد که نسبت به خویش نیز بخل می‌ورزد و خویش را از اموال خویش بی‌منفعت می‌سازد.[۳۱]

عامل ها
بروز صفت بخل در آدم انگیزه‌هایی دارااست که بدگمانی به معبود مهم ترین برهان پیدایش و بروز این رذیله تیتر گردیده است. بعضا دیگر از این عامل ها به گستردن پایین میباشد:

بدگمانی به معبود تحت عنوان مهمترین استدلال پیدایش و بروز این رذیله.[۳۲]
جهان دوستی.[۳۳]
خوف از فقر.[۳۴]
وسوسه‌های شیطانی.[۳۵]
گرایش به وصال به رده‌های خوب از روش استخراج بودجه.[۳۶]
بیماری‌های خل وچل و ناتوانی.
شرک.
نفاق.[۳۷]
طمع.[۳۸]
سوءظن به خداوند.[۳۹]
اثرها منفی
صفت بخل اثرها سوء فراوانی بر مالک خویش داراست. تا جایی که حضرت علی میگوید: نگاه به حسودوبخیل قساوت قلب می آورد.[۴۰] از سایر اثر ها این رذیله می‌قدرت به موردها تحت اشاره نمود:

هجران از خداوند و عموم.[۴۱]
محروم ماندن از پردیس.[۴۲]
گرفتار شدن به عذاب دشوار جهنم. [۴۳]
مبتلاشدن به نوعی فقر.[۴۴]
از دست رفتن آسایش.[۴۵]
میل به گناه.
تلف کردن ایمان.
گسسته شدن پیوندهای اجتماعی و خانوادگی.
تجاوز به حقوق و دستمزد و اموال عموم.[۴۶]
بی‌آبرویی.[۴۷]
دوگانگی شخصیت و نفاق.[۴۸]
افتادن در دام حسادت.[۴۹]
ابتلا پیدا کردن به هر نوع پلیدی؛[۵۰] به عنوان مثال قتل، هتک محرمات الهی و جدا رَحِم.[۵۱]
در کنار اثر ها منفی خاطر گردیده برای بخل پاره‌ای از محرومیت‌های اجتماعی نیر برای حسود برشمرده گردیده است در روایتی امیرالمؤمنین(ع) کسانی را سزاوار تصدی منصب امامت بر مسلمین و حکومت بر آنها ندانسته میباشد حسود از این اشخاص میباشد. [۵۲] [یادداشت ۱]

آیه‌ها
نشان‌هایی برای وجود رذیله بخل در آدم مذکور میباشد:

عذر و بهانه آوردن مکرر در کمک رساندن به سایرافراد.[۵۳]
پنهان نگه داشتن نعمت‌ها جهت در مدد ماندن از درخواست عموم.[۵۴]
اندوه شدید بعداز انفاق در رویه آفریدگار.[۵۵]
معالجه
طبق گفته محمدمهدی نراقی، صاحب و مالک کتاب جامع‌السعادات، بیماری بخل از یک‌سری رویکرد معالجه میگردد:

تامل دربارهٔ اثر ها منفی مادی و اخروی بخل و فایده ها سخاوت
تحمیل کردن خویش به بذل و رحمت و تکرار کردن آن؛ تا جایی که بدین شغل نه عشق و علاقه‌مند خواهد شد.[۵۶]
در شکل عدم سود دادن راهکارهای پیشین، بایستی با قصد ریاودورویی و به‌دست آوردن آوازه، نَفْس خویش را به سخاوت متمایل سازد و بعد از علاج شدن بخل، به علاج ریا و دورویی بپردازد.[۵۷]
رفع انگیزه اساسی بخل یعنی دوست داشتن فرآورده و منال مادی میباشد.[۵۸]
تک‌نگاری‌ها

