???? ???? ????? ??????? ????

گنبد در مسجد یو صوفیه
عظمت و زیبائی گنبد ایا صوفیا و ظرافتی که معماران نخستین در ایجاد کرد آن به خرج داده‌اند در طی قرن‌ها همواره قضیه گفت و گو و تحسین تاریخدانان، معماران و مهندسین بوده‌میباشد. گنبد ایا صوفیا بر روی چهار طاسچه قرار گرفته‌میباشد. در ساختمان طاسچه‌ای گنبد بر روی گنبد دو‌مین قرار میگیرد که در واقع بزرگتر از آن میباشد و قسمت بالایی به اضافه چهار جزء گرداگرد کناره گنبد از آن حذف مسجد النبی کوهسنگی مشهد گردیده‌اند؛

و این چهار جزء اخیر به صورت چهار قوس یا این که طاقی درآمده‌اند که سطح های شان به هم می‌پیوندند و تشکیل یک مربع می دهند. ساختمان طاسچه‌ای با منتقل کردن سنگینی سازه به جرزها و دوری از آمدن آن به خویش دیوار، ساختن فضای درونی رفیع و گشاده‌ای زیرا فضای درونی ایا صوفیا را میسر می‌گرداند. نحوه طاسچه‌ای رویکرد حلی پویا برای مورد قرار دادن گنبدی مدور بر یک صحن مربع یا این که مستطیل صورت آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.

این نحوه تشکیل داد گنبد با به کارگیری از طاسچه‌ها هیچوقت پیش از تشکیل داد ایا صوفیا آیتم استعمال قرار نگرفته بود. طاسچه‌ها به گنبد اذن می دهند که به زیبائی و به طور مدور بر روی ردیف‌های پائین قرار گیرند. طاسچه‌ها خیر فقط به فضای گنبد زیبائی میبخشند بلکه همینطور نیروی‌های جانبی گنبد را در دست گرفتن نموده، و سبب جابجایی مؤثر وزن گنبد به طرف پائین رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد می گردند.
اگرچه این نوع پیاده سازی گنبد سبب استقامت آن و دیوارها و قوس‌های به دور آن میگردند، البته بنا حقیقی و واقعی دیوارها در غایت موجب تضعیف مجموع بنا می شوند. ادله این فرمان استعمال بیش تر از حد ملاط (شن آهک) در تشکیل داد دیوارها به مکان خشت می باشد. در صورتیکه معماران دست کم اذن می‌دادند که آهک یه خرده خمیدگی پیدا کند پیش از اینکه لایه آینده روی آن قرار گیرد، استقامت دیوارها به‌طور قابل توجهی بیشتر می شد، زمانی گنبد بر روی ساختمان قرار گرفت وزن گنبد منجر خمیدگی دیوارها به طرف خارج شدند که برهان مهم آن تر بودن ملاط در دیوارها شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد بود.

زمانی ایزی دوروس (Isidorus) ترمیم گنبد اول را استارت نمود، وی آغاز نصیب درونی دیوارها را مالامال نمود تا آنان عمودی شوند و بتوانند وزن گنبد تازه را تحمل کنند. تغییر تحول دیگری که در پیاده سازی گنبد تازه داده شد طول آن بود. ایزی دوروس، طول گنبد را نزدیک به ۵/۶ متر طول اعطا کرد که‌این فرمان نیروی جانبی را مقداری خنثی نمود و اذن اعطا کرد که وزن گنبد به طور شناور به سمت پائین منتقل شود.
نکته دیگر شایان توجه راجع‌به گنبد نخستین قرار دادن ۴۰ پنجره در بدور مبنا گنبد به وسیله معماران بود. ایا صوفیا به جهت منعکس شدن نوروفروغ به کلیه اطراف داخلی آن از روش این پنجره‌ها که سبب ساز میشود که به لحاظ می رسد که گنبد یک چگونگی عرفانی داراست. مشابهت گنبد مثل چتری میباشد که سقفش به وسیله باریکه هائی از بالا به طرف پائین شناور می گردد. این باریکه‌ها جابجایی وزن هنگفت گنبد را به طور شناور میان پنجره‌ها، پائین به سوی طاسچه‌ها و بالاخره به روی فونداسیون قابلیت‌پذیر می‌سازد.
آنچه اول بازدیدکنندگان ایا صوفیا و بازدیدکنندگان نسل سپس را شگفت زده میکرد نور و روشنایی درونی آن و تأثیرش بر روحیه آنان بود. منعکس شدن نور و روشنایی این شم را به دست میدهد که‌این گنبد بوسیله زنجیر طلائی از اسمان آویخته شده است. بنحوی که پاولوس دراین مورد گفته‌میباشد: «روی طاق بندی با تعدادی مربع طلای پوشانده شده است، و از همین جاست که امواج نوروروشنایی به باطن می‌تابند و چشمهای تماشاگران را چنان خیره می‌نمایند که به‌تدریج جرأت می‌نمایند سرشان را بالا بگیرند و به منبع نوروروشنایی نگاه نمایند».
براین اساس فضایی عظیم داریم که در معرض امواج سیل آسای فروغ و روشنایی قرار گرفته، و گنبدی راس داریم که به لحاظ میرسد بر نوری توکل داراست که از پنجره‌ها به باطن می‌فرستد. نوروفروغ عنصر اسرارآمیز این بناست، نوری که بر سطح موزائیک می تابد و می درخشد، نوری که از سطح مرمرها منعکس میگردد. پیاده سازی براستی منحصر ایا صوفیا نشانگر بنا‌ای بسیار توسعه یافته و پروژه بلند تلاش و منحصر در قسم عتیق میباشد.

• آب نما یا این که آبگینه :
عنصر آبگینه در مساجد برای تولید وحدت و هماهنگی معنایی و ماورائی دربین دور و اطراف داخل و دل آدم و فضای معنوی حکم کننده بر مسجد میباشد . در حالتی که چه در ظواهر می بایست کار پاک سازی و عصمت و طهارت داخل شخص با به دست آوردن وضو فراهم خواهد شد . البته شرط تمیز درونی با پاکی و عصمت و طهارت ظاهری آدم آماده می‌شود . به هر حالا عالی میباشد وقتی که وارد تراس مسجد می شویم ضمن تمامی ارکان معماری دور و اطراف آن ، در اواسط و نقطه قدرت یک آبگینه یا این که آب نما وجود داشته باشد . به دلیل آن که در قرآن مجید و روایات شریفه مضامینی است که از آب و وضو تلقی بسیار فراتر از اجرا صرف یک کار فیزیکی دارااست ، آنجا که از شکل شغل به سیرت آن و از وجه ملکی و شهیدشدن به بی سر و صدا و غیب آن مسجد النبی کوهسنگی مشهد می‌پردازد .

در اکثری از نشانه‌ها قرآن مجید همواره فردوس را با نهرهایی که در پایین درختانش روان میباشد و یا این که چشمه های زلال جوشانی که در آن جای‌دارد تعریف می نماید .(معماری مساجد اسلامی از معنی تا کالبد, آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد 1392)
• شبستان : شبستان بزرگترین فضای تجمع ، انسجام و تمرکز مسجد محسوب می‌شود و در واقع نقطه گرانیگاه و اساسی تجمعات عبادی میباشد . در شبستان بخش اعظمی از حرکات و نرم افزار های وحدت آفرین در آن صورت میگیرد . و در واقع قلب تپنده و حرکتهای وحدت زا و توحیدی به‌حساب می‌آید. نکته حائض اهمیت این میباشد که هندسه مهم هسته های فضایی در همکف شبستان مساجد ، همانند کعبه و مسجد النبی مربع رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد .

چون از فی مابین بی غایت انواع منظم و نامنظم هندسی مربع مطلوب ترین شکلی میباشد که بشر را از دید فیزیکی آهسته و متعادل نگه میدارد . از این رو جا دارااست که تا آنجا که ممکن میباشد در ورودی به شبستان مسجد در سمت مقابل قبله باشد و خیر در سمت قبله ، تا آنها که به مسجد وارد میگردند از روبه روی نمازگزاران عبور نکنند ، چرا‌که سبب ساز پریشانی اندیشه و خیال نمازگزار شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد می گردند .

در ارتباط با معجزه فروغ و روشنایی و نوروروشنایی پردازی و تأثیر آن در روح و جاری آدم مشخصات و سازوکار علمی تأمین نور و روشنایی فضای داخلی ( شبستان ) مسجد این نکات دارای اهمیت میباشد ، که نوروروشنایی لازم بایستی از دو منبع تأمین شود . منبع اولیه که برای پر‌نور کردن کلی شبستان باید در لحاظ گرفته گردد ، به واسطه ساخت و ساز بریدگی گرانقدر بر روی دیوار شبستان شکل می‌گیرد . و برای پر‌نور کردن محراب استعمال می‌شود . منبع دوم که فروغ و روشنایی مهم شبستان میباشد نوری میباشد که به وسیله تابش بی واسطه روشنایی خورشید از پنجره ها به باطن شبستان شکل میگیرد . (معماری مساجد اسلامی از معنی تا کالبد, 1392)
• محراب : محراب در لغت در معنای محل حرب و مبارزه میباشد . نبرد دربین آدم و هوای نفس . محوری ترین قسمت معماری مسجد ، محراب میباشد . محراب در واقع نقطه رابطه معنوی در بین بنده و آفریدگار و نقطه وحدت و رابطه فی مابین دانا ظواهر با فقید مفهوم و اتصال این عالم دنیوی به دنیا ماورایی میباشد . محراب نقطه پرواز و عروج و نقطه اتصال زمین و افق از آن‌گاه معنوی است . محراب نمایانگر قلب مسجد و وضعیت دیوار سمت قبله میباشد . (معماری مساجد اسلامی از معنی تا کالبد, 1392)
برای زیبایی معنادار مساجد می بایست به وحدت مؤلفه ها ، اجزاء و عنصرها مسجد اعتنا گردد . عنصرها رنگ ، فروغ و آب در زیباسازی مساجد شریک اند اما این موادسازنده بایستی در اجزاء و مؤلفه های مو جود در ایجاد کرد مساجد استعمال شوند . در کنار این مورد ها تایپ کردن نشانه‌ها قرآنی با خط خوش قادر است زیبایی معنوی خاصی به سازه بدهد . پس به کار گیری از هنر اسلامی که هنری حکیمانه و واقعیت جوست ، میتواند جامعه را به سمت معنویت و واقعیت سوق دهد ، ولی خصوصیت های روحی و وضعیت اجتماعی یک جامعه به طور متفاوت در رفتارهای شخصی و اجتماعی آن جامعه تاثیر می‌گذارد و هنر و معماری آن جامعه نیز به نوعی آن مشخصات را منعکس شدن میدهد . در غایت این نکته دارای اهمیت میباشد که حکیمانه شدن هنر و معماری یک جامعه علامت دهنده قدم برداشتن جامعه به سمت معنویت و واقعیت میباشد .(معماری مساجد اسلامی از معنی تا کالبد, 1392)

نگاهی به نقش مساجد از صدر اسلام تا به امروز خوا‌هیم روءیت کرد که مسجد در همه فعالیتهای سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، مذهبی و حتی جهاد نقش کلیدی و تحت عنوان مبنا کلیه این فعالیتها بوده میباشد. مساجد با اقتدار معنوی خویش همواره توانسته میباشد نیروهای متدین، معتقد، فعال و فقید را رویش دهد تا در مواقع حساس از آیین و اسلام و کشور هواخواهی نموده و حاضر به کلیه نوع فداکاری به عنوان مثال تقدیم جان خود باشند.

معاندان اسلام سالها به نقش این پایگاههای مذهبی و علمی پی برده و با اشکال تبلیغات کوشش نموده که با ساخت‌و‌ساز حربه ها و سرگرمیهای متنوع و دیدنی و فریبنده جوان ها را از مساجد و روحانیت مستقل کنند. لذا لزوم طراحی برنامه برای لینک و پیوند خردسال ها، نوجوان ها و جوان ها به مساجد بیشتراز پیش شم می‌شود. لذا بر تمامی کارداران مؤثر بر تربیت فقهی علم آموزان برای مثال: مدیران، مربیان، معلمان، دبیران، اولیاء و ائمه جماعات مورد نیاز میباشد با توکل بر قرآن و سنت و رهنمودهای معصومین (ع) و متن‌ها اصیل اسلامی برای مثال نهج البلاغه و صحیفه سجادیه برای تربیت اسلامی فرزندان این مرزو بوم عملکرد کنند.

