???? ???? ????? ??????? ????

بست‌نشینی
بَسْت‌ْنِشینی مدد‌بردن به مکانی خاص با غرض دادخواهی یا این که فراروگریز از مجازات بوده میباشد. در اسلام، هر که در مکه بست نشسته باشد، در حمایت میباشد و کسی حق تَعَرُّض مسجد النبی کوهسنگی مشهد به اورا ندارد.

مواجهه حکومت‌ها با بست‌نشینی گوناگون بود. برخی آن را به رسمیت می‌شناختند و در مقابل بعضی به محصور یا این که ممنوع کردن آن پرداختند. امروزه بست‌نشینی مکان خویش را به تحصن، اعتصاب و پناهنده شدن داده میباشد. گران قدر‌ترین و مهمترین بست‌نشینی در تاریخ کشور ایران، در زمان نهضت مشروطیت در طی قاجاریه آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد ایفا شد.

برای بست‌نشینی، اماکن مذهبی بیشترین مراجعه‌کننده را داشتند و بعد از آن، منزل بزرگان کشوری و افرادی که به هر ادله نزد شاهان متشخص بودند. با این درحال حاضر جای ‌های دیگری مثلا سفارتخانه‌ها، منزل سفیران، توپخانه‌ها و حتی اصطبل سلطنتی نیز برای بست‌نشینی آیتم رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد دقت قرار گرفت.

مضمون‌‌شناسی
بست‌نشینی ورود به حریم بست، امان تصاحب کردن و اقامت در آن بود.[۱] بست‌نشین‌ها که با عناوینی مانند پناهنده، دادخواه و ذیل الحمایه نیز شناخته می شود، کسانی(جنایتکار، مغضوب و مظلوم) بودند که با علت‌های دادخواهی، گریز از مجازات و... در جای خاصی پناهنده گردیده و در آنجا بست می‌نشستند.[۲]

مقصود از بست‌نشینی در واقع برآورده شدن مراد و گاه به مصالحه سوق دادنِ طرف مقابل بود.[۳] بست‌نشینی تحت عنوان یک اعتراض خیلی سریع از سوی مجموعه‌های متعدد گزینه استعمال شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد قرار گرفت.[۴]

طومار ناصرالدین پادشاه خطاب به ملاعلی کنی:

«شما که مدیر علما می باشید حکم بدهید به رفع بست‌نشینی و آنرا مهمل گذارید.»

جواب ملا علی کنی:

«گمانم این میباشد دولت باب عدل و داد را گشوده کند، تا جمیع ابواب بسته گردد»[۵]

بعضا معتقدند بست‌نشینی در بالا وسیله‌ای برای طلب شفاعت و رهایی از خشم معبود بود، ولی با سپری شد فرصت دامنه آن از کارها اخروی و معنوی به مسائل اجتماعی شیوع یافت.[۶]

بست‌نشینی گاه به طور شخصی و گاه به طور جمعی با مقصود و علت‌ای مشترک ایفا میشد و در صورت جمعی به طور اعتصاب بروز پیدا میکرد.[۷] اصطلاح «بست‌نشینی» امروزه معنا تاریخی خویش را از دست داده[۸] و پایین مفاهیمی مانند تحصن و پناهنده شدن بروز پیدا می‌نماید.[۹]

سیر تاریخی
مجال پیدایش بست‌نشینی معین وجود ندارد، البته از دیرباز دربین رهروان ادیان و فرهنگ و تمدن‌های گوناگون، اقداماتی مشابه به بست‌نشینی وجود داشته میباشد.[۱۰] مثال نخستین بست‌نشینی مذهبی اسلامی در مکه بود؛ به دلیل آنکه بشر‌ها در‌این شهر در دفاع بوده‌اند. این حکم ابعاد به جای ‌های مقدس دیگر همچون بقاع امامان و امامزادگان، خانقاه‌ها و توکل‌ها و... شیوع کرد.[۱۱] با سپری شد مجال بعضی بست‌نشینی‌ها در سفارت‌منزل‌ها نیز اجرا شد. این بست‌نشینی با مخالفت‌هایی همپا بود؛[۱۲] از ناصرالدین سلطان اورده شده که برای پرهیز از بست‌نشینی‌در سفارتخانه‌ها، اماکن بخش اعظمی را بست قرار اعطا کرد.[۱۳]

بست‌نشینی در کنار امتیازاتی که برای عموم داشت، گاه آیتم سوءاستفاده قرار می‌گرفت. به همین جهت در عصر‌ای رسمی اوضاع و احوال شد و از بست‌نشینی قاتلان، اشرار و اشخاص مفسد پرهیز به کار آمد و منعی برای دستگیری آن‌ها با وجود بست‌نشینی وجود نداشت.[۱۴] بعضی مواقع نیز پاد شاه، حرمت بست را ناکامی سوای اینکه آیتم مذمت عموم قرار گیرد و احساسات عموم از آن رنجیده گردیده باشد.[۱۵]

حاج میرزا آقاسی، (درگذشت: ۱۲۲۸ش) صدر اعظم محمد پاد شاه قاجار،(درگذشت: ۱۲۶۴ق) بست‌نشینی را محصور کرد و فقط در سه جای اذن بست‌نشینی اعطا کرد.[۱۶] امیرکبیر (درگذشت: ۱۲۳۰ش) نیز در زمانه صدارت خویش بست‌نشینی را به طور بی نقص کنسل کرد و عملاً مصونیتی برای بست‌نشینان وجود نداشت.[۱۷] این فرمان امیرکبیر با وجود موافقت میرزا ابوالقاسم تهرانی، (درگذشت: ۱۲۷۰ق) امام آدینه طهران، با مخالفت‌های شدیدی در شهرهای دیگر مواجه شوید.[۱۸]

رونق و نقطع ی عطف بست‌نشینی در زمان قاجار بود[۱۹] که والا‌ترین بست‌ها در طول مشروطه صورت گرفت و تحولات مهمی را صورت اعطا کرد.[۲۰] با استارت سلطنت رضاشاه پهلوی، بست‌نشینی و تحصن ممنوع شد.[۲۱] در غایت و با سپری شد فرصت، بست‌نشینی مکان خویش را به اقداماتی مانند تحصن و پناهنده شدن اعطا کرد.[۲۲]

عالم ملکوت
عالَم لاهوت عالم مختص به پروردگار و جايگاه ذات خدا میباشد. از سایر اسامی آن عالم معنی، فقیه دستور، فقید غیب، دانا اسما و صفات الهی و... میباشد که یکی عوالم چهارگانه به حساب می آید. به عنوان مثال خصوصیت‌های لاهوت در تفکر اسلامی، تولید کننده و روح فقیه ناسوت و منشا عقل و حکمت بودن میباشد. گروهی از مفسران قائلند بعضا از آیه‌ها قرآنی به عالم ملکوت اشاره دارااست. این فقید یکی‌از هدف های سفرهای عرفانی سالک معرفی گردیده و رفلکس فراوانی در عرفان و وقار و شعر مسجد النبی کوهسنگی مشهد داشته میباشد.