کتاب بخل و شح شاکله خلل
بخل و شح؛ شاکله خلل: این کتاب که به وسیله مکتب دانشجویی علم ها انسانی تألیف گردیده، با محوریت سور مسبحات، اثر ها ضرروزیان‌توشه این رذیله در عرصه‌های متعدد معاش گزینه پژوهش قرار گرفته میباشد.[۵۹]
حسود‌طومار: دسته‌ای از حدیث، شعر و حکایت درباره اشخاص تنگ‌لحاظ که به وسیله عفو و بخشش پوریزدی تألیف گردیده است.[۶۰]
بخل و سخاوت در قرآن و احادیث: درین کتاب که بوسیله شهین ساعدی نگاشته گردیده، به تحقیق اثرها سخاوت و حرص در معاش مادی و اخروی از دید آیه‌ها قرآن و روایات پرداخته گردیده‌است.[۶۱]
بخل: تألیف عباس محمدی و محمدجواد مرادی‌نیا: این کتاب بوسیله انتشارات خوشگل به چاپ رسیده میباشد.[۶۲]

بست‌نشینی
بَسْت‌ْنِشینی مدد‌بردن به مکانی خاص با غرض دادخواهی یا این که فراروگریز از مجازات بوده میباشد. در اسلام، هر که در مکه بست نشسته باشد، در حمایت میباشد و کسی حق تَعَرُّض مسجد النبی کوهسنگی مشهد به اورا ندارد.

مواجهه حکومت‌ها با بست‌نشینی گوناگون بود. برخی آن را به رسمیت می‌شناختند و در مقابل بعضی به محصور یا این که ممنوع کردن آن پرداختند. امروزه بست‌نشینی مکان خویش را به تحصن، اعتصاب و پناهنده شدن داده میباشد. گران قدر‌ترین و مهمترین بست‌نشینی در تاریخ کشور ایران، در زمان نهضت مشروطیت در طی قاجاریه آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد ایفا شد.

برای بست‌نشینی، اماکن مذهبی بیشترین مراجعه‌کننده را داشتند و بعد از آن، منزل بزرگان کشوری و افرادی که به هر ادله نزد شاهان متشخص بودند. با این درحال حاضر جای ‌های دیگری مثلا سفارتخانه‌ها، منزل سفیران، توپخانه‌ها و حتی اصطبل سلطنتی نیز برای بست‌نشینی آیتم رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد دقت قرار گرفت.

مضمون‌‌شناسی
بست‌نشینی ورود به حریم بست، امان تصاحب کردن و اقامت در آن بود.[۱] بست‌نشین‌ها که با عناوینی مانند پناهنده، دادخواه و ذیل الحمایه نیز شناخته می شود، کسانی(جنایتکار، مغضوب و مظلوم) بودند که با علت‌های دادخواهی، گریز از مجازات و... در جای خاصی پناهنده گردیده و در آنجا بست می‌نشستند.[۲]

مقصود از بست‌نشینی در واقع برآورده شدن مراد و گاه به مصالحه سوق دادنِ طرف مقابل بود.[۳] بست‌نشینی تحت عنوان یک اعتراض خیلی سریع از سوی مجموعه‌های متعدد گزینه استعمال شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد قرار گرفت.[۴]

طومار ناصرالدین پادشاه خطاب به ملاعلی کنی:

«شما که مدیر علما می باشید حکم بدهید به رفع بست‌نشینی و آنرا مهمل گذارید.»

جواب ملا علی کنی:

«گمانم این میباشد دولت باب عدل و داد را گشوده کند، تا جمیع ابواب بسته گردد»[۵]

بعضا معتقدند بست‌نشینی در بالا وسیله‌ای برای طلب شفاعت و رهایی از خشم معبود بود، ولی با سپری شد فرصت دامنه آن از کارها اخروی و معنوی به مسائل اجتماعی شیوع یافت.[۶]