اهم اپلیکیشن هایی که قادر است در جذب علم آموزان به مساجد و لینک مستحکم خیس آنان با این جای مقدس یاری کند به گستردن ذیل اعلام میشود:

۱- رابطه امام جماعت متشخص مساجد و حسینیه های همجوار با مدرسه ها به طرق ذیل:

- حضور امام جماعت مسجد در مراسم نماز جماعت مدراس همجوار دست‌کم هفته ای مسجد النبی کوهسنگی مشهد یک توشه برای برقراری رابطه بادانش آموزان دعوت برای حضور امام جماعت در جلسات ستاد نماز مکتب، انجمن اولیاء و مربیان، شورای معلمین و ارائه مباحث مرتبط با مسجد، نماز و... و هماهنگی های مایحتاج در بین دست اندرکاران مسجد و مسولین مکتب دعوت از امام جماعت مسجد برای کمپانی در مراسم مناسبت های مذهبی، ملی و انقلابی مکتب. آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد

- دعوت از امام جماعت مسجد محل برای اهداء هدایا به علم آمووزان ممتاز درسی و اخلاقی در مکتب.

۲- اجرای نرم‌افزار مراسم جشنها و اعیاد و جلسات انجمن اولیاء و مربیان و... در مساجد و حسینیه های محل.

اعتنا: مدرسه ها می‌توانند با هماهنگی های ما یحتاج برای جلسات همگانی، از جای مساجد و حسینیه ها برای رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد برگزاری جلسات علمی مذهبی، تربیتی به کارگیری کنند.

۳- توجیه خادمین متشخص و اهل یک محل مساجد برای واکنش عالی و مطلوب با کودک ها، نوجوان ها و جوان ها. متأسفانه گاهی شاهدیم که بعضا از خادمین برخوردهای تندی با خردسالان و نوجوان ها دارا‌هستند که منجر زدگی آن ها از مسجد می‌شود و این بخاطر عدم اگاهی آن ها از روحیات و مختصات سنی این سنین میباشد که موردنیاز میباشد به وسیله امام جماعت متشخص توضیحات ما یحتاج داده خواهد شد. شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد

۴- دادن مسئولیت به کودک ها، نوجوان ها و جوان ها:

علم آموزی که مسئولیتی در مسجد به وی داده میگردد خویش را وابسته به مسجد و مسجد را وابسته به خویش می‌داند و کل عملکرد خویش را برای ایفا وظیفه ای که به وی ودیعه گردیده بکار می بندد لذا ضروری میباشد فعالیتهای مساجد به دست آن‌ها امانت خواهد شد و هیأت امناء و امام جماعت مدرسه ها تحقیق و رهبری را به ذمه گیرند.

اهم مسئولیتهایی که می شود به کودک ها، نوجوان ها و جوان ها اعطا کرد مشمول: مسئولیت کتابخانه، اذان، اقامه، خواندن قرآن، دعا بعد از نماز، کفشداری، پهن کردن سجاده ها، سیستم صوتی، طراحی برنامه و اجرای مناسبتها، تزئینات و تبلیغات و خوشگل سازی مساجد، مسئولیت فنی مسجد (با اعتنا به تخصص علم آموزان بخصوص فن های فنی) و...

۵- تجلیل از علم آموزان ممتاز درسی و اخلاقی در مساجد: بحمدلله برخی از مدیران با شخصیت مدرسه های برای ساخت‌و‌ساز لینک و پیوند

علم آموزان با مساجد نرم‌افزار های تشویقی خویش را در مساجد محل اعمال میدهند که عمل بسیار لایق ای میباشد.

علم آموزان در مساجد حضور یافته و یار و همدم با اعمال بقیه اپ ها از دست رئیس و امام جماعت هدایا و لوح تقدیر خویش را اخذ می کنند.

۶- اذان شعار اسلام و اعلام وقت نماز میباشد چه عالی میباشد که مؤذنین مساجد از در بین خردسال ها، نوجوان ها و جوانانی که پیش از اینً تمرین مؤذنی نموده اند و اذان را خوشگل و درست ذکر می نمایند گزینش شوند. متأسفانه در تنی چند از مساجد کسانی اذان میگویند که از دید صوت نازیبا و از دید درستی تلاوت نیز اذان را اشتباه ذکر می نمایند. با یک طرح ریزی مختصر و در دست گذاشتن یک نوار و یا این که سی دی اذان تنی چند از علم آموزان را می اقتدار هماهنگ نمود تا مؤذنین خیر و خوبی برای مساجد رویش یابند. به آرزو روزی که گلبانگ اذان در مساجد هم خوشگل و جالب و هم درست خوانده گردد.

۷ -رابطه صمیمی امام جماعت متشخص مسجد با خردسالان، نوجوان ها و جوان ها یکی مهم ترین عامل ها جذب و استحکام حضور آن ها در مساجد میباشد. در‌حالتی که امام جماعت چندین دقیقه ای باقیمانده به اذان در مسجد حضور داشته باشد و گفتگویی از صمیم قلب، خیرخواهانه، پدرانه با خردسالان، نوجوان ها و جوان ها داشته باشد در جذب آنان و یا این که تداوم حضور آن‌ها بسیار مؤثر میباشد.

گاهی یک لبخند روضه خوان به یک جوان، گاهی یک گفتگوی صمیمانه، گاهی یک پارچه به کتف ی نوجوان زدن، یکی‌از دو گام با وی هم گام شدن و صحبتهای نوجوان را شنیدن مسیر معاش او‌را تغییر تحول میدهد.

چنانچه امام جماعت مسجد رینگ هایی از گروههای متفاوت علمی، مذهبی را تشکیل دهند و رابطه فیس به صورت را با کودک ها، نوجوان ها و جوان ها داشته باشد بسیار در جذب آنان مؤثر میباشد.

۸- مساجدی که امداد هایی از موقوفات دارا هستند یا این که به گونه ای می‌توانند نسبت به تنظیم پذیرایی مبادرت کنند به خواسته تبلیغ و جذب علم آموزان میتوانند در مناسبتهای متعدد بسته های پذیرایی تهیه و تنظیم و به نام مسجد و با هماهنگی مدیران مدرسه ها فی مابین علم آموزان توزیع فرمائید.

۹- امام جماعت مسجد از فرزندان مإمومین برای کمپانی در نرم‌افزار ها دعوت به شغل آورند معمولاً در مساجد اشخاص مسن حضور مییابند که هر کدام از آنان در شرایطی‌که یک نفر از فرزندان یا این که نوه های خویش را به مسجد بیاورند حضور خردسالان و نوجوان ها و جوان ها در مساجد رونق می‌گیرد .---۱۰- گروههای همسال بخصوص علم آموزان عضو تشکلها می‌توانند قرارهای ملاقات قانونی و غیرقانونی خویش را با هماهنگی مسئولین مکتب در محل مساجد بگذارند.

۱۱- برگزاری مسابقات گوناگون، مثلا عامل ها مؤثر بر جذب خردسالان، نوجوان ها و جوان ها به مساجد میباشد. مسابقاتی از قبیل احکام، قرآن، نهج البلاغه، محافظت حدیث، خطاطی، نگارگری، تهیه و تنظیم مجله دیواری و... مسابقات ورزشی (دو، دوچرخه سواری و فوتبال و...) نقش بسیار آفریننده ای دارا هستند.

۱۲- یک کدام از اشتباهات مو جود طریق آگهی فعالیتهای مساجد به علم آموزان است. متولیان دستور بخصوص امام جماعت مسجد و هیأت امنا می‌توانند اپ های مسجد را با همیاری مدیران و مربیان مدرسه های به اگاهی علم آموزان برسانند و تبلیغات موردنیاز درین خصوص ایفا گیرد.

۱۳ - برگزاری اردوهای علمی، تفریحی، زیارتی و... برای نوجوان ها و جوان ها بوسیله هیأت امناء مساجد و با حضور امام جماعت و با همیاری مدرسه های در جذب و تربیت فقاهتی علم آموزان بسیار مؤثر میباشد.

۱۴- جلب شرکت کردن خیرین در نرم‌افزار های فرهنگی مساجد، خیرین عزیز با تأمین بخشی از مخارج اجرایی فعالیتهای اردویی و فرهنگی مساجد میتوانند نقش بسیار مهمی در سازندگی نوجوان ها و جوان ها داشته باشند.

۱۵- طرح ریزی برای تجلیل از کودک ها، نوجوان ها و جوانانی که در مساجد حضور مییابند بر تداوم حضور آن‌ها میافزاید (دست‌کم تجلیل اعلام اسم آنان به وسیله امام جماعت و درخواست صلوات برای آنان میباشد)

۱۶- به کارگیری از راه‌های تبلیغی تازه: ما معمولاً در ایفا تبلیغات به اولی چیزی که فکرمی کنیم سخنرانی است. هر یک سری که سخنرانی در مکان خویش با رعایت اصول آن بسیار مؤثر میباشد ولی با اعتنا به روحیه خردسالان، نوجوان ها و جوان ها، آنها شکیبایی و عشق و علاقه ای برای شنیدن از خویش آرم نمی دهند و بایستی از طرق تبلیغی دیگری بهره برد.

گاهی اکران یک فیلم تاثیر یک سری سخنرانی را داراست. (فعالیت سازمان تبلیغات اسلامی که تنی چند از مساجد را مجهز به سیستم وب نموده اند عمل بسیار لایق ای است.)

-۱۷ زمان بر نشدن نماز جماعت از عامل ها مؤثر برای جذب خردسال ها، نوجوان ها و جوان ها و محافظت و تداوم حضور آن‌ها در مساجد است. چه بهتر میباشد که امام جماعت مسجد به واجبات نماز جماعت اکتفا کنند و مستحبات را برای بعداز نماز بگذارند.

-۱۸ تقویت کتابخانه مساجد با کتابهای موءثر و ارائه فهرست کتابهای جانور در کتابخانه مساجد به مدرسه های. درصورتی که معلمین و مسئولین با شخصیت مدرسه های از فهرست کتابهای جان دار در کتابخانه مساجد باخبر باشند می‌توانند تحقیقاتی که به علم آموزان می‌دهند در آن راستا باشد تا علم آموزان بتوانند از تجهیزات مو جود مساجد نیزاستفاده کنند.

-۱۹ تبلیغات عظیم درخصوص نماز و ذکر فلسفه نماز: یکسری زیاد از نوجوان ها و جوان ها انگیزه اینکه چرا بایستی نماز بخوانند را نمی دانند. بایستی به روشهای مطلوب و قابل ادراک فلسفه نماز به وسیله معلمین، دبیران، مسئولین مکتب و امام جماعت مسجد ذکر شود.

-۲۰ نقش پدر و مادر در ترغیب فرزندان به نماز بسیار مؤثر میباشد زمانی عهدوپیمان و کار پدر و مادر در باب نماز یکی‌از باشد و نوجوان ببیند که پدر و مادر وی به نماز بیشتراز هر چیزی مداقه می‌دهد. وی نیز به‌این دستور الهی ترغیب میگردد. در‌این دنیای کنونی که اکثری از آسیبهای روحی، خل وچل و حتی جسمی جوان ها و نوجوان ها را ارعاب می نماید مثل بیماری خطرناک ایدز، اعتیاد به مواد مخدر، اعتیاد به جاری گردانها، انحرافات اخلاقی و... صرفا رویکرد نجات فرزندان متصل کردن آنان به آفریدگار با وسیله نماز است. طبق پژوهش ها انجام یافته باورهای فقاهتی ومذهبی نقش بسیار مهمی در کثیف نشدن نوجوان ها و جوان ها به اشکال انحرافات داراست. آفریدگار این مقاله را در قرآن مجید ذکر نموده که نماز بشر را از فعالیت زشت و ناپسند گشوده می‌دارد. (ان الصلوه تنهی عن الفحشاء و المنکر)

-۲۱ یکی روشهای جذب شدن کودک ها، نوجوان ها و جوان ها به مسجد و نماز عادت یافت کردن به آن میباشد. عادت به شغل های عالی بسیار نیکو میباشد. انگیزه اینکه اسلام توصیه می نماید که فرزندان را از کودکی به نماز و روزه عادت دهید به جهت این میباشد که ایفا فرائض در بزرگسالی بر آن ها طاقت فرسا نگردد.

-۲۲ حضور مدیران، معلمان و دبیران حرفه های گوناگون در نماز جماعت مکتب و نماز مسجد در کنار علم آموزان دلیل بسیار مهمی در جذب علم آموزان به نماز و مسجد است. دبیران عزیزی که از فرصتهای خویش در مساجد و حسینیه ها برای رفع گونه های درسی علم آموزان به کار گیری می نمایند بدون‌شک به سنت نبی آفریدگار (ص) شغل می کنند و ثواب و پاداشی تعریف ناشدنی را بخش خویش می کنند.

