???? ???? ????? ??????? ????

عالم ملکوت
عالَم لاهوت عالم مختص به پروردگار و جايگاه ذات خدا میباشد. از سایر اسامی آن عالم معنی، فقیه دستور، فقید غیب، دانا اسما و صفات الهی و... میباشد که یکی عوالم چهارگانه به حساب می آید. به عنوان مثال خصوصیت‌های لاهوت در تفکر اسلامی، تولید کننده و روح فقیه ناسوت و منشا عقل و حکمت بودن میباشد. گروهی از مفسران قائلند بعضا از آیه‌ها قرآنی به عالم ملکوت اشاره دارااست. این فقید یکی‌از هدف های سفرهای عرفانی سالک معرفی گردیده و رفلکس فراوانی در عرفان و وقار و شعر مسجد النبی کوهسنگی مشهد داشته میباشد.

معنا شناسی
لاهوت واژه و کلمه‌ای مشتق از «لاه»[۱] به معنای الله بوده میباشد که واو و تاء برای مبالغه و تأکید به آن اضافه گردیده‌است[۲] که اساسا به معنای «لا هو إلّا هو»[۳] یعنی جهانی مختص به آفریدگار است و در لغت به همین معنا یعنی خدای بلندمرتبه[۴]و فقیه آفریدگار آمده میباشد؛[۵] هرچند بعضا این لغت را با ریشه‌ای عبرانی آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد دانسته‌اند.[۶]

عالم لاهوت نیز بر همین اصل به معنای دانا منحصر خدا[۷] و سکو ذات معبود میباشد[۸] که به معنای عالم مفهوم و فقید فرمان و غیب هم آمده میباشد[۹] و حتی از آن به فردوس ذات خدا[۱۰] و یا این که روشنایی ذاتی وی[۱۱] نیز تفسیر گردیده است. از سایر تعابیری که برای معنی شناسی این دنیا به فعالیت رفته میباشد می‌اقتدار به دانا اعیان ثابته[۱۲] و یا این که فقیه اسماء و صفات[۱۳] رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد هم اشاره نمود.

اسامی و خصوصیت‌ها
لاهوت با اسم‌ها و استعاره‌های گوناگونی زیرا دانا سرمد،[۱۴] فقیه ربوبی،[۱۵] ضریح الَست،[۱۶] حَظیره قُدس،[۱۷] خانِه بَقاء،[۱۸] دُبِّ اصغَر،[۱۹] سَراپرده سر،[۲۰] صَوامِع،[۲۱] مَجْمَعِ لاهوت،[۲۲] مَنْزِل قُرب،[۲۳] جانان،[۲۴] مونس آباد قدس[۲۵] و میخانه[۲۶] آمده میباشد؛ حتی یکی‌از اسم‌های هابیل پسر بشر را نیز لاهوت گفته‌اند؛ به این دلیل‌که به فقیه الوهیت رجوع و برگشت شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد خواهد کرد.[۲۷]

برای عالم جبروت خصوصیت‌هایی گفته شده میباشد که برخی از آن‌ها عبارتند از: فقیه وحدت،[۲۸] منشاء عقل و حکمت،[۲۹] تولید کننده و روح ناسوت[۳۰] و دارنده عفاف‌های خیر‌گانه‌ای زیرا بقاء، فردانیت، سلطنت، عزت، احدیت، سرمدیت، کبریاء، عظمت و عفووبخشش میباشد.[۳۱] عدم فهم بوسیله عقول جزییه [۳۲] فهم و شعور این‌سیرتکامل مفاد مستلزم لاهوتی شدن[۳۳] یعنی دانش به لاهوت میباشد که تا حدی به معنای خداشناسی[۳۴] و یا این که چک پدیدارهای طبیعی با اسباب و اثاث غیبی میباشد؛[۳۵] لذا گاهی خداشناسی تنزیهی هم تیتر «لاهوت سلبی» به خویش گرفته میباشد.[۳۶]