بست‌نشینی گاه به طور شخصی و گاه به طور جمعی با مقصود و علت‌ای مشترک ایفا میشد و در صورت جمعی به طور اعتصاب بروز پیدا میکرد.[۷] اصطلاح «بست‌نشینی» امروزه معنا تاریخی خویش را از دست داده[۸] و پایین مفاهیمی مانند تحصن و پناهنده شدن بروز پیدا می‌نماید.[۹]

سیر تاریخی
مجال پیدایش بست‌نشینی معین وجود ندارد، البته از دیرباز دربین رهروان ادیان و فرهنگ و تمدن‌های گوناگون، اقداماتی مشابه به بست‌نشینی وجود داشته میباشد.[۱۰] مثال نخستین بست‌نشینی مذهبی اسلامی در مکه بود؛ به دلیل آنکه بشر‌ها در‌این شهر در دفاع بوده‌اند. این حکم ابعاد به جای ‌های مقدس دیگر همچون بقاع امامان و امامزادگان، خانقاه‌ها و توکل‌ها و... شیوع کرد.[۱۱] با سپری شد مجال بعضی بست‌نشینی‌ها در سفارت‌منزل‌ها نیز اجرا شد. این بست‌نشینی با مخالفت‌هایی همپا بود؛[۱۲] از ناصرالدین سلطان اورده شده که برای پرهیز از بست‌نشینی‌در سفارتخانه‌ها، اماکن بخش اعظمی را بست قرار اعطا کرد.[۱۳]

بست‌نشینی در کنار امتیازاتی که برای عموم داشت، گاه آیتم سوءاستفاده قرار می‌گرفت. به همین جهت در عصر‌ای رسمی اوضاع و احوال شد و از بست‌نشینی قاتلان، اشرار و اشخاص مفسد پرهیز به کار آمد و منعی برای دستگیری آن‌ها با وجود بست‌نشینی وجود نداشت.[۱۴] بعضی مواقع نیز پاد شاه، حرمت بست را ناکامی سوای اینکه آیتم مذمت عموم قرار گیرد و احساسات عموم از آن رنجیده گردیده باشد.[۱۵]

حاج میرزا آقاسی، (درگذشت: ۱۲۲۸ش) صدر اعظم محمد پاد شاه قاجار،(درگذشت: ۱۲۶۴ق) بست‌نشینی را محصور کرد و فقط در سه جای اذن بست‌نشینی اعطا کرد.[۱۶] امیرکبیر (درگذشت: ۱۲۳۰ش) نیز در زمانه صدارت خویش بست‌نشینی را به طور بی نقص کنسل کرد و عملاً مصونیتی برای بست‌نشینان وجود نداشت.[۱۷] این فرمان امیرکبیر با وجود موافقت میرزا ابوالقاسم تهرانی، (درگذشت: ۱۲۷۰ق) امام آدینه طهران، با مخالفت‌های شدیدی در شهرهای دیگر مواجه شوید.[۱۸]

رونق و نقطع ی عطف بست‌نشینی در زمان قاجار بود[۱۹] که والا‌ترین بست‌ها در طول مشروطه صورت گرفت و تحولات مهمی را صورت اعطا کرد.[۲۰] با استارت سلطنت رضاشاه پهلوی، بست‌نشینی و تحصن ممنوع شد.[۲۱] در غایت و با سپری شد فرصت، بست‌نشینی مکان خویش را به اقداماتی مانند تحصن و پناهنده شدن اعطا کرد.[۲۲]

عالم ملکوت
عالَم لاهوت عالم مختص به پروردگار و جايگاه ذات خدا میباشد. از سایر اسامی آن عالم معنی، فقیه دستور، فقید غیب، دانا اسما و صفات الهی و... میباشد که یکی عوالم چهارگانه به حساب می آید. به عنوان مثال خصوصیت‌های لاهوت در تفکر اسلامی، تولید کننده و روح فقیه ناسوت و منشا عقل و حکمت بودن میباشد. گروهی از مفسران قائلند بعضا از آیه‌ها قرآنی به عالم ملکوت اشاره دارااست. این فقید یکی‌از هدف های سفرهای عرفانی سالک معرفی گردیده و رفلکس فراوانی در عرفان و وقار و شعر مسجد النبی کوهسنگی مشهد داشته میباشد.