-۲۳ پرگویی و مکرر گویی و فرمان و نهی بی واسطه با ویژگیهای زمان نوجوانی و جوانی سازگار وجود ندارد و آن‌ها را خسته می کند. در روانشناسی نیز اثبات گردیده که بخش اعظمی از یادگیری ها از روش دیده جاری ساختن میشود. لذا شایسته ترین راه‌های تبلیغی ارائه الگوهای عالی است رابطه دادن نوجوان ها و کودک ها با خانواده های متدین و نوجوانانی که به اعمال فرائض پایبند میباشند نقش بسیار مهمی در جذب آنان به نماز و مسجد داراست.

-۲۴ تجهیزات مطلوب مساجد از قبیل زیبایی و تمیزی و نظافت مسجد، تهویه مطلوب، سیستم گرمایشی و سرمایشی مطلوب، جا کفشی، وجود سرویسهای بهداشتی و وضوخانه مطلوب، سیستم صوتی مطلوب و مهرهای پاک، سجاده های تروتمیز، نوروروشنایی کافی، و تزئینات مطلوب تمامی به نوعی در جذب علم آموزان به مساجد مؤثر میباشد.

-۲۵ نبی اکرم (ص) پیشنهاد نمودکه جوان ها را گزینه مشاوره خویش قرار دهید چه بهتر میباشد که در ادغام هیأت امناء مساجد از جوان ها نیز استعمال شود تا در کنار اشخاص مسن به اداره کارها مساجد بپردازند. مطلقاً جوان ها نیز لیاقت ها و توان مورد نیاز را برای این عمل دارا‌هستند.

-۲۶ تشکیل تیمهای هنری درخصوص با نماز (سرود نماز، نمایشنامه نماز و...) و اعمال در مناسبتهای مکتب و یا این که جاری ساختن در عده نمازگزاران در مناسبتها سبب لینک مسجد و مکتب شود.

-۲۷ شناساندن نماز به کودک ها، نوجوان ها و جوان ها تحت عنوان ادله ساخت و ساز ادب و رفع اضطراب، از فی مابین بردن رذایل اخلاقی، شایسته ترین و برگزیدگان خاطر خداوند، دوست داشتن نمازگزاران بوسیله پروردگار و اینکه خداوند در قرآن از نماز گزاران تجلیل نموده و... کلیه به نوعی سبب تحکیم رابطه علم آموزان با نماز و مسجد میگردد.

-۲۸ دعوت به نماز می بایست با محبت، بخشندگی و اخلاق و رفتار خوش باشد و از هر سیرتکامل تندی و پرخاش در دعوت بایستی جلوگیری کرد.

-۲۹ دیده پوشی از برخی از غفلتهای زمان کودکی، نوجوانی بوسیله اولیاء منزل، مکتب و مسجد و اعتنا بدین مقاله که نباید توقع داشت که نوباوه، نوجوان ها و جوان ها عموماً مثل یک شخص زبده به نماز در نخستین وقت و با کل آداب و حالت و مستحبات بپردازد. مطابقت و همخوانی کردن انتظارات و توقعات با موقعیت سنی آنان و ساخت و ساز مسئله برای یادگرفتن تعالیم شرعی خصوصاً نماز اساسی و مهم میباشد.

-۳۰ تعریف و تمجید، تحسین و احترام به موقع خردسالان، نوجوان ها و جوان ها نمازگزار خصوصاً در گردآوری نقش مفید ای در جذب آنان به نماز و مسجد خواهد داشت.

-۳۱ نصب روایات مرتبط با مشوق و جاری ساختن و اجر نماز با خط خوشگل در محیطهای مکتب و منزل و مساجد سبب ساز شوق واشتیاق بیشتر به کمپانی در مراسم نماز جماعت گردد.

-۳۲ برگزاری مطلوب پای کوبی عبادت یکی طرق اصلی جذب علم آموزان به نماز و تکریم نماز و نمازخوان میباشد. که ما یحتاج میباشد ضمن اینکه در مدرسه های بدین اساسی دقت میگردد. در خانواده ها نیز مراسم جشن و پایکوبی عبادت با حضور دوستان و اقوام و... برگزار شود.

درین مرحله، نوجوان میخواهد از خصوصیت‌های زمانه کودکی مسافت بگیرد و به استقلال رسد. بایستی دقت داشت بعضی از رفتارهای نوجوان که در لحاظ پدر و مادر یا این که مربیان ناپسند میاید، اقتضای سن آ مسجد النبی کوهسنگی مشهد ن‌هاست. اختلاف سنی نوجوان با پدر و مادر و مربیان نیز ناسازگاری را ارتقاء میدهد.
* نوگرایی
درین مرحله، نوجوان مایل میباشد خویش را غیر وابسته معرفی نماید و خصوصیت‌های زمان‌ی کودکی را کنار بگذارد. برای این مراد، نوجوان از پدر و مادر و اطرافیانی عیب گیری می‌نماید که در کودکی گزینه تایید و احترامش بوده‌اند. در برخی موارد، نوجوان عیب‌های پدر و مادر و گران قدر‌ترها را چندبرابر جلوه میدهد و محبت‌ها و استیناف‌های آن‌ها‌را آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد مداخله میداند که همگی نشانه‌دهنده‌ی خصیصه‌ی نوگرایی نوجوان میباشد.
* پرورش عقلانی
در مرحله‌ی رویش عقلانی، نوجوان این قابلیت و امکان را پیدا می‌نماید که در باب پیشین و آتی‌ی مسائل ممکن و مجرد خوب بیندیشد. بدین‌ترتیب، دیگر اذهان نوجوان تنهاً به حقیقت‌های ملموس و آنچه می‌بیند محصور وجود ندارد. وی میتواند، منطقی و منظم، مسئله‌ها و مسائل انتزاعی را تحقیق کند. زمینه‌هایی که نوجوان ها به آن میپندارند و عقاید خویش را براساس آن صورت میدهند، طیف وسیعی از مسائل اخلاقی، مذهبی، سیاسی، علمی و غیره میباشد. بدین ترتیب، در صورتی رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهدروح نوجوان با مقاله‌های انحرافی و خطا‌ها و شبهه‌های عقیدتی تغذیه خواهد شد، نام‌و‌نشان وی به به عبارتی شکل صورت میگیرد و جبران آن بسیار سخت میباشد. پس بر مربیان و معلمان کارها شرعی و تربیتی موردنیاز میباشد که به‌این خصوصیت دقت خاص داشته باشند.
* خودمیان‌بینی شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد
در نوجوان خودمیان‌بینی به‌وجود می آید که مرحله‌ای زود گذر در رویش شناختی او میباشد. یکی‌از اثرها این پدیده، رفتارهای جلف میباشد که با مقصود جلب دقت و گاه عرض اندام دربرابر محصول مخالف میباشد. اکثری از نوجوان ها می خواهند با احوال ظاهری، رفتاری و کلامی جلف و نسنجیده خویش را مطرح نمایند و بضاعت خویش را با هویتی منفی آرم دهند. مورد دیگر شم جلب دقت میباشد؛ نوجوان ها شم می‌نمایند ظواهر و رفتارشان آیتم اعتنا و پژوهش سایر افراد میباشد. به این ترتیب، می بایست دقت داشت که به نوع پوشش، کلام‌زدن و خلق و خوی نوجوان در مرحله‌ی ابتدا یاددادن‌وتربیت عیب گیری نشود. به عبارتی‌طورکه از قصه‌های اسلامی به‌دست می آید، یاد دادن‌وتربیت امری تدریجی میباشد و به گذر زمان مجال می‌قدرت ناهنجارها را از اشخاص به دور کرد.
خصوصیت‌های تربیتی جوان امروز
۱. اکثری از جوان ها مدرن از یاد دادن بی واسطه کارها تربیتی و اخلاقی متنفرند؛ به‌خصوص در حالتی‌که بی واسطه به خودشان اشاره گردد. درین‌سیرتکامل مفاد، می بایست از گویش و نحوه قرآن بهره برد. قرآن مهربان در سرزنش و مدح اشاره‌ی تصریحی نادر دارااست و به‌طورعمومی دارندگان صفت زشت را ملامت و دارندگان صفت نیک را مدح می‌نماید؛ مانند «وَیْلٌ لِّکُلِّ هُمَزَةٍ لُّمَزَة» ، « وَیْلٌ لِّلْمُطَفِّفِینَ» و « وَیْلٌ یَوْمَئِذٍ لِّلْمُکَذِّبِی»
۲. جوان بعدازظهر حاضر از سر و رمز، پرده‌گویی و سخن با ایما و کنایه بیشتر لذت می برد. به‌این جهت، در تماشای فیلم‌ها و تلاوت کتاب‌ها بیشتر اعتنا می‌نماید تا به زاویه‌های نهفته آن پی پیروز شود. قرآن کتابی میباشد که رمزورازهای فراوانی داراست. هنگامی قران به جوان مدرن معرفی گردد که از رازها و رمزها لذت میبرد، طبیعی میباشد که لهجه قرانی را می‌پذیرد.
۳. جوان مدرن واقع‌گراست؛ پس بایستی برای وی از حقیقت‌ها اذعان کرد و هیچ کتابی مانند قرآن و عترت حقیقی وواقعی وجود ندارد.
۴. جوان قرن ۲۱، اهل شبهه میباشد؛ بدین ترتیب می بایست به رمزوراز شبهه مطلع باشیم تا بتوانی از پس جواب برآییم که در این حالت، حقیقت برای وی به یاد ماندنی شود. به‌همین‌استدلال می گویند: «بیان الیشیء مبهماً ثم مفسّرا اوقع فی النفوس»
۵. جوان امروز عدل و داد‌خواه میباشد و پیرو آزادی.
۶. جوان بعدازظهر حاضر، کارها تعبّدی محض را قبول نمی‌نماید و پیرو چراها می گردد. گویش قرآن پاسخگوی این خصوصیت جوان مدرن میباشد؛ چون قرآن هیچ‌گاه آدم‌ها را به تعبد محض دعوت نکرده میباشد و تأکید دارااست: «ادْعُ إِلِى سَبِیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُم بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ»
۷. جوان امروز به برکت توسعه فناوری، اقتدار تخیّل متعددی پیدا نموده است.
۸. جوان امروز میخواهد از قراین و شواهد خیلی بدور حقیقت را بیابد؛ مانند کاراگاهان. گویش قرآن برای این خصوصیت جوان نیز پاسخگوست. قرآن کریم ومهربان نشان‌های خیلی هجران از شی ها ذکر نموده است؛ به عنوان مثال در بیش تر از ۱۴۰۰ سال گذشته، به پدیده‌ی لقاح درختان، وجود اتم، مرکزبودن خورشید و... اشاره نموده است. بدین ترتیب، درصورتی که قرآن و عترت به‌صحت معرفی خواهد شد و جواب‌های جوان مدرن از دربین آنها داده گردد، وی آئین را با تمامی‌ی وجود می‌پذیرد.
۲۴. نحوه‌شناسی
رئیس فرهنگی و تربیتی مسجد، می بایست طرز‌های جان دار را بشناسد و مؤثرترین آنها‌را متناسب با مقتضیات اکنون استفاده کننده به‌عمل بندد. در اینجا، ما به سه شیوه عقلانی، عرفانی و هنری اشاره میکنیم:
۱. طرز استدلالی و عقلانی
در شیوه استدلالی که برای تهیه و تبیین پاراگراف‌های شرعی و جواب به شبهه‌ها به کار گیری می گردد، سه نکته وجود داراست:
نکته‌ی نخستین: در حالتی‌که پذیرفتیم که مقصود از به‌کارگیری نحوه‌ی استدلالی و فلسفی، فراگیری آیین، تنسیق جمله‌های شرعی، تبیین آنان و پاسخگویی به شبهه‌ا میباشد، نباید با اجرا این طرز به دنبال ساخت ایمان، ارتقا تقوی و انسان‌سازی باشیم؛ بدین ترتیب نباید از اینگونه کسی توقع داشت نماز شب بخواند. با این شیوه سه مقصود دنبال میشود: ابتدا اینکه شخص مردد، منکر یا این که نامؤمن، مؤمن میگردد، دوم اینکه شخص مؤمن ایمانش تقویت میشود و درنهایت ایمان فرد مؤمن کاهش نمی‌یابد و سست نمیشود.
نکته‌ی دوم: این طریق مخاطبان خاص دارااست و عامه‌ی عموم را مشمول نمیشود. چنانچه به تاریخ حرف و فلسفه نگاه کنیم، میبینیم این‌سیرتکامل مسائل، مباحث، تامل‌ها و طریق‌ها مخاطبان محصور داشته‌ میباشد و صرفا توده‌ای از اهل ذوق و سلیقه یا این که نخبگان را مشمول شد‌ه‌است. بدین ترتیب، متولیان این دستور می بایست از سرایت کردن سوژه‌های عقلی و فلسفی به سطح همگانی جلوگیری نمایند.
نکته‌ی سوم: در جواب عقلی و فلسفی به شبهه‌ها، بایستی به‌این نکته دقت داشت که شبهه‌ها در هر زمان‌ای متفاوتند؛ به این ترتیب بخشی از همت متولی این دستور می بایست صرف شناسایی شبهه‌ها و سؤال‌ها گردد و بعد بااستفاده‌از منبع‌های اصیل فقهی و عامل‌های پایدار عقلی به آن ها جواب دهد.
۲. شیوه عرفانی
عارفان به‌سیرتکامل‌ای به طور کاملً غیر وابسته و متمایز آئین و معارف را فراگیری می دهند. این فراگیری اَشکال مختلفی داراست: گاهی غیر قانونی، گاهی عملی، در بعضا مفاد نظری و گاهی هم به‌شکل ادیبانه و بسیار مؤثر و بانفوذ بوده میباشد؛ بدین‌برهان‌که عرفان با دل و جان آدمی ارتباطی مهربانانه دارااست و آنچه با داخل و قلب آدم صورت گیرد، تأثیرش بیشتر میباشد.
در نحوه عرفانی می بایست به دو نکته دقت کرد: در آغاز اینکه امروزه نحله‌ها و تامل‌های غیردینی بسیار متنوعی - مثل عرفان بودا، عرفان چینی، شینتو و عرفان سرخ‌پوستی - اشاعه یافته میباشد؛ براین اساس از یک سو، نیاز به عرضه‌ی عرفان ناب اسلامی فزونی یافته میباشد و از سوی دیگر، ورود بدین مسیر گام‌گذاشتن بر کناره‌ی دره‌ای عمیق میباشد و می بایست احتیاط کرد. نکته‌ی دوم اینکه در عرفان اسلامی، در کنار سخن‌های بلند و نورانی، سخنان آلوده و کثیف نادر وجود ندارد؛ براین اساس بایستی در تشکیل سخنرانی‌ها و گردهمایی‌های عرفانی اعتنا کرد تا عرفان ناب را با پالایش درونی به‌دست آورد.
۳. طرز هنری
طریق هنری پوسته‌های مختلفی داراست و می‌قدرت برای آن مثال‌های متعددی خاطرنشان کرد؛ ازجمله گویش روایت و کتاب داستان. در قرآن به این راه بسیار اعتنا گردیده‌است. بیش تر از ۷۰ روایت در قرآن آمده میباشد که ۱۵۰۰ آیه می‌گردد و ۲۷ روایت راجع‌به انبیای الهی میباشد.
در عنایت گویش روایت و کتاب داستان در طریق هنری، می‌قدرت بدین مثال‌ها اشاره نمود:
شاهد نخستین: قرآن کریم ومهربان به ما می گوید که می‌اقتدار مسائل اعتقادی را محسوس کرد و در پوسته مقوله‌های هنری به مخاطبان عرضه کرد. این صحیح به عبارتی کاری میباشد که امروزه بیگانه‌ها اعمال می دهند. اثر ها کسانی زیرا سارتر، بکت، کوندرا، اونامونو، کوئیلو و ده‌ها تالیف کننده‌ی دیگر شایسته ترین شاهد این مدعاست. انیمیشن‌هایی نظیر «دوقلوهای افسانه‌ای»، «پینوکیو» و «ای‌کیوسان» نتیجه ها یک تمدن میباشد. دوقلوها این تفکر را به کاربر القا می‌نماید که اتحاد دو ناهم‌کالا و تمرکز آن ها اقتدار می آورد که خلاصه‌ی تامل بوداست، انیمیشن پینوکیو زمان‌ای از سیروسلوک و عرفان مسیحیت را نماد میدهد و انیمیشن ای‌کیوسان‌ تداعی‌کننده‌ی عرفان یوگاست.
شاهد دوم: قسمت مهمی از قصه‌های ائمه‌ی معصوم میباشد (به تعبیر آیه‌های ۱۳ تا ۱۶ سوره‌‌ی «فصّلت» رجوع نمایید).
شاهد سوم: ماجرا‌گویی، نقالی، پرده‌خوانی، تعزیه‌گویی و... مثال‌هایی از تمدن اسلامی اهل ایران میباشد که خاستگاهی جز آئین و قرآن ندارد.
شاهد چهارم: شغل های ادبی کشور‌ایران اسلامی؛ مانند شاهنامه، افسانه‌های مثنوی، حکایت‌های گلستان و بوستان، ماجرا‌های کلیله‌‌‌‌ودمنه و مثال‌هایی دیگر.
شاهد پنجم: اهتمام به روایت تا حدی بوده میباشد که حتی سرآمد نوابغ و فیلسوفان، ابن‌سینا، آخر و عاقبت بدین نحوه روی میاورد و داستان‌ی «سلامان و آبسال» و نیز «رساله‌ی الطیر» را می‌نگارد.
شاهد ششم: اکثری از متفکران، اندیشمندان و کارشناسان دریافته بودند که شایسته ترین، سهل و آسان‌ترین و سودمندترین طریق‌ی یاددادن‌وتربیت، تمثیل میباشد.