رده‌شناسی
لاهوت یک کدام از دنیا‌های چهارگانه[۳۷] و یا این که پنج‌گانه[۳۸] میباشد که جزئی از دنیا سبحانی میباشد[۳۹] و بر کل عالم‌های دیگر مثل ملکوت، جبروت و ناسوت که به نوعی جزء دانا خلق و خوی یعنی مخلوقات پروردگار میباشند،[۴۰] اشراف داراست.[۴۱] این دانا اصل عوالم دیگر[۴۲] و نگه‌دارای آنان[۴۳] و حکم دهنده بر دیگر دنیا‌ها[۴۴] و در یک صحبت، فراتر از کلیه آن‌هاست.[۴۵] شاید به همین جهت آن را جزئی از «ما فی السماء» یعنی فقید‌های فوقانی دانسته‌اند.[۴۶]

دستور‌های الهی[۴۷] و عفو وبخشش وی از این فقید صادر می‌شود[۴۸] و به نوعی مغز و کلیه چیز هستی را در خویش فراگرفته میباشد؛[۴۹] به‌این منجر بعضی آحاد آن‌چه مشاهده میگردد را پرتویی از فروغ‌های هفت‌گانه و ازلی می دانند که در عالم جبروت وجود دارااست.[۵۰][یادداشت ۱]

قبل از اسلام
در صورتی‌که از تعداد اندکی که دست به انکار لاهوت و مجردات زده‌اند، بگذریم،[۵۱] اعتنا به لاهوت از قدیم الایام و در ادیان پیش از اسلام و حتی مسیحیت نیز وجود داشته و جوامعی زیرا روم، هند، چین و مصر که بعضی بت‌پرست نیز بوده‌اند به لاهوت و مخلوط آن در ناسوت در برخی از اساطیرشان اعتقاد داشته‌اند؛[۵۲] اما بارزترین صورت این اعتقاد و باور یعنی اتحاد ناسوت و لاهوت، مرتبط با باورهای مسیحیان میباشد[۵۳] و حتی این باور در بعضا فرقه‌های اسلامی نیز موثر بوده میباشد.[۵۴]

لاهوت در پندار اسلامی
اعتقاد و باور به لاهوت به‌تیتر سرچشمه‌ و مبدأیی برای ناسوت بخشی از اعتقادات اسلامی میباشد[۵۵] و حتی بیان شده میباشد که رده اول قرآن در لاهوت بوده[۵۶] و در بردارنده اسرار آن میباشد[۵۷] که گاه بعضی از آیه‌ها قرآنی نیز در سخن مفسران به عالم ملکوت اشاره داراست.[۵۸] بعضی معتقدند که رسول الهی در هنگام نزول وحی از جایگاهی لاهوتی منتفع بوده[۵۹] و در اصل نَفَس الهی در گفتار اهل‌بیت(ع) ریشه‌ای لاهوتی دارااست[۶۰] و لذا در بعضی از روایات برای امیرمؤمنان(ع) منزلتی از عالم جبروت مذکور میباشد؛[۶۱] چنان‌که برخی مصداق بارز البته آفریدگار در قرآن را کسی می داند که بتواند با گذر از جامه بشری، به قدس لاهوت رسد.[۶۲][یادداشت ۲][۶۳]

در عرفان و آرامش
اثرها عرفانی از لاهوت مکرر حافظه کرده و یکی هدف های سفرهای عرفانی یک سالک را وصال به لاهوت و آنگاه برگشت از آن به سوی اخلاق و ناسوت میدانند.[۶۴] این زمینه تا آن‌جا پیش رفته که بعضی حتی این اصطلاح را جزء واردات اهل تصوف از اسرائیلیات میدانند؛[۶۵] چنان‌که‌این واژه و کلمه در سروده‌های شعرای فارسی‌لهجه و بالاخص شاعرانی با رغبت‌های صوفیانه زیاد به چشم می خورد.[۶۶]