معنا شناسی
لاهوت واژه و کلمه‌ای مشتق از «لاه»[۱] به معنای الله بوده میباشد که واو و تاء برای مبالغه و تأکید به آن اضافه گردیده‌است[۲] که اساسا به معنای «لا هو إلّا هو»[۳] یعنی جهانی مختص به آفریدگار است و در لغت به همین معنا یعنی خدای بلندمرتبه[۴]و فقیه آفریدگار آمده میباشد؛[۵] هرچند بعضا این لغت را با ریشه‌ای عبرانی آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد دانسته‌اند.[۶]

عالم لاهوت نیز بر همین اصل به معنای دانا منحصر خدا[۷] و سکو ذات معبود میباشد[۸] که به معنای عالم مفهوم و فقید فرمان و غیب هم آمده میباشد[۹] و حتی از آن به فردوس ذات خدا[۱۰] و یا این که روشنایی ذاتی وی[۱۱] نیز تفسیر گردیده است. از سایر تعابیری که برای معنی شناسی این دنیا به فعالیت رفته میباشد می‌اقتدار به دانا اعیان ثابته[۱۲] و یا این که فقیه اسماء و صفات[۱۳] رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد هم اشاره نمود.

اسامی و خصوصیت‌ها
لاهوت با اسم‌ها و استعاره‌های گوناگونی زیرا دانا سرمد،[۱۴] فقیه ربوبی،[۱۵] ضریح الَست،[۱۶] حَظیره قُدس،[۱۷] خانِه بَقاء،[۱۸] دُبِّ اصغَر،[۱۹] سَراپرده سر،[۲۰] صَوامِع،[۲۱] مَجْمَعِ لاهوت،[۲۲] مَنْزِل قُرب،[۲۳] جانان،[۲۴] مونس آباد قدس[۲۵] و میخانه[۲۶] آمده میباشد؛ حتی یکی‌از اسم‌های هابیل پسر بشر را نیز لاهوت گفته‌اند؛ به این دلیل‌که به فقیه الوهیت رجوع و برگشت شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد خواهد کرد.[۲۷]

برای عالم جبروت خصوصیت‌هایی گفته شده میباشد که برخی از آن‌ها عبارتند از: فقیه وحدت،[۲۸] منشاء عقل و حکمت،[۲۹] تولید کننده و روح ناسوت[۳۰] و دارنده عفاف‌های خیر‌گانه‌ای زیرا بقاء، فردانیت، سلطنت، عزت، احدیت، سرمدیت، کبریاء، عظمت و عفووبخشش میباشد.[۳۱] عدم فهم بوسیله عقول جزییه [۳۲] فهم و شعور این‌سیرتکامل مفاد مستلزم لاهوتی شدن[۳۳] یعنی دانش به لاهوت میباشد که تا حدی به معنای خداشناسی[۳۴] و یا این که چک پدیدارهای طبیعی با اسباب و اثاث غیبی میباشد؛[۳۵] لذا گاهی خداشناسی تنزیهی هم تیتر «لاهوت سلبی» به خویش گرفته میباشد.[۳۶]

رده‌شناسی
لاهوت یک کدام از دنیا‌های چهارگانه[۳۷] و یا این که پنج‌گانه[۳۸] میباشد که جزئی از دنیا سبحانی میباشد[۳۹] و بر کل عالم‌های دیگر مثل ملکوت، جبروت و ناسوت که به نوعی جزء دانا خلق و خوی یعنی مخلوقات پروردگار میباشند،[۴۰] اشراف داراست.[۴۱] این دانا اصل عوالم دیگر[۴۲] و نگه‌دارای آنان[۴۳] و حکم دهنده بر دیگر دنیا‌ها[۴۴] و در یک صحبت، فراتر از کلیه آن‌هاست.[۴۵] شاید به همین جهت آن را جزئی از «ما فی السماء» یعنی فقید‌های فوقانی دانسته‌اند.[۴۶]

دستور‌های الهی[۴۷] و عفو وبخشش وی از این فقید صادر می‌شود[۴۸] و به نوعی مغز و کلیه چیز هستی را در خویش فراگرفته میباشد؛[۴۹] به‌این منجر بعضی آحاد آن‌چه مشاهده میگردد را پرتویی از فروغ‌های هفت‌گانه و ازلی می دانند که در عالم جبروت وجود دارااست.[۵۰][یادداشت ۱]

قبل از اسلام
در صورتی‌که از تعداد اندکی که دست به انکار لاهوت و مجردات زده‌اند، بگذریم،[۵۱] اعتنا به لاهوت از قدیم الایام و در ادیان پیش از اسلام و حتی مسیحیت نیز وجود داشته و جوامعی زیرا روم، هند، چین و مصر که بعضی بت‌پرست نیز بوده‌اند به لاهوت و مخلوط آن در ناسوت در برخی از اساطیرشان اعتقاد داشته‌اند؛[۵۲] اما بارزترین صورت این اعتقاد و باور یعنی اتحاد ناسوت و لاهوت، مرتبط با باورهای مسیحیان میباشد[۵۳] و حتی این باور در بعضا فرقه‌های اسلامی نیز موثر بوده میباشد.[۵۴]

لاهوت در پندار اسلامی
اعتقاد و باور به لاهوت به‌تیتر سرچشمه‌ و مبدأیی برای ناسوت بخشی از اعتقادات اسلامی میباشد[۵۵] و حتی بیان شده میباشد که رده اول قرآن در لاهوت بوده[۵۶] و در بردارنده اسرار آن میباشد[۵۷] که گاه بعضی از آیه‌ها قرآنی نیز در سخن مفسران به عالم ملکوت اشاره داراست.[۵۸] بعضی معتقدند که رسول الهی در هنگام نزول وحی از جایگاهی لاهوتی منتفع بوده[۵۹] و در اصل نَفَس الهی در گفتار اهل‌بیت(ع) ریشه‌ای لاهوتی دارااست[۶۰] و لذا در بعضی از روایات برای امیرمؤمنان(ع) منزلتی از عالم جبروت مذکور میباشد؛[۶۱] چنان‌که برخی مصداق بارز البته آفریدگار در قرآن را کسی می داند که بتواند با گذر از جامه بشری، به قدس لاهوت رسد.[۶۲][یادداشت ۲][۶۳]