معنا شناسی
لاهوت واژه و کلمه‌ای مشتق از «لاه»[۱] به معنای الله بوده میباشد که واو و تاء برای مبالغه و تأکید به آن اضافه گردیده‌است[۲] که اساسا به معنای «لا هو إلّا هو»[۳] یعنی جهانی مختص به آفریدگار است و در لغت به همین معنا یعنی خدای بلندمرتبه[۴]و فقیه آفریدگار آمده میباشد؛[۵] هرچند بعضا این لغت را با ریشه‌ای عبرانی آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد دانسته‌اند.[۶]

عالم لاهوت نیز بر همین اصل به معنای دانا منحصر خدا[۷] و سکو ذات معبود میباشد[۸] که به معنای عالم مفهوم و فقید فرمان و غیب هم آمده میباشد[۹] و حتی از آن به فردوس ذات خدا[۱۰] و یا این که روشنایی ذاتی وی[۱۱] نیز تفسیر گردیده است. از سایر تعابیری که برای معنی شناسی این دنیا به فعالیت رفته میباشد می‌اقتدار به دانا اعیان ثابته[۱۲] و یا این که فقیه اسماء و صفات[۱۳] رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد هم اشاره نمود.

اسامی و خصوصیت‌ها
لاهوت با اسم‌ها و استعاره‌های گوناگونی زیرا دانا سرمد،[۱۴] فقیه ربوبی،[۱۵] ضریح الَست،[۱۶] حَظیره قُدس،[۱۷] خانِه بَقاء،[۱۸] دُبِّ اصغَر،[۱۹] سَراپرده سر،[۲۰] صَوامِع،[۲۱] مَجْمَعِ لاهوت،[۲۲] مَنْزِل قُرب،[۲۳] جانان،[۲۴] مونس آباد قدس[۲۵] و میخانه[۲۶] آمده میباشد؛ حتی یکی‌از اسم‌های هابیل پسر بشر را نیز لاهوت گفته‌اند؛ به این دلیل‌که به فقیه الوهیت رجوع و برگشت شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد خواهد کرد.[۲۷]

برای عالم جبروت خصوصیت‌هایی گفته شده میباشد که برخی از آن‌ها عبارتند از: فقیه وحدت،[۲۸] منشاء عقل و حکمت،[۲۹] تولید کننده و روح ناسوت[۳۰] و دارنده عفاف‌های خیر‌گانه‌ای زیرا بقاء، فردانیت، سلطنت، عزت، احدیت، سرمدیت، کبریاء، عظمت و عفووبخشش میباشد.[۳۱] عدم فهم بوسیله عقول جزییه [۳۲] فهم و شعور این‌سیرتکامل مفاد مستلزم لاهوتی شدن[۳۳] یعنی دانش به لاهوت میباشد که تا حدی به معنای خداشناسی[۳۴] و یا این که چک پدیدارهای طبیعی با اسباب و اثاث غیبی میباشد؛[۳۵] لذا گاهی خداشناسی تنزیهی هم تیتر «لاهوت سلبی» به خویش گرفته میباشد.[۳۶]

رده‌شناسی
لاهوت یک کدام از دنیا‌های چهارگانه[۳۷] و یا این که پنج‌گانه[۳۸] میباشد که جزئی از دنیا سبحانی میباشد[۳۹] و بر کل عالم‌های دیگر مثل ملکوت، جبروت و ناسوت که به نوعی جزء دانا خلق و خوی یعنی مخلوقات پروردگار میباشند،[۴۰] اشراف داراست.[۴۱] این دانا اصل عوالم دیگر[۴۲] و نگه‌دارای آنان[۴۳] و حکم دهنده بر دیگر دنیا‌ها[۴۴] و در یک صحبت، فراتر از کلیه آن‌هاست.[۴۵] شاید به همین جهت آن را جزئی از «ما فی السماء» یعنی فقید‌های فوقانی دانسته‌اند.[۴۶]