یکی‌از ارگانهای اجتماعی که قادر است درکیفیت معاش عموم به ویژه جوان ها اثربخش باشد"مسجد" میباشد.اهل مسجد از شیخ مسجد گرفته تا نمازگزاران و... با رویکردی مشفقانه میتوانند به مراد ارتقا مهارت های شخصی و اجتماعی جوان ها، تجربه و مشورت های اثرگذار خویش را دراختیارآنان قراردهند. ازاین رو درنوشتارحاضر همت برآنست تا با نگاهی به گنجایش ها و مهارت های شخصی جوان ها، نیازهای معنوی و دنیوی آنها درزندگی رسیدگی شود. مسجد النبی کوهسنگی مشهد

به اسم پروردگار

یکی سازمانهای اجتماعی که قادر است درکیفیت معاش عموم به ویژه جوان ها اثربخش باشد"مسجد" میباشد.اهل مسجد از شیخ مسجد گرفته تا نمازگزاران و... با رویکردی مشفقانه می‌توانند به خواسته ارتقا مهارت های شخصی و اجتماعی جوان ها، تجربه و مشورت های اثرگذار خویش را دراختیارآنان قراردهند. ازاین رو درنوشتارحاضر کارایی برآنست تا با نگاهی به گنجایش ها و مهارت های شخصی جوان ها، نیازهای معنوی و دنیوی آن ها درزندگی پژوهش شود. آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد

آشنایی و هدایت مهارت های شخصی

برای استحصال مهارت های معاش اجتماعی در بالا بایستی مهارت های شخصی شناخته گردیده و با طرح ریزی درست، آن ها را تقویت نمود که دراین راستا به یکسری طرزِ پیشنهادی اشاره می‌گردد:

1- آشنایی وکشف استعدادها

دانایی روضه خوان مسجد از داشته ها و منظور های جوان ها و نوجوان ها عاملی انتخاب کننده درمشاورۀ او به آن ها میباشد.دراین راستا، هم صحبتی و مشورت کردن، ابتدایی ترین روش برای کشف آمال واستعدادهای میباشد که شاید جوان ها ونوجوانان به آنان توجه نداشته باشند. متوجه کردن آن‌ها بدین مهارت ها، گامی اصلی بشمارمی آید. درمرحله آن گاه روضه خوان مسجد میتواند با به کار گیری از تشکیل جلسات همگانی و با یاری اشخاص کارشناس، در بالا با طرح ریزی منطقی، در موعظه و اجرای اپلیکیشن های و مراد های جوان ها شرکت کردن کند. رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد

یک کدام از دیگرازروش هایی که میتواند شیخ مسجد را درشناساییِ سلایق وعلایق جوان ها کمک رسانَد ساخت‌و‌ساز تجهیزات حداقلی برای آن‌ها میباشد. این دستور با هماهنگی و همیاری هیأت امنای مسجد سهل وآسان تراجرا شود. از جمله تولید یا این که پیشرفت کتابخانه یا این که برگزاری مسابقات علمی برای جوانی که مشتاق پژوهش میباشد میتواند مهارت های علمی یا این که همگانی او‌را ارتقا دهد. یا این که جوانی که به کارها ورزشی علاقمند میباشد را می‌تواند بواسطه یادگرفتن های ورزشی( بوسیله مربیان مسجدی ومتعهد) مهارت های بدنی خودرا فهم وکشف کند و قس علی هذا. صحت دارد که امثال این یادگرفتن ها در جای های دیگری غیرازمسجدنیز قابل اجراست اما حرف ما درتآثیرگذاری مسجد درهدایت مثبتِ مهارتهای جوان ها میباشد. شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد

2-هدایت مهارت های شخصی به عرصه معاش

تقویت مهارت ها و ترغیب حد بسیاری جوان ها دربهره گیری از داشته های خویش عاملی اثر گذار در تقویت اتکا نفس آنها میباشد ازاین روی شیخ مسجد درصورت قابلیت و امکان، قادر است جوان ها با مسئولیت مسجدی را به نهادها یا این که اشخاص مرتبط نام گذاری کند بعنوان مثال شیخ مسجد جوان یا این که نوجوانی که آمادگی تبلیغ آیین دارااست را می‌تواند درابتدا پند وسپس به او نهادهایی مانند حوزه های علم ها فقاهتی را سفارش دهد . به جوان و نوجوانی که درزمینۀ قرآنی مستعد میباشد را می شود به اشخاص و اساتید دارای تخصص در فن های قرآنی نام گذاری کند.

رشد، تقویت و تداوم مهارت های محیطی

1-تعاملات اجتماعی
تعاملات تولید کننده با سایر افراد او‌لین و مهم‌ترین استدلال درکسب مهارت های اجتماعی میباشد؛ متن‌ها نقلی و عقلی نیز سرشار ازسفارشات و فرمان و نهی ها درباب رعایت اخلاق و رفتار و دستمزد نسبت به دیگرافراد میباشد. فلذا شیخ مسجد با فایده گیری ازاین گنجایش تبارک فقاهتی بایستی سعی کند درابتدا جوان ها را به تعامل مثبت با بقیه افراد (به ویژه با پدر و مادر و دور‌وبری ها خویش) ترغیب و پیوندها نامتعارف با دیگر افراد را اصلاح کند.

حضور در مسجد و نرم‌افزار های آن یکی از دیگر ازروش های تمرینِ معاش جمعی و پیوندها مطلوب میباشد. اهل مسجد وبه ویژه روضه خوان مسجد در صورتی‌که فضای اجتماعی مسجد را متناسب با منظور های جوان ها مهیا آورده باشند جوان ها میتوانند با مشاهدۀ رفتارهای اجتماعیِ آن‌ها مهارت باهم بودن رادریک اطراف شرعی تجربیات کنند.

2-تعیین دوست، همسر وکار
یکی مهارت هایی که روضه خوان مسجد میتواند جوان ها را در استخراج آن امداد رساند دوست گزینی میباشد. شیخ مسجد در این زمینه آغاز، بایستی دوستی خودرا با جوان ها اثبات کرد‌ه باشد تا بتواند (بطور غیرمستقیم ) تعیین دوستان مطلوب را نیز به آن ها یاد‌آوری کند.همنشینی وشرکت دربرخی نرم افزار های آن ها، سعه صدر، مدارا، هجران از تکلف و غرور، احترام و... راهگشای شیخ مسجد دراین قضیه خواهد بود. چون درصورتی که روضه خوان مسجد بتواند اوصافی ازاین دست را بعنوان یک "دوست بهتر" به انجام درآورد جوان ها نیز در انتخاب دوستان خویش عملکرد خواهند کرد تا این مختصات دقت کنند.

همسرگزینی نیزاز ضروری ترین مهارت هاست. هرچند که شیخ مسجد نمی تواند حالت مالی و مخارج تزویج جوان ها را آماده سازد البته میتواند آنان‌را درانتخاب همسر مناسب، پند و مشورت کند. هم شأن بودن از لحاظ معنوی و دنیوی، واقع نگری وعقلانیت، هجران از محبت های کاذب و...مهارت هایی می‌باشند که ( تذکرآنها هرچند که تکراری باشداما) ذکر آنان از گویش نافذ شیخ مسجد چیز دیگریست.

مهارت های معاش مشترک نیز بزرگترین امریست که گذشته یا این که بعداز وصلت می باید شیخ مسجد جوان ها را نسبت به آن ها آشنا سازد. چگونگی رابطه و مدارا با همسر، ارتباط از صمیم قلب با فرزند، جواب به نیازهای خانواده و...مواقعی میباشند که به وسیله روضه خوان مسجد قابل یاداوری میباشد.