در عرفان و آرامش
اثرها عرفانی از لاهوت مکرر حافظه کرده و یکی هدف های سفرهای عرفانی یک سالک را وصال به لاهوت و آنگاه برگشت از آن به سوی اخلاق و ناسوت میدانند.[۶۴] این زمینه تا آن‌جا پیش رفته که بعضی حتی این اصطلاح را جزء واردات اهل تصوف از اسرائیلیات میدانند؛[۶۵] چنان‌که‌این واژه و کلمه در سروده‌های شعرای فارسی‌لهجه و بالاخص شاعرانی با رغبت‌های صوفیانه زیاد به چشم می خورد.[۶۶]

سید محمدعلی حکم دهنده طباطبایی

سید محمدعلی حکم دهنده طباطبایی (۱۲۹۳-۱۳۵۸ش) روضه خوان شیعی و اولی امام آدینه در تبریز بعداز انقلاب اسلامی کشور‌ایران میباشد. او از مبارزین قبل از انقلاب و از هواداران امام خمینی بود که رژیم پهلوی چنددفعه او را به شهرهای متعدد تبعید کرد. بعداز انقلاب، امام خمینی او را تحت عنوان نماینده خویش در آذربایجان شرقی و امام آدینه تبریز منصوب کرد. او به وسیله مجموعه فرقان ترور شد و اولی شهید محراب در ایران مسجد النبی کوهسنگی مشهد اسم گرفت.

معاش‌طومار
سیدمحمد علی حاکم طباطبایی در ۶ جمادی‌الاول ۱۳۳۱­ق (۲۴ فروددین ماه ۱۲۹۲ش) در تبریز چشم به جهان گشود.[۱] پدرش سیدباقر دارای شهرت به میرزا باقر و عمویش میرزا اسدالله از علمای تبریز آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد بودند.[۲]

شهیدشدن
حکم دهنده طباطبایی در ۱۰ آبان ۱۳۵۸ش مصادف با عید قربان، بعداز اقامه نماز مغرب و عشاء در شیوه مراجعت به خانه، بوسیله یکی اعضاء گروهک فرقان در خیابان آیتم حمله قرار گرفت و به شهید شدن رسید.[۳] امام خمینی در پیامی شهیدشدن وی را به مردم مسلمان‌ها وفادار و علمای اعلام و عموم غیور و مجاهد آذربایجان تسلیت بیان رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرد.[۴]

تحصیلات علم ها شرعی
سید محمد، تحصیلات مقدماتی علم ها شرعی را در مکتب طالبیه نزد پدرش سیدباقر دارای شهرت به میرزا باقر و عمویش میرزا اسدالله .[۵] او در ۱۳۵۹ق جهت علم آموزی در حوزه علمیه قم به شهر قم مسافرت کرد.[۶] اقامت وی در قم که از سال ۱۳۵۹ق استارت گردیده بود، به دوران ده سال طولانی شد. او درین برهه زمانی در درس‌های مرعشی نجفی، سید محمد حجت، سید صدرالدین صدر، سیدمحمدرضا گلپایگانی، عبدالنبی عراقی و سید حسین بروجردی کمپانی کرد.[۷] حکم کننده در سال ۱۳۶۹ق به نجف رفت و در دروس عبدالحسین رشتی، میرزا باقر زنجانی، سید حسن بجنوردی، سیدمحسن حکیم، سید ابوالقاسم خویی و محمد حسین کشف کننده الغطاء کمپانی شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرد.[۸]

آقابزرگ تهرانی، روضه خوان مرتضی تهرانی، میرزا باقرآقا حکم دهنده طباطبایی، علویه هاشمیه، عبدالنبی عراقی (اراکی)، حجت کوه‌کمره‌ای، سیدصدرالدین، میرزا محمد طهرانی عسکری، کشف کننده الغطاء، سید عبدالحسین شرف الدین عاملی، سید محسن طباطبائی حکیم، محمدجواد طباطبایی حکیم، سید محمد هادی میلانی، امام خمینی، میرزا محمدحسن تبریزی، ابوالقاسم خویی، محمدرضا طباطبایی، مرعشی نجفی، محمود شاهروی، علامه طباطبایی همه در مسئله نقل داستان به محمد علی حکم دهنده اذن ماجرا داده بودند.

در کنارعلامه طباطبایی
اساتید
سیدباقر طباطبایی.
میرزا اسدالله طباطبایی.
سید شهاب‌الدین مرعشی نجفی.
سید محمد حجت.
سید صدرالدین صدر.
سیدمحمدرضا گلپایگانی.
عبدالنبی عراقی.
سید حسین بروجردی.
عبدالحسین رشتی.
میرزا باقر زنجانی.
سید حسن بجنوردی.
سیدمحسن حکیم.
سید ابوالقاسم خویی.
روحانی محمدحسین کشف کننده الغطاء.

مطالعه درباره نخستین اربعین سید الشهداء
اثر ها
نوشته‌علمیٔ مهم: اثر ها محمد علی حکم دهنده طباطبایی
یکی‌از مشهورترین اثرها وی کتاب بازرسی درباره نخستین اربعین سید الشهداء میباشد که در آن کارایی می‌نماید بابیان اقوال متعدد و استنادات فراوان، رجوع اهل بیت به کربلا در روز اربعین را ثابت نماید. او اثرها دیگری در علم ها متفاوت مداد زده میباشد.[۹]

شغل‌های سیاسی
عمل‌های سیاسی حکم دهنده طباطبایی به دو مرحله پیشین و پس از انقلاب اسلامی کشور‌ایران برمی‌شود.