دستور‌های الهی[۴۷] و عفو وبخشش وی از این فقید صادر می‌شود[۴۸] و به نوعی مغز و کلیه چیز هستی را در خویش فراگرفته میباشد؛[۴۹] به‌این منجر بعضی آحاد آن‌چه مشاهده میگردد را پرتویی از فروغ‌های هفت‌گانه و ازلی می دانند که در عالم جبروت وجود دارااست.[۵۰][یادداشت ۱]

قبل از اسلام
در صورتی‌که از تعداد اندکی که دست به انکار لاهوت و مجردات زده‌اند، بگذریم،[۵۱] اعتنا به لاهوت از قدیم الایام و در ادیان پیش از اسلام و حتی مسیحیت نیز وجود داشته و جوامعی زیرا روم، هند، چین و مصر که بعضی بت‌پرست نیز بوده‌اند به لاهوت و مخلوط آن در ناسوت در برخی از اساطیرشان اعتقاد داشته‌اند؛[۵۲] اما بارزترین صورت این اعتقاد و باور یعنی اتحاد ناسوت و لاهوت، مرتبط با باورهای مسیحیان میباشد[۵۳] و حتی این باور در بعضا فرقه‌های اسلامی نیز موثر بوده میباشد.[۵۴]

لاهوت در پندار اسلامی
اعتقاد و باور به لاهوت به‌تیتر سرچشمه‌ و مبدأیی برای ناسوت بخشی از اعتقادات اسلامی میباشد[۵۵] و حتی بیان شده میباشد که رده اول قرآن در لاهوت بوده[۵۶] و در بردارنده اسرار آن میباشد[۵۷] که گاه بعضی از آیه‌ها قرآنی نیز در سخن مفسران به عالم ملکوت اشاره داراست.[۵۸] بعضی معتقدند که رسول الهی در هنگام نزول وحی از جایگاهی لاهوتی منتفع بوده[۵۹] و در اصل نَفَس الهی در گفتار اهل‌بیت(ع) ریشه‌ای لاهوتی دارااست[۶۰] و لذا در بعضی از روایات برای امیرمؤمنان(ع) منزلتی از عالم جبروت مذکور میباشد؛[۶۱] چنان‌که برخی مصداق بارز البته آفریدگار در قرآن را کسی می داند که بتواند با گذر از جامه بشری، به قدس لاهوت رسد.[۶۲][یادداشت ۲][۶۳]

در عرفان و آرامش
اثرها عرفانی از لاهوت مکرر حافظه کرده و یکی هدف های سفرهای عرفانی یک سالک را وصال به لاهوت و آنگاه برگشت از آن به سوی اخلاق و ناسوت میدانند.[۶۴] این زمینه تا آن‌جا پیش رفته که بعضی حتی این اصطلاح را جزء واردات اهل تصوف از اسرائیلیات میدانند؛[۶۵] چنان‌که‌این واژه و کلمه در سروده‌های شعرای فارسی‌لهجه و بالاخص شاعرانی با رغبت‌های صوفیانه زیاد به چشم می خورد.[۶۶]

سید محمدعلی حکم دهنده طباطبایی

سید محمدعلی حکم دهنده طباطبایی (۱۲۹۳-۱۳۵۸ش) روضه خوان شیعی و اولی امام آدینه در تبریز بعداز انقلاب اسلامی کشور‌ایران میباشد. او از مبارزین قبل از انقلاب و از هواداران امام خمینی بود که رژیم پهلوی چنددفعه او را به شهرهای متعدد تبعید کرد. بعداز انقلاب، امام خمینی او را تحت عنوان نماینده خویش در آذربایجان شرقی و امام آدینه تبریز منصوب کرد. او به وسیله مجموعه فرقان ترور شد و اولی شهید محراب در ایران مسجد النبی کوهسنگی مشهد اسم گرفت.