عالم ملکوت
عالَم لاهوت عالم مختص به پروردگار و جايگاه ذات خدا میباشد. از سایر اسامی آن عالم معنی، فقیه دستور، فقید غیب، دانا اسما و صفات الهی و... میباشد که یکی عوالم چهارگانه به حساب می آید. به عنوان مثال خصوصیت‌های لاهوت در تفکر اسلامی، تولید کننده و روح فقیه ناسوت و منشا عقل و حکمت بودن میباشد. گروهی از مفسران قائلند بعضا از آیه‌ها قرآنی به عالم ملکوت اشاره دارااست. این فقید یکی‌از هدف های سفرهای عرفانی سالک معرفی گردیده و رفلکس فراوانی در عرفان و وقار و شعر مسجد النبی کوهسنگی مشهد داشته میباشد.

معنا شناسی
لاهوت واژه و کلمه‌ای مشتق از «لاه»[۱] به معنای الله بوده میباشد که واو و تاء برای مبالغه و تأکید به آن اضافه گردیده‌است[۲] که اساسا به معنای «لا هو إلّا هو»[۳] یعنی جهانی مختص به آفریدگار است و در لغت به همین معنا یعنی خدای بلندمرتبه[۴]و فقیه آفریدگار آمده میباشد؛[۵] هرچند بعضا این لغت را با ریشه‌ای عبرانی آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد دانسته‌اند.[۶]

عالم لاهوت نیز بر همین اصل به معنای دانا منحصر خدا[۷] و سکو ذات معبود میباشد[۸] که به معنای عالم مفهوم و فقید فرمان و غیب هم آمده میباشد[۹] و حتی از آن به فردوس ذات خدا[۱۰] و یا این که روشنایی ذاتی وی[۱۱] نیز تفسیر گردیده است. از سایر تعابیری که برای معنی شناسی این دنیا به فعالیت رفته میباشد می‌اقتدار به دانا اعیان ثابته[۱۲] و یا این که فقیه اسماء و صفات[۱۳] رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد هم اشاره نمود.

اسامی و خصوصیت‌ها
لاهوت با اسم‌ها و استعاره‌های گوناگونی زیرا دانا سرمد،[۱۴] فقیه ربوبی،[۱۵] ضریح الَست،[۱۶] حَظیره قُدس،[۱۷] خانِه بَقاء،[۱۸] دُبِّ اصغَر،[۱۹] سَراپرده سر،[۲۰] صَوامِع،[۲۱] مَجْمَعِ لاهوت،[۲۲] مَنْزِل قُرب،[۲۳] جانان،[۲۴] مونس آباد قدس[۲۵] و میخانه[۲۶] آمده میباشد؛ حتی یکی‌از اسم‌های هابیل پسر بشر را نیز لاهوت گفته‌اند؛ به این دلیل‌که به فقیه الوهیت رجوع و برگشت شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد خواهد کرد.[۲۷]

برای عالم جبروت خصوصیت‌هایی گفته شده میباشد که برخی از آن‌ها عبارتند از: فقیه وحدت،[۲۸] منشاء عقل و حکمت،[۲۹] تولید کننده و روح ناسوت[۳۰] و دارنده عفاف‌های خیر‌گانه‌ای زیرا بقاء، فردانیت، سلطنت، عزت، احدیت، سرمدیت، کبریاء، عظمت و عفووبخشش میباشد.[۳۱] عدم فهم بوسیله عقول جزییه [۳۲] فهم و شعور این‌سیرتکامل مفاد مستلزم لاهوتی شدن[۳۳] یعنی دانش به لاهوت میباشد که تا حدی به معنای خداشناسی[۳۴] و یا این که چک پدیدارهای طبیعی با اسباب و اثاث غیبی میباشد؛[۳۵] لذا گاهی خداشناسی تنزیهی هم تیتر «لاهوت سلبی» به خویش گرفته میباشد.[۳۶]