علت‌ها و هدف ها در تقطیع
ایفا تقطیع از سوی محدثان با علت‌های مختلفی شکل می‌گرفت:

باب‌بندی روایات در موضوعات متعدد: محدثان گاه به مقصود طبقه‌بندی روایات در موضوعات متعدد و تسهیل در مراجعه خواننده گان، دست به تقطیع حدیث زده و صرفا نصیب مربوط به تیتر باب را بیان نموده و سایر را حذف کرده‌اند.[۱۴] چنان‌که تقطیع در احادیث بلند و دارنده معنی و مفهوم گوناگون را ضروری دانسته‌اند.[۱۵]
اختصار حدیث: نویسندگان دسته‌های حدیثی گاه برای پرهیز از تکرار مطالب و یا این که اعتقادوباور به‌این که در بین جملا‌ت یک حدیث ارتباطی نیست، صرفا به نقل یک قسمت بسنده مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرده‌اند.[۱۶]
تهیه صحبت:‌ بیان شده که نصیب عمده‌ای از تقطیع روایات برای به کارگیری از نصیب لازم در یک حدیث و یا این که استناد به قسمتی از آن در جهت ثابت عقاید شخصی و گروهی، انجام شده میباشد.[۱۷] چنان‌که ایفا این فرمان از سوی نویسندگان و مبلغان مذهبی فرمان رایجی قلمداد گشته آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.[۱۸]
هدف ها اعتقادی:‌ گاه تقطیع از آن جهت بود که محدث بخشی از حدیث را با باورهای خویش ناهمخوان چشم و لذا این نصیب را از اضافات راوی دانسته و دست به حذف آن می‌زد.[۱۹] محدث نوری صاحب و مالک مستدرک الوسائل اینگونه تقیطعی را به روضه خوان صدوق نسبت داده و مثال‌هایی از این دست را در اثرها صدوق برشمرده رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.

[۲۰] همینطور گاهی راوی یا این که محدث، نقل برخی از بخش‌های حدیث را برای مردم مصلحت ندانسته و آن‌ها را حذف می کرد.[۲۱] بعضا از شارحان نهج‌البلاغه معتقدند قسمتی از خطبه دوم نهج‌البلاغه بوسیله سید رضی به باعث تقیه حذف شد‌ه‌است.[۲۲] به یقین برخی از پژوهشگران، در گروه‌های حدیثی اهل‌سنت نیز گاه بعضا از مطالب که بیان‌کننده فضیلت ها امام علی(ع) و یا این که عیب گیری خلفا بوده، تقطیع شد‌ه‌است.[۲۳] درضمن گاهی تقطیع برای ثابت و یا این که رواج باورهای اعتقادی و یا این که اختلاف‌افکنی انجام شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد یافته میباشد.[۲۴]
ایده ها درباره‌ی تقطیع
به‌طور کلی در امر تقطیع حدیث سه حیث مطرح شد‌ه‌است: عدم مجوز، مجوز مطلق و مجوز منوط.[۲۵] جمع‌ای تیم چهارمین را نیز اضافه کرده‌اند که تایید صلاحیت در شکل نقل قبلی میباشد.[۲۶] یعنی تقطیع را در هنگامی روا میباشد که داستان پیش از اینً به طور بدون نقص بیان شده باشد.[۲۷]

به گفته دانشمندان، اشخاصی که تقطیع را مجاز نمی‌دانند به دلایلی همانند حذف قرائن و شواهد موءثر در شعور حدیث، دگرگونی و نادرست به معنی داستان و در غایت عدم شعور بی نقص حدیث در شکل تقطیع آن تمسک کرده‌اند.[۲۸]

در مقابل اشخاصی که تقطیع را مجاز شمرده‌اند به احادیث این قسمت، [۲۹] اصل اباحه و سیره عقلا و مسلمان ها در تایید صلاحیت تقطیع سخنان مفصلی که از موضوعات متنوعی بهره مند باشد استناد کرده‌اند.[۳۰] خطیب بغدادی دراین مورد حتی به خواب نعیم بن حماد از محدثان اشاره کرده که فرستاده اسلام(ص) در خواب به او اذن تقطیع روایات را داده میباشد.[۳۱] هرچند بعضا پژوهشگران احتمال داده‌اند که‌این موضوع اغراقی از سوی علاقه مندان تقطیع حدیث باشد.[۳۲]

در حیث عده ای که تقطیع را به طور منوط مجاز میدانند، قوانینی برای تقطیع در لحاظ گرفته گردیده‌است: [۳۳]

تقطیع در جایی مجاز میباشد که داستان متضمن یکسری حکم غیرمرتبط با هم باشد.[۳۴]
شخص تقطیع‌کننده دارنده زهد بوده تا جایی که احتمال تسامح وی در تقطیع از بین برود.[۳۵]
آن کس که دست به تقطیع میزند، از سیاق صحبت با خبر باشد[۳۶] و بداند که مقاله محذوف در پوسته استثنا، شرط و نهایت با مقاله جانور مرتبط نبوده و تقطیع سبب ساز نقص‌ در شعور حدیث نخواهد شد.[۳۷] لذا تقطیع را وقتی مجاز دانسته‌اند که قرائن موءثر در درک مقاله، در متن تقطیع‌گردیده، حذف نشده باشند.[۳۸]
ضمنا تقطیعی که از سوی راوی شکل گیرد، پذیرفته نشده میباشد. چون عملاً منجر حذف بخشی از مقاله روی هم رفته گردد.[۳۹] لذا ایراد اساسی در تقطیع را مرتبط با وقتی دانسته‌اند که گمان گردد مجموع حدیث، همین مقاله جان دار میباشد.[۴۰]
پیامدهای تقطیع در احادیث
تقطیع در روایات گاه باعث بروز زخم‌های پایین شود:

زخم‌های متنی
تقطیع در احادیث را باعث اختلاف در روایات و مضمون‌ آن ها دانسته‌اند.[۴۱] چنان که حذف قرائن مو جود در متن که در تاثیر تقطیع پدید میاید را منجر تعارض در خبر‌ها دانسته‌اند.[۴۲] اشاره به زخم تعارض در تقطیع را به محمد بن ادریس شافعی، روحانی صدوق، روحانی انصاری و دیگر افراد نسبت داده‌اند.[۴۳] آقارضا همدانی در مصباح الفقیه، تقطیع خبر‌ها را منجر خلل در حدیث قلمداد نموده است.[۴۴] روضه خوان طوسی در این باره به احادیثی اشاره می‌نماید که عدم نقل بدون نقص آن ها منجر تغییر تحول به معنی حدیث شد‌ه‌است.[۴۵] به‌ویژه حذف قرائنی زیرا سوال راوی، لوازم و فضای صدور حدیث را منجر زخم به متن حدیث دانسته‌اند.[۴۶] برخی دانشمندان معتقدند که تقطیع خطا باعث میشود که نتوان به ظهور حدیث استناد کرد.[۴۷] آیت الله خوئی در مصباح الاصول تقطیع را در شکل عدم برخورداری تقطیع‌کننده از تقوای مایحتاج و شناخت با قواعد صحبت، بازدارنده از صورت‌گیری ظهور حدیث قلمداد نموده است.[۴۸]