معاش‌طومار
سیدمحمد علی حاکم طباطبایی در ۶ جمادی‌الاول ۱۳۳۱­ق (۲۴ فروددین ماه ۱۲۹۲ش) در تبریز چشم به جهان گشود.[۱] پدرش سیدباقر دارای شهرت به میرزا باقر و عمویش میرزا اسدالله از علمای تبریز آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد بودند.[۲]

شهیدشدن
حکم دهنده طباطبایی در ۱۰ آبان ۱۳۵۸ش مصادف با عید قربان، بعداز اقامه نماز مغرب و عشاء در شیوه مراجعت به خانه، بوسیله یکی اعضاء گروهک فرقان در خیابان آیتم حمله قرار گرفت و به شهید شدن رسید.[۳] امام خمینی در پیامی شهیدشدن وی را به مردم مسلمان‌ها وفادار و علمای اعلام و عموم غیور و مجاهد آذربایجان تسلیت بیان رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرد.[۴]

تحصیلات علم ها شرعی
سید محمد، تحصیلات مقدماتی علم ها شرعی را در مکتب طالبیه نزد پدرش سیدباقر دارای شهرت به میرزا باقر و عمویش میرزا اسدالله .[۵] او در ۱۳۵۹ق جهت علم آموزی در حوزه علمیه قم به شهر قم مسافرت کرد.[۶] اقامت وی در قم که از سال ۱۳۵۹ق استارت گردیده بود، به دوران ده سال طولانی شد. او درین برهه زمانی در درس‌های مرعشی نجفی، سید محمد حجت، سید صدرالدین صدر، سیدمحمدرضا گلپایگانی، عبدالنبی عراقی و سید حسین بروجردی کمپانی کرد.[۷] حکم کننده در سال ۱۳۶۹ق به نجف رفت و در دروس عبدالحسین رشتی، میرزا باقر زنجانی، سید حسن بجنوردی، سیدمحسن حکیم، سید ابوالقاسم خویی و محمد حسین کشف کننده الغطاء کمپانی شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرد.[۸]

آقابزرگ تهرانی، روضه خوان مرتضی تهرانی، میرزا باقرآقا حکم دهنده طباطبایی، علویه هاشمیه، عبدالنبی عراقی (اراکی)، حجت کوه‌کمره‌ای، سیدصدرالدین، میرزا محمد طهرانی عسکری، کشف کننده الغطاء، سید عبدالحسین شرف الدین عاملی، سید محسن طباطبائی حکیم، محمدجواد طباطبایی حکیم، سید محمد هادی میلانی، امام خمینی، میرزا محمدحسن تبریزی، ابوالقاسم خویی، محمدرضا طباطبایی، مرعشی نجفی، محمود شاهروی، علامه طباطبایی همه در مسئله نقل داستان به محمد علی حکم دهنده اذن ماجرا داده بودند.

در کنارعلامه طباطبایی
اساتید
سیدباقر طباطبایی.
میرزا اسدالله طباطبایی.
سید شهاب‌الدین مرعشی نجفی.
سید محمد حجت.
سید صدرالدین صدر.
سیدمحمدرضا گلپایگانی.
عبدالنبی عراقی.
سید حسین بروجردی.
عبدالحسین رشتی.
میرزا باقر زنجانی.
سید حسن بجنوردی.
سیدمحسن حکیم.
سید ابوالقاسم خویی.
روحانی محمدحسین کشف کننده الغطاء.