کارو کارِ متناسب با استعدادها و مهارت های جوان ها ازیک سو و سفارش های مختلف فقاهتی به عمل و شغل های مالی، ازسوی دیگرعاملی موثردرتحریک روضه خوان مسجد میباشد تا جوان ها را متوجه اندوخته ها ومهارت های حرفه‌ای خویش نموده و آن ها را به شغل و اشتغال تشویق و ترغیب کند. دراین باره نیز هرچند که روضه خوان مسجد نقش اشتغال زایی ندارد البته با بیان روایات گوناگون درباب کارو عملکرد وبیان آثاروبرکاتِ کارمفید و...قادر است موجب اهتمامِ بیشترجوانان شود.

3- معرفت، مدیر وعقلانیت

مقاومت دربرابر اشتباهات، دوری ازآرزوهای دست نیافتنی، شم رضایت و لذت اززندگی مهارت هایی میباشند که حصول آنان مستلزم ایمانی کارکشته میباشد چون بنابرفرمایش امام درست گو علیه السلام؛

الراحةُ للمومنِ فی الدنیا مَستحیلةٌ" "آسودگی برای اهل ایمان محال میباشد."بحارالانوار.ج78ص195

براین اساس از‌آنجا‌که وظیفۀ اساسی روضه خوان مسجد، ارتقا معرفت شرعی جوان ها میباشد، او می‌تواند رویش و تقویت معارفِ ناب آنها را دربه دست آوردن کارهاِ ذکر شده امداد رساند دراین باره کمپانی جوان ها در رینگ های معرفت و لینک و پیوند آن ها با قرآن وعترت مستلزم عزم ای دو جانبه ازسوی روضه خوان مسجد و جوان ها است.

یکی مهارت های عملی، مدیر مجال و طراحی برنامه میباشد. در اختیارگذاشتن تجارب، داشتن طراحی برنامه فردی، مدیر مطلوب مسجد و..به وسیله شیخ مسجد واهل مسجد ازاموری میباشند که جوان ها مسجدی می‌توانند ازآنها الگوبرداری و فایده گیری کنند.

نکته پایان اینکه؛ مبنای اسلام، تامل و عقلانیت میباشد ازاین روی کوچک ورزی هنری میباشد که شیخ مسجد با تقویت آن میان جوان ها موجب می‌گردد تا آنها با ادله منطقی، امورمختلف را پژوهش نموده و عقلانی ترین راه و روش را درمواجهه با مسایل مختلف تعیین کنند. برگزاری جلساتی مانند جلسه های اعتقادی وازاین دست که موجب مطالعه وتفکر میگردند راه درستی برای تمرین و تقویت عقلانیت به نظرمی رسند.

و درپایان؛
اگرروحانی مسجد به مسجد نگاهی منفعلانه داشته باشد خیر صرفا موجب رخنه‌ تدریجیِ جوان ها مسجدی گردد بلکه مسجد را ازکارکرد اساسی آن که استحکام و تقویت رابطه ها دربین مسلمین میباشد بیرون کرده است. فلذا حضور قشرهای متفاوت درمسجد فرصتی مغتنم میباشد تا با جابجایی مهارت های تجارب شدۀ آن‌ها به جوان ها و با درآمیختنِ این مهارت ها با استعدادهای جوان ها، مسجدو جوان مسجدی را کارا و پویا کرد.

نقش مسجد در هنر
سیر تغییر تحول در هنر و شاخه ای از آن به اسم معماری اسلامی در زمان اعصار و زمانه متفاوت در مساجد نمود و ظهور پیدا نموده است، بخش اعظمی از مساجد تبارک تاریخیِ جانور در شهرها شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد و کشورهای اسلامی در طرح اول بسیار معمولی و ابتدایی بوده اند، ولی با سپری شد مجال و در زمان سالیان طولانی، اکثری از هنرهای نوین که نشئت گرفته از اختراع و ذوق وسلیقه و قریحه ذاتی هنرمندان مسلمان بوده میباشد، در تشکیل داد اجزای این مساجد صورت گرفته و به زیبایی هرچه تک تک خیس تکامل یافتند و بدین ترتیب در هر زمان ای رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد جزء جدید ای به آن اضافه گردیده و هنر و معماری جدیدی اختراع شد.

به همین ادله هم در حالتی که کسی بخواهد به استیناف راجع‌به هنر معماری اسلامی در ادوار آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد قبل بپردازد و آن را آیتم استیناف قرار دهد، با یک سلسله اقدامات و تغییرات دارای انسجام که در زمان تاریخ زنجیروار به هم متصل گردیده اند و با نازکی و زیبایی هرچه تک تک خیس در بناهای مساجد به فعالیت رفته اند، مسجد النبی کوهسنگی مشهد مواجه گردد.

با پژوهش بر روی مقوله ی هنر در معماری مساجد، می‌قدرت به منزلت و عنایت نقش آن ها در سازندگی در بعد ها گوناگون جامعه پی پیروزی، توسعه و گسترش هدف ها تمجید گردیده و کارکرد مساجد، منجر گردیده تا این بناهای مقدس تحت عنوان راءس ثقل و در عین حالا محل اجتماع و همفکری و همیاری مسلمانها و نیز محلی برای همدلی و وحدت و مشاوره برای حل و فصل خلل ها و کارها روان قرار گیرند و به همین منجر طی قرن های بعداز اسلام، اعتنا خلفا و حکام و اما عموم را به خویش جلب نموده و بنابراین، مقام منحصر به فرد به شخصی از سپس هنری و اجتماعی یافته اند، برخلاف بناهای مذهبی و عبادی بقیه ادیان که بیشتر وقت ها در انزوا به رمز میبرند.

اسلام یک شریعت جامع و بی نقص میباشد و تک تک نیازمندیهای بشر را مد لحاظ قرار داده میباشد. از این رو، تعالیم این آئین آسمانی به نوعی در آحاد بعد ها معاشِ خیر تنها فرد مسلمان! بلکه تک تک شهروندان شهرها و بلاد اسلامی متجلی می‌گردد و ولی با افتخار بایستی بیان کرد که یکی‌از شاهکارها و ابتکار عمل‌های معمار هنرمند اهل ایران، این میباشد که‌این دو مقوله را به زیبایی هرچه تک تک خیس با هم آمیخته و هنری جدید پدید آورده میباشد.

مساجد اهل ایران مثال‌ای بی سابقه از مخلوط استادانه ی فروغ، شایستگی، رنگ، سلیقه، هنر، ابتکار عمل، شکوه و جلال‌اند که قطعاً بایستی رفت و از مجاورت شاهد آن‌تمامی زیبایی منحصر بود. مثال ی بارزش مسجد نصیرالملک شیراز و مسجد جامع عتیق اصفهان و مسجد آقا بلندمرتبه کاشان و …. میباشد که مثال هایی بی همانند در تجلی ذوق وسلیقه هنری و مهارت هنرمندان معماری اسلامی میباشند.

نقش مسجد در پویایی و زنده بودن بلاد اسلامی
بسط و قدرتمند سازی قیمت‌های فقهی و اسلامی در جامعه ها مسلمان به جهت تغییر تحول نسل ها و تبادل ذهن ها و فرهنگ وتمدن ها، در گرو سئو و تقویت رابطه نسل جوان با مساجد بوده و بر این مبنا می‌قدرت آن‌ها‌را به عضوی اصلی از پیکره ی اسلام در جهت رویش و تبارک و اشاعه فرهنگ وتمدن قرآنی و نیز توسعه عمل‌های مرتبط با حوزه ی آیین و نیازمندیهای اجتماعی بعد از ظهر نو گزینه دقت قرار اعطا کرد.

از سوی دیگر می‌قدرت اعلام کرد که مساجد اولی نمادهای حاکمیتی شرع در جامعه می‌باشند، چرا‌که فورا بعد از فتح کشور‌های کفر و بت پرستی و شرک بوسیله سپاهیان اسلام تحت عنوان نشانه برتری و یگانگیِ آیین اسلام، علامتِ توحید و شهید شدن بر یگانگی و توان لایزال الهی به امر پیامبر الله در مملکت‌های فتح گردیده سازه شدند.

همچنین، فرستاده اکرم صلی الله علیه و آله بعداز مسافرت به مدینه، اولی بنایی را که برای استقرار حاکمیت آئین اسلام در مدینه سازه کردند، مسجد قبا بود؛ و مقصود از این مبادرت این بود که عموم جدید مسلمان گردیده، پایین جامعیت این بنای مقدس به حصول فضیلت ها الهی و آموزه‌ها و تعالیم فقاهتی بپردازند.

مساجد، صرفا فضایی میباشند که مسلمان‌ها در آن ها، دوشادوش هم و در صفوف پیوسته، یکدل و یکرنگ و دور از پست و منزلت و گنج و … بدور هم عده می شدند و ذیل سیطره ی «یدالله مع الجماعه»، در حریم امن الهی به دستیابی نه و برکت و معنویت می پرداختند.

بدین ترتیب در فضای شهرها و قصبات کشورهای اسلامی، مسجد همواره تحت عنوان قلب تپنده و آرم زنده بودن آنها میباشد. همین که روزمره سه یا این که پنج دفعه به هنگام تایم ها فقهی صدای اذان از مساجد پخش می گردد و مؤمنان همانند خونی نو و گرم در رگهای بلاد اسلامی جریان یافته و به سمت مساجد روانه میشوند و بعد از اجابت دعوت پروردگار و نیایش و مناجات با ذات اقدس الهی و معاشرت با برادران شرعی خویش، مجدد به سمت معاش روان می گردند، پویایی و نبض گرم حیات را تداعی می کنند.

عنایت مسجد از طریقه قرآن
واژه مسجد، با پیش گویی صیغه‌های متفاوت ۲۸ توشه در آیه‌ها قرآن نام برده و در اکثر موردها، خواسته، مسجد الحرام میباشد که تحت عنوان او‌لین عبادتگاه و مسجد روی زمین شناخته گردیده و به مراد عبادت برای عموم تاسیس شده است:

«إِنَّ أَوَّلَ بَیْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِی بِبَکَّهَ مُبَارَکًا وَهُدًى لِلْعَالَمِینَ»[۲]؛ اول منزل‌ای که برای عموم (و نیایش معبود) قرار داده شد، به عبارتی میباشد که در مرز و بوم مکّه میباشد، که مالامال برکت، و مایه هدایت جهانیان میباشد.[۳]

«وَإِذْ جَعَلْنَا الْبَیْتَ مَثَابَهً لِلنَّاسِ وَأَمْنًا وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِیمَ مُصَلًّى ۖ وَعَهِدْنَا إِلَىٰ إِبْرَاهِیمَ وَإِسْمَاعِیلَ أَنْ طَهِّرَا بَیْتِیَ لِلطَّائِفِینَ وَالْعَاکِفِینَ وَالرُّکَّعِ السُّجُودِ»[۴]؛ و (به یاد بیاور) زمانی که ما منزل کعبه را مرجع دستور آئین کردار و جایگاه امن پایگاهّر داشتیم و (امر داده شد که) منزلت ابراهیم را رده پرستش خداوند قرار دهید و به ابراهیم و اسماعیل توصیه کردیم که مقبره من‌را (از بت) بپردازید و پاکیزه دارید برای اهل ایمان که به طواف و اعتکاف مقبره آیند و در آن نماز و طاعت آفریدگار به مکان آرند.[۵]

ولی نکته دوم درباره تحریف میباشد که نقص‌ بغرنج‌ای میباشد. برخی بازرسی‌ها ثابت می‌نماید که مسیحیان هم یهودیان را به تحریف مجرم می‌کردند، البته هنگامی که اسلام آمد و هر دو آنها را به تحریف جنایتکار کرد، قصه تحریف میان یهودیان و مسیحیان به بیماری آلزایمر امانت شد. تحریف مورد‌ای بسیار دیرین و مرتبط با قبل از اسلام میباشد. تحریف چیست؟ آیا این میباشد که از ضمن تاویل و تعبیر و تفسیر، صورت بپذیرد و یااینکه اضافه کردن و تغییر‌و تحول متن، تحریف میباشد؟ به سادگی نمی‌قدرت این پرسشها را جواب بخشید؛ چون آیاتی داریم که به صراحت از وقوع تحریف کلام می گوید و آیه ها دیگری هم داریم که به حقانیت تورات و انجیل تصریح دارا‌هستند؛ مانند این آیه:
«و کیف یحکّمونک و عندهم التوراة فیها حکم الله؛ [۳۰] چه طور تو‌را داور قرار می دهند، با آن که تورات نزد آن‌ها میباشد که در آن حکم خداوند [آمده] میباشد؟
خدا تورات و انجیل را نازل کرد و اهل هرکدام از این دو کتاب را دستور اعطا کرد تا به آنچه که در آن دو کتاب آمده میباشد حکم نمایند. بدین ترتیب چه گونه ممکن میباشد که قرآن، تورات و انجیل را ستوده باشد، مسجد النبی کوهسنگی مشهد ولی ورژن‌ای از این دو کتاب در حین بعثت و وحی، در نزد عموم وجود نداشته باشد؟ این سوال‌ها را بایستی از تازه نظارت کرد و در مسئله تحریف و شقوق احتمالی آن، بازنگری کرد.