رویارویی حوثی‌ها با دولت یمن
مجموعه حوثی، دولت یمن را دست‌‎نشانده ایالات متحده می‌دانست و نسبت به وجود تبعیض و فقر و تعلق دولت و دخالت بیگانگان در کارها یمن عیب گیری داشت.[۳۵] بعد از وقوع واقعه یازده سپتامبر و حمله ایالات متحده به افغانستان و عراق و حضور نظامی آن در حیطه و خلیج عدن، این تکان موضع ضدآمریکایی گرفت[۳۶] و شعار دارای اسم و رسم آن ها موسوم به صَرخه[یادداشت ۱] علیه ایالات متحده و اسرائیل رمز مسجد النبی کوهسنگی مشهد داده شد.

[۳۷] بعضی دانشمندان رمز دادن شعار صَرْخه(فریاد کردن) علیه ایالات متحده که مدیریت دولت یمن آن را متوجه خویش می‌دانست، و نیز تشدید عمل‌های نظامی تکان و پرهیز حسین حوثی از جواب‌گویی درباره عمل‌های این حرکت را انگیزه وقوع تضارب میان دولت یمن و این جبنش و وقوع پیکار تیتر کرده‌اند.[۳۸] رویا رویی نظامی انصارالله یمن با دولت این مرز و بوم باعث به وقوع یک سری پیکار آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد شوید:

پیکار نخستین: اولی نبرد دولت یمن علیه حوثی‌ها، سبب ساز به کشته‌شدن حسین حوثی شوید. کشته شدن سه نظامی دولتی و سعی برای دستگیر حسین حوثی انگیزه وقوع این پیکار اعلام گردیده است. این پیکار در حوزه‌ مَرّان در سال ۲۰۰۴م به وقوع رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد پیوست.[۳۹]
پیکار دوم: پرهیز از نقطه پایان دادن به تنش‌ها، منجر بروز نزاع دوم در سال ۲۰۰۵م شوید که به بازه زمانی دو ماه ادامه داشت. در غایت دولت یمن اعلام موفقیت کرده و پیکار به انتها رسید. دامنه این نبرد بزرگ‌خیس از مبارزه اولیه دانسته شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد شد‌ه‌است.[۴۰]
مبارزه سوم: تنش‌های باقیمانده از مبارزه دوم باعث به پیکار سوم شوید. دامنه این نبرد که از اواخر سال ۲۰۰۵ استارت و در اوئل سال ۲۰۰۶ به نقطه نهایی رسیده، به شهر صَعْده کشیده شد.[۴۱]
پیکار چهارم: کوچ‌دادن یهودیان استان صعده و همت برای ساخت‌و‌ساز حکومت شیعی درین استان بوسیله حوثی‌ها، مبارزه چهارم را رقم زد. دامنه این پیکار که در سال ۲۰۰۷م واقع شد، به بیرون استان صعده کشیده شد. با میانجیگری دولت قطر، این پیکار به انتها رسید.[۴۲]
مبارزه پنجم: این پیکار در سال ۲۰۰۸م شروع شوید و استان‌های صَنْعا و عَمْران را مشغول کرد. اعلام حریق‌بس یک‌جانبه از طرف دولت آخری بر این نبرد بود.[۴۳]
مبارزه ششم: تبهکار شدن حوثی‌ها به ربایش اتباع فرنگی، نزاع ششم را در آگوست ۲۰۰۹م رقم زد. به کار گیری وسیع دولت از حمله هوایی و ورود حوثی‌ها به خاک ایالات متحده عربی و قتل دو سرباز، از خصوصیت‌های این مبارزه بود. خروج حوثی‌ها از خاک ایالات متحده عربی در سال ۲۰۱۰م آخری بر این مبارزه شد.[۴۴]

بخشها ذیل سیطره انصارالله (رنگ سبز)
بیداری اسلامی و انقلاب ۲۰۱۱م
با استارت انقلاب بیداری اسلامی در بعضی کشورهای اسلامی، عموم یمن برای براندازی حکومت قیام کردند و حوثی‌ها از این زمان فایده بردند.[۴۵] در سود این تحولات، حوثی‌ها توانستند در مارس ۲۰۱۱ بر استان صعده مسلط شوند و اداره این استان را در مشت بگیرند.[۴۶] حوثی‌ها با فرآیند توافق سیاسی مخالفت کرده و انتخابات زودهنگام سر کردگی‌جمهوری را نپذیرفته و مدیریت‌جمهور تازه را به رسمیت نشناختند.[۴۷] حوثی‌ها بعد از ائتلاف با علی عبدالله پارسا، در سال ۲۰۱۴م صنعا، پایتخت یمن را تصرف کردند. در سال ۲۰۱۷م علی عبدالله باتقوا به جهت مبادرت به مذاکره با ائتلاف سعودی، از جانب حوثی‌ها مجرم به مکر گردیده و در تضارب با نیروهای حوثی به قتل رسید.[۴۸]

آئین جنیان
با اعتنا به اینکه جنیان قبل از آدم آفریده گردیده و دارنده عقل و تکلیف می باشند، پیش از حضرت انسان(ع) پیامبرانی از محصول خویش داشته‌اند و چه بسا بعداز آن نیز آفریدگار برای آن ها رسولان و پیامبرانی از کالا خودشان نبی باشد.[۹۷] از سوی دیگر در آیه ها ۳۰-۳۱ سوره احقاف[۹۸] زمینه ایمان وی به حضرت موسی(ع) و فرستاده اسلام(ص) آورده شده که نشانه می دهد جنیان وظیفه پیروی از برخی انسانها را نیز مسجد النبی کوهسنگی مشهد دارا‌هستند.