مطالعه درباره نخستین اربعین سید الشهداء
اثر ها
نوشته‌علمیٔ مهم: اثر ها محمد علی حکم دهنده طباطبایی
یکی‌از مشهورترین اثرها وی کتاب بازرسی درباره نخستین اربعین سید الشهداء میباشد که در آن کارایی می‌نماید بابیان اقوال متعدد و استنادات فراوان، رجوع اهل بیت به کربلا در روز اربعین را ثابت نماید. او اثرها دیگری در علم ها متفاوت مداد زده میباشد.[۹]

شغل‌های سیاسی
عمل‌های سیاسی حکم دهنده طباطبایی به دو مرحله پیشین و پس از انقلاب اسلامی کشور‌ایران برمی‌شود.

علت‌ها و هدف ها در تقطیع
ایفا تقطیع از سوی محدثان با علت‌های مختلفی شکل می‌گرفت:

باب‌بندی روایات در موضوعات متعدد: محدثان گاه به مقصود طبقه‌بندی روایات در موضوعات متعدد و تسهیل در مراجعه خواننده گان، دست به تقطیع حدیث زده و صرفا نصیب مربوط به تیتر باب را بیان نموده و سایر را حذف کرده‌اند.[۱۴] چنان‌که تقطیع در احادیث بلند و دارنده معنی و مفهوم گوناگون را ضروری دانسته‌اند.[۱۵]
اختصار حدیث: نویسندگان دسته‌های حدیثی گاه برای پرهیز از تکرار مطالب و یا این که اعتقادوباور به‌این که در بین جملا‌ت یک حدیث ارتباطی نیست، صرفا به نقل یک قسمت بسنده مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرده‌اند.[۱۶]
تهیه صحبت:‌ بیان شده که نصیب عمده‌ای از تقطیع روایات برای به کارگیری از نصیب لازم در یک حدیث و یا این که استناد به قسمتی از آن در جهت ثابت عقاید شخصی و گروهی، انجام شده میباشد.[۱۷] چنان‌که ایفا این فرمان از سوی نویسندگان و مبلغان مذهبی فرمان رایجی قلمداد گشته آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.[۱۸]
هدف ها اعتقادی:‌ گاه تقطیع از آن جهت بود که محدث بخشی از حدیث را با باورهای خویش ناهمخوان چشم و لذا این نصیب را از اضافات راوی دانسته و دست به حذف آن می‌زد.[۱۹] محدث نوری صاحب و مالک مستدرک الوسائل اینگونه تقیطعی را به روضه خوان صدوق نسبت داده و مثال‌هایی از این دست را در اثرها صدوق برشمرده رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.

[۲۰] همینطور گاهی راوی یا این که محدث، نقل برخی از بخش‌های حدیث را برای مردم مصلحت ندانسته و آن‌ها را حذف می کرد.[۲۱] بعضا از شارحان نهج‌البلاغه معتقدند قسمتی از خطبه دوم نهج‌البلاغه بوسیله سید رضی به باعث تقیه حذف شد‌ه‌است.[۲۲] به یقین برخی از پژوهشگران، در گروه‌های حدیثی اهل‌سنت نیز گاه بعضا از مطالب که بیان‌کننده فضیلت ها امام علی(ع) و یا این که عیب گیری خلفا بوده، تقطیع شد‌ه‌است.[۲۳] درضمن گاهی تقطیع برای ثابت و یا این که رواج باورهای اعتقادی و یا این که اختلاف‌افکنی انجام شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد یافته میباشد.[۲۴]
ایده ها درباره‌ی تقطیع
به‌طور کلی در امر تقطیع حدیث سه حیث مطرح شد‌ه‌است: عدم مجوز، مجوز مطلق و مجوز منوط.[۲۵] جمع‌ای تیم چهارمین را نیز اضافه کرده‌اند که تایید صلاحیت در شکل نقل قبلی میباشد.[۲۶] یعنی تقطیع را در هنگامی روا میباشد که داستان پیش از اینً به طور بدون نقص بیان شده باشد.[۲۷]