رده‌شناسی
لاهوت یک کدام از دنیا‌های چهارگانه[۳۷] و یا این که پنج‌گانه[۳۸] میباشد که جزئی از دنیا سبحانی میباشد[۳۹] و بر کل عالم‌های دیگر مثل ملکوت، جبروت و ناسوت که به نوعی جزء دانا خلق و خوی یعنی مخلوقات پروردگار میباشند،[۴۰] اشراف داراست.[۴۱] این دانا اصل عوالم دیگر[۴۲] و نگه‌دارای آنان[۴۳] و حکم دهنده بر دیگر دنیا‌ها[۴۴] و در یک صحبت، فراتر از کلیه آن‌هاست.[۴۵] شاید به همین جهت آن را جزئی از «ما فی السماء» یعنی فقید‌های فوقانی دانسته‌اند.[۴۶]

دستور‌های الهی[۴۷] و عفو وبخشش وی از این فقید صادر می‌شود[۴۸] و به نوعی مغز و کلیه چیز هستی را در خویش فراگرفته میباشد؛[۴۹] به‌این منجر بعضی آحاد آن‌چه مشاهده میگردد را پرتویی از فروغ‌های هفت‌گانه و ازلی می دانند که در عالم جبروت وجود دارااست.[۵۰][یادداشت ۱]

قبل از اسلام
در صورتی‌که از تعداد اندکی که دست به انکار لاهوت و مجردات زده‌اند، بگذریم،[۵۱] اعتنا به لاهوت از قدیم الایام و در ادیان پیش از اسلام و حتی مسیحیت نیز وجود داشته و جوامعی زیرا روم، هند، چین و مصر که بعضی بت‌پرست نیز بوده‌اند به لاهوت و مخلوط آن در ناسوت در برخی از اساطیرشان اعتقاد داشته‌اند؛[۵۲] اما بارزترین صورت این اعتقاد و باور یعنی اتحاد ناسوت و لاهوت، مرتبط با باورهای مسیحیان میباشد[۵۳] و حتی این باور در بعضا فرقه‌های اسلامی نیز موثر بوده میباشد.[۵۴]

لاهوت در پندار اسلامی
اعتقاد و باور به لاهوت به‌تیتر سرچشمه‌ و مبدأیی برای ناسوت بخشی از اعتقادات اسلامی میباشد[۵۵] و حتی بیان شده میباشد که رده اول قرآن در لاهوت بوده[۵۶] و در بردارنده اسرار آن میباشد[۵۷] که گاه بعضی از آیه‌ها قرآنی نیز در سخن مفسران به عالم ملکوت اشاره داراست.[۵۸] بعضی معتقدند که رسول الهی در هنگام نزول وحی از جایگاهی لاهوتی منتفع بوده[۵۹] و در اصل نَفَس الهی در گفتار اهل‌بیت(ع) ریشه‌ای لاهوتی دارااست[۶۰] و لذا در بعضی از روایات برای امیرمؤمنان(ع) منزلتی از عالم جبروت مذکور میباشد؛[۶۱] چنان‌که برخی مصداق بارز البته آفریدگار در قرآن را کسی می داند که بتواند با گذر از جامه بشری، به قدس لاهوت رسد.[۶۲][یادداشت ۲][۶۳]

در عرفان و آرامش
اثرها عرفانی از لاهوت مکرر حافظه کرده و یکی هدف های سفرهای عرفانی یک سالک را وصال به لاهوت و آنگاه برگشت از آن به سوی اخلاق و ناسوت میدانند.[۶۴] این زمینه تا آن‌جا پیش رفته که بعضی حتی این اصطلاح را جزء واردات اهل تصوف از اسرائیلیات میدانند؛[۶۵] چنان‌که‌این واژه و کلمه در سروده‌های شعرای فارسی‌لهجه و بالاخص شاعرانی با رغبت‌های صوفیانه زیاد به چشم می خورد.[۶۶]