بعضی از جنیان به فرستادگان پروردگار، ایمان آوردند و گروهی کافر شدند،[۹۹] برخی درستکارند و بعضا گنهکار،[۱۰۰] و برخی نبوت نبی اسلام(ص) را پذیرفتند و گروهی انکار آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد کردند.[۱۰۱]

در روایات شیعه، اهل بیت(ع) بین جنّیان هم پیروانی دارا‌هستند و هم دشمنانی.[۱۰۲] جنّیان با امامان رابطه داشتند و از آن ها سوال‌های شرعی می‌کردند.[۱۰۳] از دیدار امام علی(ع)، امام راستگو(ع) و امام رضا(ع) با جنّیان گزارشهای زیادی نقل گردیده است.[۱۰۴] به گفته امام باقر(ع)، امام علی(ع) میان جنّیان نماینده داشته میباشد[۱۰۵] و در روایتی، سلمان فارسی نزاع علی(ع) را با گروهی از جنّیان یاغی و منافق گزارش نموده است.[۱۰۶] همینطور خبر‌ها بخش اعظمی در منابع شیعه و سنّی داستان شد‌ه‌است که جنّیان بر شهیدشدن امام حسین(ع) گریستند. اشعاری نیز از عهدوپیمان جنّیان در رثای آن حضرت نقل رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرده‌اند.[۱۰۷]

جنیان سُنی
بعضا اعتقاددارند تمامی جنیانِ مسلمان، شیعه می باشند و مستند آن‌ها کلامی از حسن زاده آملی در کتاب هزار و یک واژه میباشد. وی از آیت الله سید علی حکم دهنده طباطبایی نقل می‌نماید که کسی از جنی پرسیده میباشد: طایفه جن به چه مذهب‌اند؟ آن جن در پاسخ اظهار کرد: طایفه جن مانند بشر‌ها دارنده مذهب‌ها مختلف‌اند، جز این که سُنی ندارند، برای آن که بین ما عده ای می‌باشند که در حادثه غدیر خم حضور داشته و شاهد داستان شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد بوده‌اند.[۱۰۸]

با اعتنا به اینکه سؤال کننده معلوم وجود ندارد و راستگویی آن جن نیز نامعلوم میباشد نمی‌قدرت از این مقاله به کارگیری خاصی کرد.

در مقابل، دسته دیگری این مقاله را نپذیرفته و با اعتنا به تفویض جنیان، برای مسلمانهاِ آن‌ها نیز دو دسته شیعه و سنی قائلند.[۱۰۹]

باورهای عامیانه
فی مابین عموم در زمینه‌ی جن باورهای خیره کننده و غیر مستند متعددی وجود داراست، روایت‌های فراوانی که دراین باره نقل می‌نمایند از حد فزون میباشد، گاه متناقض و گاه باورپذیر. کتاب‌های فراوانی نیز دراین مورد نگاشته شد‌ه‌است که وجه مشترک آن ها غیر قابل متکی بودن بودن آنهاست. پری، آل، مردآزما، زار، غول، هوا، باد، هانتو، پِپو و دیگر مثال‌ها از این موجودات وهمی در باورهای عموم مرزوبوم‌های شرق تا غرب، هر کدام دربردارندۀ معانی و مفاهیمی با قدمتی به مراتب بیشتر از اندیشۀ جن در اسلام دارا هستند. علامه طباطبایی فیلسوف و مفسر قرن ۱۴ش. این صحبت رائج فی مابین عموم که [فرشته جسم لطیفی میباشد که به هرشکلی جز سگ و خوک در می آید و جن می تواند حتی به طور سگ و خوک در بیاید] را سخنی فارغ از برهان عقلی و نقلی( آیه و داستان دارای اعتبار) دانسته میباشد و ادعای اجماع مسلمانها را که بعضی بر این حرف کرده‌اند خطا و بر فرض اینگونه اجماعی درین سیرتکامل مسائل اعتقادی، آن را خالی از حجیت دانسته میباشد. [۱۱۰]

غول
بعضا هر نوع جنّ، چه مذکر چه مؤنث، که به طور‌های متعدد ظواهر گردد را غول می‌نامند.[۱۱۱] ابن عباس (متوفی ۶۸) سگِ سیاه و و سگِ خالدار را جنّ می‌دانست.[۱۱۲]

عهد دیگر جنّ، که در منابع فارسی و عربی مذکور میباشد، نَسناس اسم دارااست که یک دیده و یک پا بیشتر نداشته و با تولید حریق سوزی در منزل‌ها، آزار می‌رسانده میباشد. جنّ دیگری به اسم غَدّار، به جاری ساختن جنسی عشق داشته و گاه به منظور بر خلاف خویش می‌رسیده میباشد.[۱۱۳]

مدیحه مجلس یزید
مدیحه مجلس یزید، از مدیحه‌های مجالس سوگواری امام حسین. این مدیحه بعد از روز عاشورا و معمولا در دهه دوم محرم خوانده می گردد و دربردارنده ماجراهایی میباشد که در مجلس یزید و هنگام حضور اسرای اهل بیت در مسجد النبی کوهسنگی مشهد شام رخداد.

سازه بر نقل‌های تاریخی، شامیان به امر یزید بن معاویه، دمشق را آذین‌بندی کردند و اسیران کربلا را در شهر چرخاندند. آن‌گاه آنها‌را دست‌بسته وارد کاخ یزید کردند. یزید رمز امام حسین(ع) را در کاسه طلا و جواهرات نهاده بود و با چوب‌دستی به آن می‌زد. این بی‌حرمتی‌ با اعتراض اسیران و حتی درباریان یزید واجه شد. بعد از این بی‌احترامی‌ها، امام سجاد(ع) و حضرت زینب(س) خطبه‌‌هایی خواندند تا عموم را از واقعیت اتفاق ها کربلا و مقام قوم پیامبر آفریدگار با خبر آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد نمایند.

نقل تاریخی
بعد از ورود اسرای کربلا به شام، یزید امرکرد شهر را آذین‌بندی نمایند. آسوده بن سعد ساعدی برای مثال افرادی میباشد که آذین‌بندی شهر و سرور و شعف عموم را در هنگام ورود اهل بیت مشاهده و تعریف رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد نموده است.[۱]

بر طبق نقل‌های تاریخی، ورود سرهای شهیدان به شام در روز نخستین صفر بوده میباشد.[۲] در‌این روز اسیران را از باب توما یا این که دروازه ساعتها وارد شهر کرده و در ورودی مسجد جامع، بر سکویی که محل حفظ اسرا بود مکان شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد دادند.[۳]