۱۳ - آیه جزیه
[بازنویسی]
واپسین موضوعی که می خواهم مطرح کنم، آیه جزیه میباشد که ذهنها را به خویش درگیر داشته آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد و دارااست؛ آیه‌ای که به مسلمانها امر می دهد:
«قاتلوا الذین لایؤمنون بالله و لا بالیوم الآخر و لایحرّمون ما حرّم الله و رسوله و لایدینون آیین الحق اینجانب الذین اوتوا الکتاب حتی یعطوا الجزیة عن ید و هم صاغرون؛ [۳۱] با عده ای از اهل کتاب که به پروردگار و روز بازپسین ایمان نمی‌آورند، و آنچه را پروردگار و پیامبر اش حرام گردانیده‌اند، حرام نمی‌دارا‌هستند و متدین به آیین حق نمی‌گردند، کارزار نمایید، تا با [کمال] خواری به دست خویش جزیه دهند».
این آیه را بایستی در چارچوب قرآنی عام آن تحقیق کرد. چه کسی قادر است حکم نماید که رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد تمامی اهل کتاب به آیین حق متدین نمی‌گردند و به معبود ایمان نمی‌آورند؟ قرآن، مسیحیان و یهودیان را مشرک ننامیده میباشد. کفر پدیده‌ای بود که دربین عرب و بت‌پرستان اشاعه داشت. هنگامی که قرآن از اهل کتاب، و به صورت معلوم از مسیحیان حافظه می‌نماید، به آن ها نسبت بزرگنمایی میدهد و خیر کفر:
«یا این که اهل الکتاب لاتغلوا فی دینکم و لاتقولوا علی الله الاّ الحقّ انّما المسیح عیسی بن مریم نبی الله و کلمته؛ [۳۲] ‌ای اهل کتاب در آیین خویش بزرگ نماییّ مکنید و درباره پروردگار جز [کلام] صحیح مگویید. مسیح، عیسی بن مریم صرفا نبی خداوند و واژه و کلمهٌ وی میباشد».
به نظریه اینجانب برای این عقیده یا این که معنا قرآن، شواهد فراوانی در مسیحیت قدیم و نو داراست و هنوز هم پرونده قضیه کاریستولوژی (الهیات مرتبط با فرد مسیح) گشوده میباشد؛ به عبارتی‌سیرتکامل شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد که پرونده قرآن ـ که مسلمان‌ها حرف خدایش می دانند ـ به حیث تحدید ماهیت ارتباط صحبت نزول یافته معبود با عمر ذات پروردگار و مسئله اخلاق یا این که عدم خوی قرآن، همچنان باز میباشد؛ و گشوده به عبارتی‌سیرتکامل که کیفیت ارتباط مسیح ـ که حرف خدای ازلی میباشد ـ با یسوع ناصری هم‌چنان محل دعوا و پژوهش میباشد.

۱۴ - مشترکات مسلمان‌ها و مسیحیان
[دستکاری]
در‌این‌جا همین‌ اندازه می‌قدرت اعلام‌کرد که پرونده این موضوعات هم‌چنان گشوده میباشد، البته ما مسلمان ها با مسیحیان نقاط مشترک فراوانی داریم. کلیسا که جامعه کشیشان میباشد دسته‌ای از اشخاص و ساختمان‌ها وجود ندارد، بلکه به عبارتی امت مسیحی از مجال پیدایی تا روز قیامت میباشد. هم‌اینگونه امت اسلامی کل دولت‌ها و نظام‌های اسلامی وجود ندارد، بلکه جوهر آن، به عبارتی جامعه ایمانی میباشد که مسلمان ها عرب و فارس را با شهیدشدن واحد ـ که شهیدشدن به وحدانیت پروردگار و رسالت محمد (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) میباشد ـ گرد می آورد.

۱۴.۱ - ختمیت
مسیحیت، برپایهٌ دعوتی نقطه پایان نصیب پایدار میباشد که اعتقاد دارد ملکوت آفریدگار فرا رسیده میباشد. انجیل از مسیح نقل می‌نماید که اظهار‌کرد:
«صحبت صحیح را برایتان می گویم. از میان حاضران در این مکان عده ای مزه مرگ را نخواهند چشید تا اینکه ملکوت پروردگار را که با توان فرا میرسد، مشاهده نمایند.»
بخش اعظمی از پدران و مثلا قدّیس پولس، پاراگراف یادشده را به ختمیت نقطه پایان عالم تعبیروتفسیر کرده‌اند. امت اسلام نیز بر مبنای ختمیت مبتنی گردیده و معطل نقطه نهایی شغل دنیا میباشد. اسلام، محمد (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) را رسول آخرالزمان می داند. این ختمیت‌گرایی ـ که آرزو بشر را به عفو خدا و محضر خداوند در قیامت سوق میدهد ـ حاذق‌ترین نقطه مشترک ما و مسیحیان میباشد و این پدیده ابعادی فراوانی دارااست که بسیار بالاتر از حدّ اساطیر و خرافات میباشد. به این ترتیب، در صورتی آرزو ما درین جهان به آخرت میباشد، بایستی برای آخرت شغل کنیم:
«و للآخرة نه لک اینجانب الاولی؛ [۳۳] آخرت برای تو عالی از [دنیا] در آغاز میباشد».

۱۴.۲ - لینک و پیوند جهان و آخرت
به عبارتی‌سیرتکامل که قرآن میان عالم و آخرت را لینک می دهد، مسیحیت نیز، درین مثل خوشگل که در انجیل متّی آمده میباشد، در بین آن دو لینک و پیوند می دهد:
«چون اینجانب گرسنه بودم، شما سیرم کردید؛ تشنه بودم، سیرابم کردید؛ غریب بودم، پناهم دادید؛ لخت بودم، لباسم پوشاندید؛ مریض بودم، پرستاری‌ام کردید و زندانی بودم، شما به سویم آمدید… زمانی که از وی پرسید: خداوندگار! تورا کی اینگونه چشم‌ایم؟ جواب خاطرنشان کرد: هرگاه که با یک کدام از این خردسالان اینگونه کردید، کاری برای اینجانب جاری ساختن داده‌اید». [۳۴][۳۵]
اسلام نیز اینگونه می گوید:
«ارایت الذی یکذّب بالدین. فذلک الّذی یدعّ الیتیم. و لایحضّ علی خوراک المسکین. فویل للمصلین. الذین هم عن صلاتهم ساهون. الذین هم یراؤون. و یمنعون الماعون؛ [۳۶] آیا کسی را که [روز] جزا را لاف می خواند، دیدی؟ این به عبارتی کس میباشد که یتیم را به رنج می راند، و به غذا‌دادن حاجتمند ترغیب نمی‌نماید. پس وای بر نمازگزارانی که از نمازشان غافل‌اند، آن ها که ریا و دورویی می‌نمایند و از [دادن] زکات [و وسایل مایحتاج منزل] جلوگیری می‌نمایند».

۱۴.۳ - عقاید وحیانی
وجه مشترک دیگری که فی مابین ما مسلمانها و مسیحیان وجود داراست این میباشد که اعتقادات خویش را به وحی مستند می کنیم. تورات به ما خبر میدهد که موسی به کوه رفت و تورات را از آفریدگار اخذ کرد. در‌این موضوع برای ما چندین و زیرا به کوه‌رفتن و کجایی کوه اصلی وجود ندارد. صرفا می بایست اقرار کنیم که تورات از سوی پروردگار نازل شد‌ه‌است. هم‌اینگونه جوهر انجیل، گفتار و کردار حضرت مسیح میباشد، ولی مسائلی هم وجود دارااست که ما‌را از یکدیگر مستقل می‌نماید. یک کدام از این مسائل، مورد صلیب میباشد و دیگری مورد تثلیث و معنای آن. درین مسائل هم می‌اقتدار از در مجادله برتری که قرآن بدان فرا می خواند، وارد شویم. غایت شغل این میباشد که مقصود این مجادله برتری که ما امروز بیشتراز هر فرصت دیگر مستلزم آن هستیم، گرد وارد شدن در گروه‌ای ایمانی میباشد که مارا به خداوند مجاورت، و از گناهان به دور می‌نماید.
ما در لبنان و عالم عرب از مشکلی والا به اسم استکبار غربی و استعمار مشقت می بریم. اینجانب منکر آن نیستم که فرهنگ و تمدن غربی دستاورد مسیحیت و آئین مسیحی میباشد، ولی خلل امروز ما مسیحیت و اسلام وجود ندارد. اختلال ما استکبار، سلطه و آن چیزی میباشد که اینجانب آن را «بی دینی نو» می‌نامم. اسلام تحت عنوان فقهی توحیدی ظهور کرد؛ یعنی این که جز معبود را نپرستیم، ولی در‌صورتی‌که همچون یهودیان اسراییل، آئین را تحت عنوان آئین، و قومیت را تحت عنوان قومیت پرستیدیم، این قومیت‌گرایی افراطی مارا به کفر و بت‌پرستی می‌کشاند. گاه این بت‌ها در پوسته‌های دنیوی میباشد و گاه در پوسته‌های سیاسی و اجتماعی.
از ما منظور گردیده‌است تا فقط را بپرستیم و به وی عشق و علاقه ورزیم، البته این به معنای دست شستن از عالم وجود ندارد؛ چون جهان برای بشر آفریده شد‌ه‌است. بایستی چنان باشیم که در قرآن به‌ هارون دستور گردیده است:
«وابتغ فیما اتاک الله الدار الآخرة و لاتنس نصیبک اینجانب الدنیا؛ [۳۷] و با آنچه خدایت داده سرای آخرت را بجوی و سهم خویش را از جهان فراموش مکن».

۱۵ - صحبت انتها
[بازنویسی]
اینجانب معتقدم که معبود مغایر عموم، با گویش‌های فراوانی کلام گفته میباشد، البته در نقطه پایان شغل و از علاوه بر کلیه این گویش‌ها، همگی مارا کاربر خود قرار داده میباشد. براین اساس ما می توانیم صحبت معبود را ـ هم اکنون از هر راهی که گفته شده باشد، چه از رویکرد قرآن، انجیل و یا این که تورات و حتی کتاب‌های دیگری که رهروان متدین خویش را آیتم خطاب قرار دهد ـ «خطاب الهی» بنامیم؛ چنان که پروردگار میگوید:
«آمنّا بالذی انزل الینا و انزل الیکم و الهنا و الهکم واحد و نحن له مسلمون؛ [۳۸] به آنچه به سوی ما نازل گردیده و [آنچه] به سوی شما نازل شده ایمان آوردیم، و خدای ما و خدای شما یک کدام از میباشد، و ما تسلیم اوییم».
این به عبارتی اسلام راستین و مطابقت و همخوانی با عزم الهی میباشد. این آیه ما‌را به کارایی فرا می خواند تا به معنای حقیقی مسلمان باشیم.

سلب مشروعیت رئیس مسجد، اول تاثیر منفی بی تقوایی مدیریت مسجد، سلب مشروعیت وی در لحاظ عموم میباشد، زیرا اقتدار رئیس وی مبنی بر توان مرجعیت بود که متکی به مقبولیت عموم میباشد. سلب مشروعیت امام مسجد، مهم‌ترین وظیفه وی ؛ یعنی اقامه نماز را از دید ظاهری و معنوی، با نقص‌ مواجه می سازد. از لحاظ ظاهری، عموم به هر کس اورا عادل نمی دانند، اقتداء نمیکنند و از دید معنوی و حقیقی وواقعی، هر که گناهکار میباشد و تقوایی ندارد، نمی تواند حقیقتاً، رابطه میان اخلاق و رفتار و تولید کننده را ساخت و ساز نماید.
سلب متکی بودن مأمومین نسبت به رئیس و مدیر مسجد، دو‌مین سود بی تقوایی مدیریت مسجد میباشد. زمانی عموم به امام مسجد اعتمادی نداشت، طبیعی میباشد که بخش اعظمی از امورات مسجد لاینحل باقی میماند.
حرمت شکنی یا این که هنجار شکنی مسجد یا این که بی توجهی به مسئولیت ها و آلرژی های مدیر مسجد، بی تقوایی مدیریت مسجد سبب ساز هتک قداست و حرمت مسجد گردد و مورد سوء استعمال از مسجد و جایگاه امامت مسجد را مهیا خواهد کرد.
بی توجهی در مقابل بدعت ها و منکرات،
سوء به کار گیری از مسجد ؛
همگی این ها به مدیر مسجد صدمه می‌زنند. سازه بر این در رئیس مساجد زهدو تقوا بیشتراز هر چیز دیگری می بایست گزینه اهتمام باشد.