به گفته دانشمندان، اشخاصی که تقطیع را مجاز نمی‌دانند به دلایلی همانند حذف قرائن و شواهد موءثر در شعور حدیث، دگرگونی و نادرست به معنی داستان و در غایت عدم شعور بی نقص حدیث در شکل تقطیع آن تمسک کرده‌اند.[۲۸]

در مقابل اشخاصی که تقطیع را مجاز شمرده‌اند به احادیث این قسمت، [۲۹] اصل اباحه و سیره عقلا و مسلمان ها در تایید صلاحیت تقطیع سخنان مفصلی که از موضوعات متنوعی بهره مند باشد استناد کرده‌اند.[۳۰] خطیب بغدادی دراین مورد حتی به خواب نعیم بن حماد از محدثان اشاره کرده که فرستاده اسلام(ص) در خواب به او اذن تقطیع روایات را داده میباشد.[۳۱] هرچند بعضا پژوهشگران احتمال داده‌اند که‌این موضوع اغراقی از سوی علاقه مندان تقطیع حدیث باشد.[۳۲]

در حیث عده ای که تقطیع را به طور منوط مجاز میدانند، قوانینی برای تقطیع در لحاظ گرفته گردیده‌است: [۳۳]

تقطیع در جایی مجاز میباشد که داستان متضمن یکسری حکم غیرمرتبط با هم باشد.[۳۴]
شخص تقطیع‌کننده دارنده زهد بوده تا جایی که احتمال تسامح وی در تقطیع از بین برود.[۳۵]
آن کس که دست به تقطیع میزند، از سیاق صحبت با خبر باشد[۳۶] و بداند که مقاله محذوف در پوسته استثنا، شرط و نهایت با مقاله جانور مرتبط نبوده و تقطیع سبب ساز نقص‌ در شعور حدیث نخواهد شد.[۳۷] لذا تقطیع را وقتی مجاز دانسته‌اند که قرائن موءثر در درک مقاله، در متن تقطیع‌گردیده، حذف نشده باشند.[۳۸]
ضمنا تقطیعی که از سوی راوی شکل گیرد، پذیرفته نشده میباشد. چون عملاً منجر حذف بخشی از مقاله روی هم رفته گردد.[۳۹] لذا ایراد اساسی در تقطیع را مرتبط با وقتی دانسته‌اند که گمان گردد مجموع حدیث، همین مقاله جان دار میباشد.[۴۰]
پیامدهای تقطیع در احادیث
تقطیع در روایات گاه باعث بروز زخم‌های پایین شود:

زخم‌های متنی
تقطیع در احادیث را باعث اختلاف در روایات و مضمون‌ آن ها دانسته‌اند.[۴۱] چنان که حذف قرائن مو جود در متن که در تاثیر تقطیع پدید میاید را منجر تعارض در خبر‌ها دانسته‌اند.[۴۲] اشاره به زخم تعارض در تقطیع را به محمد بن ادریس شافعی، روحانی صدوق، روحانی انصاری و دیگر افراد نسبت داده‌اند.[۴۳] آقارضا همدانی در مصباح الفقیه، تقطیع خبر‌ها را منجر خلل در حدیث قلمداد نموده است.[۴۴] روضه خوان طوسی در این باره به احادیثی اشاره می‌نماید که عدم نقل بدون نقص آن ها منجر تغییر تحول به معنی حدیث شد‌ه‌است.[۴۵] به‌ویژه حذف قرائنی زیرا سوال راوی، لوازم و فضای صدور حدیث را منجر زخم به متن حدیث دانسته‌اند.[۴۶] برخی دانشمندان معتقدند که تقطیع خطا باعث میشود که نتوان به ظهور حدیث استناد کرد.[۴۷] آیت الله خوئی در مصباح الاصول تقطیع را در شکل عدم برخورداری تقطیع‌کننده از تقوای مایحتاج و شناخت با قواعد صحبت، بازدارنده از صورت‌گیری ظهور حدیث قلمداد نموده است.[۴۸]