ماموران بعد از آنکه اسیران را در شهر شام چرخاندند، به قصر یزید رفتند. زحر بن قیس به نمایندگی از دیگر ماموران، جریان حادثه کربلا را به یزید گزارش اعطا کرد.[۴] یزید بعد از شنیدن گزارش، امر کرد کاخ را تزیین نمایند. وی بزرگان شام را به حضور طلبید و دستورداد اسیران را به قصر وارد نمایند.[۵] اسیران را در حالی که با طناب به هم بسته گردیده بودند، وارد مجلس کردند.[۶] درین هنگام فاطمه بنت الحسین اعلام کرد: ای یزید! لایق میباشد دختران پیامبر آفریدگار(ص) اسیر باشند؟ در‌این هنگام حاضران و اهل منزل یزید گریستند.[۷] بر پایه ی بعضا نقل‌ها مردی شامی از یزید خواست، فاطمه بنت الحسین را به کنیزی به وی دهد، البته این درخواست با عکس العمل تند حضرت زینب مواجه شد و یزید آن مرد شامی را ساکت کرد.[۸]

یزید در حضور اسیران، رمز امام را در پیاله طلا و جواهرات گذاشت[۹] و با چوب‌دستی به آن می‌زد.[۱۰] هنگامی سکینه و فاطمه دختران امام حسین این صحنه را دیدند، چنان فریاد زدند که زنان یزید و دختران معاویه، صدا به فغان و گریه بلند کردند.[۱۱] در روایتی از امام رضا(ع) آمده که یزید راز امام را در تشتی گذاشت و میز طعام را بر تشت بنیان، سپس با یارانش درگیر میل کردن طعام و شراب شد، آنگاه میز بازی شطرنج را روی آن تشت گذاشت و با یارانش به بازی شطرنج سرگرم شد. او زمانی‌که از همبازیانش می برد، لیوان شراب را برمی‌داشت و می نوشید و ته‌ما‌نده آن را کنار تشتی که رمز بریده امام در آن بود بر زمین می‌سرازیرشد.[۱۲]

بعضا از حاضران به‌این اخلاق و رفتار یزید اعتراض کردند، مثلا یحیی بن حکم اخوی مروان بن حکم که یزید با مشت به سینه او زد.[۱۳] ابوبرزه اسلمی نیز اعتراض کرد که به امر یزید از مجلس اخراج شد.[۱۴]

در شام، امام سجاد(ع) و حضرت زینب(س) برای با خبر ساختن عموم، خطبه‌هایی نقص‌ کردند. این سخنرانی‌ها به خطبه امام سجاد(ع) و خطبه حضرت زینب در شام دارای اسم و رسم میباشد.[۱۵]

رواق (گنبد) حاتم خانی:

این سازه ساخته حاتم بیک اُردوبادی از امیران صفوی میباشد که نزدیک به ۱۰۱۰ق/۱۶۰۱م سازه شد‌ه‌است. این رواق در شرق بقعه واقع میباشد و از در طلایی ذیل پای خوش‌یمن به بقاع شیوه داراست. این سازه از شرق توسط صفة بلندمرتبه و مرتفعی به دارالسعاده می‌پیوندد. در شمال آن نیز صفه‌ای میباشد که به رواق الله وردی خان منش داراست و از جنوب به شیفت منزل متصل مسجد النبی کوهسنگی مشهد میشود.

ارتفاع رواق ۵۰/۱۳، پهنا آن ۳۰/۷ و طول آن ۶۰/۱۱ متر میباشد. کف رواق و ازاره آن به طول ۵۰/۱ از سنگ خلج و منبت میباشد. در بالای ازاره کتیبه‌ای میباشد به پهنا ۴۰ سانتیمتر از سنگ که بر ان قصیده‌ای حک گردیده است. از بالای کتیبه تا سقف، یا این که کاشیهای معرق پوشانده گردیده است. در ۱۳۴۶ش، از ضلع جنوبی این رواق، راهی دیگر به دارالسعاده آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد باز‌اند.
رواق (گنبد) الله وردی خان: این رواق ۸ ضلعی، ساخته الله وردی از امیران دولت صفوی میباشد که در شرق توحیدخانه و شمال شرقی گنبد حاتم خانی واقع میباشد. طول کف رواق تا سقف گنبد ۱۹/۱۶ متر میباشد. کف رواق و ازاره آن به طول ۹۰/۱ متر از سنگ مرمر پوشانده گردیده و از بالای ازاره تا سقف و خویش سقف با کاشی معرق آرایش و پیرایش یافته میباشد. در ۸ پهلوی این رواق، ۸ صفه و بر بالای هر یک از آن‌ها صفه‌ای کوچکتر واقع میباشد. صفه‌های ذیل به صحن عتیق، توحیدخانه، رواق حاتم خانی و دارالسعاده رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد می‌پیوندند.
رواق دارالولایه: این رواق با زیربنایی موازی با ۲۳۰۵ مـ ۲، همانند بناهای دیگری که ساختمان آن در سالهای اخیر استارت گردیده، حال (۱۳۶۷ش) در درحال حاضر تاسیس میباشد و از غرب به صحن جمهوری اسلامی و از شرق به وسیله رواقهای دیگر به بقاع مطهر شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد خواهد پیوست.
مسجد بالاسر خوش یمن: این مسجد متصل به بقاع میباشد و بین آن و دارالسعاده قراردارد. بانی مسجد، ابوالحسن عراقی (د ۴۲۹ق/۱۰۳۸م)، دبیر غزنویان بوده میباشد. کف مسجد با ازاره آن به طول ۹۰/۰ متر از سنگ مرمر میباشد. از بالای ازاره تا طول ۷۰/۱ متری با کاشیهای معرق ۶ و ۸ ضلعی، تزیین گردیده‌است. روی دیوارها و سقف مسجد در عهد و پیمان ناصری آیینه کاری گردیده یود که در ۱۳۴۴ش آن را با کاشی معرق آراستند. بر دیوارهای محیط مسجد کتیبه‌ای میباشد به خط ثلث که آیاتی از قرآن مجید بر آن درج شده میباشد. در محرابی که در کنار صفه متصل به بقعه و در شرق مسجد واقع میباشد نیز یک سری کتیبه است که نشانه‌ها و احادیثی بر آن درج شده میباشد.