ب ) الگوی رفتاری
در اصل در کارها تربیتی نقش اخلاق و رفتار و سر مشق بودن بیشتراز نقش آموختن مؤثر میباشد. در صورتی‌که عموم ببیند که امام جماعت پیش از اذان در مسجد حاضر میشود و نماز های نافله یومیه را آراسته میخواند، بی شک این زمینه در عموم نیز اثر گذاشتته اشخاصی را به پیروی از وی به تلاوت نماز های نافله یومیه وامیدارند.. درصورتی که امام جماعتی نماز صبح را آراسته در مسجد اقامه نماید، طبیعی میباشد که بعضی از مأمومین هم بدین شغل مبادرت نمایند و در شرایطی که امام جماعت نماز شب را پیش از صبح در مسجد اقامه نماید، طبیعی میباشد که در میان مأمومین هم عده ای به‌این فرمان عشق و علاقه نماد بدهد. بی نظمی و تنبلی در اقامه نمازها و هم اینگونه کاهلی و مدل شمردن نماز از طرف امام جماعت می‌تواند به مأموین هم شیوع نماید. در واقعیت امام جماعت هر مسجد صرفا امام در نماز وجود ندارد، امام در اخلاق فقاهتی هم می باشد. همانگونه که در نماز عموم به وی اقتداء می نمایند در آحاد جاری ساختن فقهی کردار وی آیتم متابعت نصیب اعظم عموم میباشد. ولی ممکن میباشد برخی، پایین تأثیر امام جماعت قرار نگیرد، این ها کسان میباشند که خویش را در رویارویی با امام جماعت می بیند یا این که از لحاظ روحی و نفسانی خویش را در رویارویی با امام جماعت می بیند که معمولا نقش حسد و طمع در‌این قبیل اشخاص سبب ساز می گردد که خویش را در مقابله با مدیریت مسجد ببیند یا از لحاظ پندار و اطمینان قلبی خویش را در تقایل می بیند که این ها افرادی هستندکه به احکام و مبانی فقاهتی چندان بهایی نمی دهند و غالبا به مسجد هم نمی آیند و درصورتی که هم بیایند حضور در مسجد و نماز در خلق و خوی شان تغییری ساخت و ساز نمی نماید. غیر از این دو گروه برنده نماز گزاران، امام جماعت را در همگی چیز متابعت می نمایند. سازه بر این امام جماعت الگوی نماز گزاران میباشد. شاید به همین ادله میباشد که در شرع عدل و داد و حسن ظواهر شرط امامت جماعت قرار داده گردیده. زیرا در صورتیکه عدل و داد و حسن ظواهر نباشد، این موضوع به نماز گزاران هم شیوع می نماید و کمترین ضرروزیان آن اثر نگذاشتن نماز بر کردار شخص میباشد.

ساختار رئیس مساجد
با اعتنا به گستردگی مساجد در دولت ها اسلامی، در رئیس مساجد، خلال رئیس واحدی هر مسجد، مدیر بزرگ مساجد در سطح کشوری و یا این که حیطه های و جهانی هم، هم بایستی گزینه دقت قرار گیر مسجد النبی کوهسنگی مشهد د و اینگونه چیزی نیازمند وجود سازمانی میباشد که مساجد را تحت عنوان را واحدهای تابعه خویش چهت نیل به هدف ها متبوع، جهت دهی نماید در تعریف و تمجید سازمان گفته اند :

«سازمان دسته ی مرکبی میباشد از و احدهای جزئی که هریک به منفعت بقیّه، ذمه دار ایفا شغل آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد های معیّن می‌باشند.» ([105] )

سازه بر این سازمان یک دسته ترکیبی هماهنگی میباشد که هر جز شغل مشخصی را در راستای غرض کلی سازمان به ذمه داراست و همان طور که کل اجزا، سازمان را تشکیل می‌دهد، آحاد وظایفی که هر جزء اعمال می‌دهد، مقدمات تحقق غرض اساسی سازمان میباشد. نقش رئیس در سازمان، ساخت هماهنگی و جنبش دادن گروه ی سازمان به سوی رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد مقصود مهم میباشد.

بخشی از موفقیت در رئیس به ساختار سازمان بر میشود، در صورتیکه ساختار سازمان متناسب با هدف ها سازمان باشد، موفقیت در سازمان بیشتر میباشد، ولی در‌صورتی‌که ساختار سازمان با هدف ها سازمان تناسبی نداشته باشد، ساخت و ساز هماهنگی دربین مناطق و اجزای سازمان، بامشکلاتی گیسو اجه گردد. شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد

برای رئیس مساحد سطح های مختلفی می قدرت در لحاظ گرفته که هریک خصوصیت های خویش را داراست.

سطح ها مدیر مسجد
سازماندهی مساجد در سه سطح قابل نظارت میباشد :

سطح کلی و نظری یا این که هدایت

سطح میانی یا این که بررسی

سطح اجرایی یا این که مدیر

سطح نظری یا این که هدایت
در سطح ر هبری، هدایت های کلی و خط مش شناسی مطرح میباشد. به عبارت دیگر در سطح رهبری، ضوابط، ضوابط و بایستی و نباید های مدیر مسجد آیتم توجّه میباشد. هدایت های رسول، امام معصومین و مراجع شرعی درین سطح میباشد. اوامر قرآن، و پیشوایان فقاهتی، نظر ها و فتاوای مراجع فقهی می بایست و نباید ها یا این که احکام و آداب مسجد را مشخص و معلوم می نماید. این وظیفه در بعدازظهر حاضر متوجّه مراجع فقهی میباشد. و متأسفانه در‌این سطح کمبود ها بسیار میباشد. آن چه در‌این سطح تا کنون انجام یافته، مباحثی در باره احکام و آداب فقاهتی مسجد میباشد که در لابلای کتاب های شرعی مطرح گردیده است این احکام تا هنوز به طور به طور کاربردی در نیامده میباشد. آن چه در‌این سطح شدیدا موردنیاز میباشد دو چیز میباشد :

الف: تدوین فقه المسجد، فقها بایستی، در راستای معین کردن می بایست و نباید های فقهی فقه المسجد را به طور بدون شوخی گزینه اعتنا قرار دهند و دسته احکام مسجد را در دو نصیب بایستی و نباید تدوین نمایند و به طور مدون در چنگ کلیه قرار دهند.

ب: عقیده پردازی در کیفیت مدیر مسجد، بخشی دیگری از ساماندهی مساجد در سطح گسترده و نظری میباشد که متأسفانه تا هنوز عملکرد در خوری درین حوزه ایفا نشده میباشد و ضروری میباشد که بدین سپس هم توجّه اعمال گیرد. این نصیب هر یکسری وظیفه بی واسطه مراجع وجود ندارد، البته چنانچه به وسیله مراجع تهیه و تنظیم خواهد شد از مقبولیت و مشروعیت بهتری بر خور دار شود، به هر درحال حاضر تردیدی وجود ندارد که مقبولیت یک عقیده به اعتبار عقیده پرداز هم بستگی دارااست و ضمن این عقیده مالامال دازان می بایست در چهار چوب احکام و آداب فقهی مسجد، اپ هایی را برای مدیر مسجد تدوین نمایند و اینگونه چیزی صرفا از عالمان و آگاهان به مبانی شرعی ساخته میباشد.

سطح میانی یا این که رسیدگی
در سطح سازمانی یا این که مدیر میانگین، تشکیل نهاد های یادگرفتن که بر رئیس مساجد پژوهش داشته باشد و سیاست های وسیع را معلوم نماید، ضروری میباشد. با اعتنا به گستردگی مساجد جامعه ها اسلامی، می بایست یک سازمان دارای انسجام که تمامی مساجد را تحت حیث داشته با شد، تشکیل خواهد شد، این سازمان در تعدادی پایه می بایست فعال باشد :

الف ) جهت دادن به عمل های مسجد
او‌لین وظیفه این سازمان جهت دهی هماهنگ مساجد به سوی مقاصد معلوم میباشد. این سازمان می بایست با سطح نظری و هدایت مرتبط باشد و برای تحقق آن چه تحت عنوان فقه المسجد و یا این که عقیده های در باره کیفیت مدیر مسجد آماده گردیده است، هدف ها کاربردی تری را مشخص و معلوم نماید و در پوسته اپلیکیشن به وسیله این سازمان به مساجد، ابلاغ گردد.

ب)دفاع از مساجد و مدیران
وظیفه دوم این سازمان جانبداری از مساجد و مدیران مساجد میباشد، رئیس مساجد مستلزم تجهیزات مالی و نیز پیوندها با بخشهای دیگری جامعه میباشد که از روش این سازمان بایستی ایفا گیرد. حمایت نقش مهمی میباشد که بخش اعظمی از سازمان و وزارت ها به ذمه داراست، این سازمان ها کانالهای میباشد که از روش آنان منابع به طرح ها رسانده میشود.

ج) توسعه کار های مسجد
شغل های مسجد در بعد از ظهر حاضر نسبتاًً محصور به نماز و مراسم سوگواری و ختم گردیده‌است، می بایست شغل های مسجد را در قسمت های گوناگون جامعه می بایست توسعه بخشید به صورتی که مساجد در کارها فرهنگی، اجتماعی، آموزشی و تربیتی نقش اصلی را دارا باشد.سازمان بایستی موضوع عمل مساجد را در حوزه های متعدد آماده نماید. و این از روش طرح ریزی میسر میباشد. سازمان می بایست در طراحی برنامه خویش توسعه عمل های مسجد را در همگی قضیه های آماده نماید. نیاز سنجی، قابلیت سنجی، حق تقدم سنجی ، از مهم‌ترین وظایف سازمان میباشد که بایستی برای پیشرفت شغل های مساجد و نیز تعمیق عمل های مساجد می بایست اجرا دهد.

د) پژوهش بر عمل های مسجد
سازمانهای ناظر و اپلیکیشن ریز می بایست بر تلاش مساجد تحقیق داشته باشند، تا مبادا مساجد از هدف ها اساسی مسافت بگیرند یا این که به انحراف کشانده شوند.

الگوهای سازمان رئیس مساجد
الگوهای زیادی برای سازمان رئیس مساجد وجود داراست که مهم‌ترین آن ها عبارتند از :

مساجد دولتی
مساجد فرقه ای
مساجد مردمی
مساجد دولتی
مساجد دولتی در صورتیکه از نامش پیدا میباشد، به وسیله سازمان ها و اداره ها پایین دسته دولت اداره و مرتب سازی می گردد. نرم افزار ها، هزینه ها و کارها اجرایی این مساجد مثل برکنار و نصب امام جماعت، مؤذّن و خادم، تمامی به وسیله سازمان دولتی خاصی اعمال می شود. این سیستم مدیر مساجد دارنده محاسنی به عنوان مثال : تأمین مخارج مسجد، تأمین قاب و نیروی مایحتاج برای مسجد مثل امام جماعت، مؤّذن و خادم و قابلیت و امکان رئیس هماهنگ و عمومی مساجد، که‌این کارها از نقاط قوت این سیستم میباشد. خصوصا قابلیت مدیر هماهنگ و عمومی مساجد مهمترین خصوصیت این سیستم میباشد. که از دید اپلیکیشن ها، تشکیلات و اشخاص مسئول در مساجد، ذیل در دست گرفتن و فراهم برای سازماندهی میباشند.

به نقل از مقر تخصصی مسجد، ستاد خبری دهه تکریم، هفتمی روز از دهه تکریم و غبارروبی مساجد به اسم؛ مسجد «مقر نقش آفرینی بانوی مسلمان در جامعه» نامگذاری شد‌ه‌است. شاید به خاطر به عبارتی خانوم مسجدیهایی که کنسرو و لباس کلفت برای رزمندگان نگهبانی مقدس آماده می‌کردند و شاید بالاتر از آن به خاطر دو بانوی بزرگوار که یکی‌از مسجد النبی کوهسنگی مشهد همانند کوهی پشت محمد(ص) ایستاد و یکی از همانند فرشته‌ای در کنار علی(ع). بله مسجد مکان بانوان نام دار میباشد که در اینگونه روزهایی می بایست غبار از خاطرات خاک گرفته زمان این زنان تاریخ ساز ربود. پیرو آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد یادداشتی با همین مضمون نثار میشود.