اخباری‌گری
شیعه اثنی عشری دو تیم گردیده و در قبال هم می باشند، دسته نخستین اخباریان و دسته دوم اصولیان میباشند. علمای اخباری که علمای مجال کشور‌ایران صفوی از این تیم بودند تبعیت را روا نمی‌دانند و آن را حرام دانسته و مغایر ضابطه فقهی میدانند و علمای آن‌ها از کتاب ها تاریخی از فرصت امام فقه را جست‌وجو کرده و آن را خیر لحاظ خویش را در کتاب ها نوشته و عموم آن را برای فعالیت به احکام تحقیق می‌نمایند، از علمای تعالی اخباری میشود به مجلسی اولیه و پسرش علامه مجلسی فقیه تعالی شیعه اشاره نمود که اورا بابا مذهب شیعه می دانند، آن‌ها علما را دانا و خیر مجتهد مسجد النبی کوهسنگی مشهد میدانند.

مجموعه دوم عموم را به دو مجموعه مجتهد و تقلید کننده تقسیم می‌نمایند و پیروی را واجب میدانند و عقیده ولایت فقید را مطرح می‌نمایند در حالی که علمای اخباری ولایت فقید را قبول ندارند و هر کسی را که بهترست سیاسی می دانند، مجتهدین از‌آن‌جا‌که علم ها نو مطرح گردیده است و وضعیت مجال در درحال حاضر تغییر تحول بوده میباشد یاروهمدم با جست‌وجوی علم ها فقهی لحاظ خویش را هم مطرح می‌نمایند و آن را نوشته و عموم آن را برای شغل به احکام تفحص می‌نمایند و تقلید کننده می بایست بر پایه ی لحاظ مجتهد کار نماید، از علمای تعالی اصولی میگردد به روح‌الله خمینی و علی خامنه‌ای آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد اشاره نمود.

اکثر یاران و انصار اهل بیت محدث و از اخباریان بوده‌اند، در طی اهل بیت مدرسه اخباری بسیار لبریز رونق بوده میباشد، از مجال قاجار از رونق آن معدود شد‌ه‌است و با برد انقلاب اسلامی کشور ایران از رونق رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد افتاده میباشد.

اخباریان براین باوراند اصول فقه اصولیان از اهل سنت دریافت گردیده است و مغایر ضابطه مدرسه و حیث امام درست گو و امامان شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد دیگرست.

محدثین تک تک کتاب ها اربعه را درست میدانند. به اخباریان «اهل حدیث یا این که محدثین» هم میگویند.

از علمای تعالی اخباری میشود به محمدامین استرآبادی، علامه مجلسی، محمدتقی مجلسی و روحانی حر عاملی اشاره نمود.

اخباری‌ها
از علمای تبارک اخباری میگردد به محمدامین استرآبادی، علامه مجلسی، محمدتقی مجلسی، روحانی حر عاملی، روضه خوان صدوق، کلینی و سید رضی اشاره نمود.

تجرد نفس
تجرد نفس به‌معنای اینکه نفس، دنیوی نبوده و خصوصیت‌های ماده مانند جای ، مجال و جهت ندارد و قابل اشاره حسی وجود ندارد. تجرد نفس را یکی‌از معارف اصلی قرآنی و فلسفی دانسته‌اند که ثابت و تصور درست معاد و حیات بعد از مرگ، مطابق آن میباشد. همینطور تجرد نفس را مهم ترین و مفیدترین دعوا دانش النفس مسجد النبی کوهسنگی مشهد شمرده‌اند.

آورده شده تمامی فیلسوفان مسلمان، نفس را مجرد می دانند؛‌ هرچند در طرز تجرد آن اختلاف دارا‌هستند. فیلسوفان مشائی و اشراقی معتقدند که نفس بشر، از اولِ پیدایش و همینطور در بقا به نظر ذاتش، مجرد عقلی میباشد. مجرد عقلی، هیچ یک از مختصات ماده را ندارد. در مقابل، ملاصدرا و پیروانش معتقدند نفس انسانی ابتدا پیدایش، دنیوی میباشد و بعد در تاثیر جنبش جوهری به تجرد مثالی میرسد؛ صرفا بشر‌های اندکی (آدم‌های بدون نقص) به تجرد عقلی می‌رسند. مجرد مثالی گرچه ماده ندارد؛ البته در برخی از خصوصیت‌ها مانند رنگ، صورت، وسعت و وزن با مادیات مشترک آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.

متکلمان مسلمانی همانند روضه خوان صدوق و روحانی موءثر، ابوحامد غزالی، فیاض لاهیجی، عَضُدالدین ایجی و می سید شریف جُرْجانی و سَعْدالدین تَفْتازانی، از متکلمان اشاعره، نیز نفس آدم را مجرد از رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد ماده میدانند.

قائلان به تجرد نفس، دلایل عقلی و نقلی زیادی برای ثابت بینش خویش ارائه کرده‌اند. از نگاه ملاصدرا، شرع و عقل در تجرد نفس هماهنگ بوده و به تجرد آن اذعان دارا‌هستند. آیه «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ‏ خَلْقاً آخَر؛ آن گاه آن را آفرینش جدید‌‏ای دادیم‏»، آیه «نَفَخْتُ‏ فيهِ مِنْ رُوحی؛ در وی از روح خویش دمیدم‏» و آیه «اللَّهُ يَتَوَفىَّ الْأَنفُسَ حِينَ مَوْتِهَا؛ خدا ارواح را به هنگام مرگ قبض می‌نماید» مثلا آیاتی‌اند که در ثابت تجرد نفس آیتم استناد قرار گرفته‌اند. به احادیثی مانند «حدیث اینجانب عرف نفسه اینجانب عرف ربه» نیز بر تجرد نفس استناد شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد گردیده‌است.

بیشتر متکلمان مسلمان و همگی دنیوی‌گرایان را منکر تجرد نفس و معتقد به دنیوی بودن آن دانسته‌اند. متکلمان مسلمان، صرفا معبود را مجرد میدانند و بیشتر آنها، نفس را به اجزاء مهم تن تعبیر کرده‌اند که از اولیه تا انتها قدمت باقی میباشد و تغییر‌و تحول نمی‌نماید.

سید مرتضی، روضه خوان طوسی، ابوالحسین بصری، از متکلمان پر رنگ معتزله، ابن میثم بحرانی، متکلم شیعی سده هفتم قمری، و علامه مجلسی برای مثال متکلمان معتقد به دنیوی بودن نفس به شمار میروند. از لحاظ علامه مجلسی، دلایل عقلی مسلم بر تجرد یا این که دنیوی بودن نفس نیست و ظواهر نشانه‌ها و احادیث دلالت بر دنیوی بودن آن دارا‌هستند.

کتاب‌ها و مقاله‌ها زیادی درباره تجرد نفس و کیفیت آن کتابت و منتشر شد‌ه‌است.