یکی دوستانم از اینجانب پرسید چطور میتوانی حضرت علی را دوست داشته باشی هنگامی تا این حد بشر خشنی بود و همیشه در مبارزه ها بشر های دیگر را می کشت؟ به وی گفتم می‌دانی حضرت علی(ع) هر سال زمانی رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد اولی باران سال می‌بارید تحت باران می‌رفت و آنقدر تحت باران می‌ماند تا آحاد صوت و موی و لباسش تر می‌شد؛ وی اینگونه آدم لطیفی بود. می‌دانی حضرت علی(ع) همبازی طفل‌ها بود و چه در جوانی چه در سن پیری با نوباوه ها بازی می کرد؟ خاطرنشان کرد چطور ممکن میباشد یک نفر درین حد خشن و در عین درحال حاضر کریم باشد؟ جواب دادم در صورتیکه حقیقتاً می خواهی بدانی کتاب جاذبه و دافعه حضرت علی نوشته مطهری را بخوان و شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد در شرایطی‌که میخواهی بیشتر بدانی کتاب آدم بدون نقص مطهری را بخوان. آنوقت میفهمی بشر بدون نقص، یعنی به عبارتی موجودی که اشرف مخلوقات قرار میباشد بشود، انسانی میباشد که در کل صفات انسانی خویش را به حد اعلی رسانده باشد.

یعنی صحیح و به جا محبت نماید، خشمگین گردد، در معنویت نماز غرق خواهد شد چنان که تیر از پایش بکشند ولی متوجه نشود و به عبارتی آدم بر راز به عبارتی نماز، نیاز نیازمندی را شم نماید و نیازش را برآورده نماید. به عبارتی بشر نیز در نبرد بی غایت شجاع باشد. آدم بی نقص یعنی انسانی که خیر فقط با آدم ها بلکه با کلیه موجودات فقیه کریم و مهربان باشد البته هنگامی حقی از کسی زائل شد با آحاد وجود برای احقاق حق همت نماید و همانقدر که در مقابل ظالم نیرومندترین میباشد در مقابل مظلوم کریم و مهربان ترین باشد.

بعداز این سوال و جواب با خودم درنگ کردم عموم ما چه قدر در مورد اخلاق و سیره حضرت فرستاده(ص) داده ها دارا هستند آیا از جملهً می‌دانند فرستاده‌(ص) در رویکرد مسجد با کودک ها بازی میکرد تا آنان‌را به مسجد دعوت نماید و در مسجد برای انها مسابقه برگزار می‌کرد و به آن‌ها انجیر و رطب و حتی بزغاله کادو می اعطا کرد و وقت گیر یا این که کوتاه بودن نمازش را طفل هایی انتخاب می کردند که در مسجد در حالا بازی بودند؟ درحال حاضر این خوی را با خلق مدعیانی مقایسه نمایید که میپندارند خداوند منزل خودش را به آن ها داده و صاحبخانه گردیده اند!

یا این که به عنوان مثالً عموم ما میدانند حضرت فاطمه(س) یک رئیس پیروز بودند و صدها نفر زیر رئیس وی یکی‌از گران قدر ترین گلشن های آن مجال را اداره می کرده و تولیدات را به نقاط متعدد صادر می کردند؟ یا این که میدانند سخنرانی حضرت فاطمه با تیتر خطبه فدکیه به حدی از فصاحت و توان دلیل شامل است که هیچ کس نتوانست بر عامل قدرتمند این سخنان خدشه ای وارد نماید؟ بانوان الگوی برنده میخواهند؟ کجا و چه کسی می بایست این سر مشق را به آن ها معرفی نماید؟

یا این که برای مثالً عموم ما می‌دانند امام حسن(ع) تاجری بسیار غالب بودند و در طی قدمت خویش دو توشه مجموع اموال و دارایى خویش را در روش پروردگار خرج کرده و سه توشه گنج خویش را به دو نیم تقسیم کرده و نصف آن را براى خویش نگهداشت و نصف دیگر را در خط مش معبود بخشیده اند. یا این که میدانند امام حسین(ع) به حدی ثروتمند بودند که زمین کربلا را خریده و وقف شیعیانشان کرده اند.

به حقیقت از آئین خداوند، کتاب پروردگار، پیامبر پروردگار و عزیزترین بندگان آفریدگار چه قدر میدانیم؟ مگر خیر اینکه مسجد می بایست محلی برای شناساندن تمامی اینها به ما باشد؟ در توسعه یافته ترین کشورهای عالم معاصر مباحثی مطرح می‌گردد که 14 قرن پیش اسلام مطرح کرده البته ما مسلمان ها آن‌ها را در عالم و به جهانیان معرفی نکرده ایم. صرفا یک جست و جویبار کوتاه در وب در زمینه ی روایات مرتبط با خلق با حیوان‌ها اعمال دهید. شگفت زده خواهید شد از این همگی حدیث و این همگی بزرگ و انسانیت در پناه از دستمزد حیوان ها.

می‌دانید اینک در مرز و بوم امریکا پژوهش ها کلان ای در زمینه‌ی سالم معنوی شکل می‌گیرد؟ تندرست معنوی یکی‌از بعد ها سالم از بینش سازمان جهانی بهداشت شد‌ه‌است. به عبارتی مباحثی که قرون در اسلام مطرح گردیده ولی گویش روز و ذکر روز آن را ما مطرح نکرده ایم. تا به امروز در زمینه ی حمایت از فضا زیست از نظر اسلام تحقیق نموده اید؟ یا این که سود وری؟ یا این که طرز های طعام تناول کردن که باعث به تندرست می‌شود؟ یا این که پیشگیری از بیماری های دیوانه ؟

مسجد محل اظهار‌کرد وگو در ارتباط مباحث روز میباشد. مباحثی که اسلام درباره ی کلیه آنان کلام برای اعلام کردن داراست. ولی آیا قرار میباشد کلیه این صحبت ها را امام جماعت مسجد بداند و یا این که بتواند آنالیز نماید؟ قدر مسلم برای جواب دادن به سؤال ها و عنوان کردن نگاه اسلام در امر اکثری از مباحث بایستی فکر ای متعالی درتوان شهید مطهری داشت ولی می اقتدار با برقراری رابطه صحیح و از صمیم قلب فی مابین امام مسجد و همسایه مسجد همچون قرن های رویش و شکوفایی اسلام رینگ های علمی در مسجد ایجاد کرد و به امداد فضای مجازی و قابلیت دسترسی به بسیار از منابع دست اولیه مطالب درست و گران بها اسلامی را بر پایه ی مسائل روز مطرح کرد.

تربیت عقل عبارت میباشد از: رویش و شکوفایی آمادگی تعقّلِ پنهان در‌آدم به خواسته دست‌یابی به واقعیت و حقیقی وواقعیّت.[۸]
این نوع تربیت نیز در‌ اسلام گزینه توجّه قرار گرفته، و برای آن قیمت مسجد النبی کوهسنگی مشهد ویژه‌ای گشوده شد‌ه‌است. شهید مطهری در‌ این ارتباط می‌نویسد: «اسلام یک آئینِ طرفدار عقل میباشد و به نحو شدیدی هم روی این شایستگی توکل نموده است؛ خیر صرفا با وی پیکار نکرده، بلکه از وی امداد و تاکید مراد میباشد، و پذیرش خویش را مدام از عقل میخواهد. در این مسئله آیه‌ها قرآن زیاد میباشد، آیه ها دعوت به تعقّل و تفکّر، یا این که آیاتی که به شکلی مطالب را طرح آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرده‌اند که فکرانگیز و‌ درنگ‌انگیز میباشد».[۹]
اسلام برای رویش و شکوفایی عقل، طرق عملی گوناگونی ارائه داده میباشد که آحاد آدم‌ها، در‌ هر سطحی باشند، میتوانند از آن ها منفعت گیرند؛ به عنوان مثال به‌ اندیشیدن درباره نظام آفرینش‌،[۱۰] خلقت آدم،[۱۱]‌ رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد جانداران دیگر،[۱۲] و تاریخ گذشتگان[۱۳]‌ توصیه می‌نماید.

۳.۳ - تربیت قلبی
قلب، کانون عاطفه ها و احساسات آدم میباشد که چنانچه به صورت درست رویش نیابد، پیامدهای ناهنجاری دارااست که جبران آن ها به سادگی قابلیت‌پذیر وجود ندارد. نبی گرامی‌ اسلام (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) فرمود: شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد «هرگاه قلب فرد پاکیزه ‌شود، جسدش نیز پاکیزه ‌گردد و در حالتی که قلب پلید خواهد شد، جسد هم پلید میشود». [۱۴]
می‌قدرت ذکر کرد: عاقبت آدمی‌ و روشن بختی و تیره بختی وی بستگی بدین دارااست که قلبش به‌سیرتکامل‌ای درست تربیت گردد. این کلام، نگرش قرآن مجید درباره فرجام آدم میباشد: «در‌ آن روز (قیامت) که محصول و فرزندان سودی نمی‌بخشد، مگر هر کس با قلب سلیم به پیشگاه پروردگار آید!». [۱۵]
پس ضروری میباشد که آدم، توجّه بی نقص به قلب خود داشته باشد. آن‌ را در‌ مسیر درست تربیت نماید، بهداشت و درمانش را رعایت کند، زخم‌هایش را بزداید و او‌را در‌ رویکرد اعتلا و بالندگی یاری دهد تا سرمایه قدمت بیهوده از کف نرود؛ از این‌رو در‌ نظام ‌تربیتی اسلام دقت کافی نسبت به رشد قلب تحت عنوان یک تربیت درونی و باطنی گردیده، به‌سیرتکامل‌ای که ارزنده‌ترین تحفه الهی به آدم؛ یعنی قرآن مجید، در‌ کاسه قلب قرار گرفته میباشد: «مسلّماً این (قرآن) از سوی معبود جهانیان نازل گردیده است! روح الامین (جبرئیل) آن‌ را نازل نموده است. ‌بر قلب (تمیز) تو، تا از ترساندن کنندگان باشی!». [۱۶]
همینطور مشاهده واپسین مرتبه قربت به آفریدگار؛ یعنی معراج پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) را بر ذمه دل گذاشته و فرموده میباشد: «بعد (رسول) مجاورت شد و مجاورت شد تا‌ اندازه دو کمان یا این که مجاورت‌خیس، و آفریدگار به مخلوق خویش هر چه بایستی وحی نماید، وحی کرد، دل آنچه را که روئت کرد، لاف نشمرد».[۱۷]
حیث آخری قرآن پیرامون قلب، که بعد از یازده قسم و سوگند ذکر شد اینگونه میباشد: «کسی که در‌طهارت نفس کوشید، رستگار شد و هر کس در‌زشتی‌اش فروپوشید، ناامید گشت».[۱۸]

۴ - هماهنگی میان تربیت‌ درونی و بیرونی
[بازنویسی]
هریک از اشکال تربیتی که بیان شد، در‌ عالم پیروانی دارااست؛ به‌این معنی که برخی، صرفا به تربیت بدنی پرداخته، هیچ‌گاه به پندار رشد عقل یا این که قلب خویش تحت عنوان تربیت باطنی نیستند، توده‌ای نیز آحاد دقت خود را صرف رشد پندار و عقل خود می‌نمایند و از پژوهش به تن و شکوفایی حالات روح و قلب غافل می مانند و تیم سوم نیز افرادی‌اند که کاری به جسم و عقل ندارند و معتقدند که صرفا منش روشن بختی انسان تزکیه روح و پرواز دل میباشد و تک تک سرمایه آدمی‌بایستی صرف هموار کردن خط مش دل گردد، در صورتی چه به پایمال کردن عقل و فنا تن نیز سبب خواهد شد.
ولی اسلام خلال مداقه دادن به همگی اشکال تربیت هیچ‌یک از آن‌ها‌را به صورت انفرادی نمی‌پذیرد و حق تقدم نمی‌دهد، بلکه جسم، عقل و سرازیر آدمی‌ را به شکلی جامع و متعادل تربیت می‌نماید، به‌سیرتکامل‌ای که هیچ‌یک از بعد ها وجودی وی معطّل نماند و در‌رویش هرکدام از آنان نیز افراط و تفریط نشود؛[۱۹] چون بشر دارنده سرشتی خاکی و دنیوی و محسوس میباشد[۲۰][۲۱][۲۲][۲۳][۲۴] که تن نامیده می‌گردد و همینطور دارنده وجودی نامحسوس میباشد که از آن به روح تفسیر میگردد.[۲۵][۲۶][۲۷] آموختن و تربیت بشر بایستی در‌ هر دو جهت و به‌طور هماهنگ پیش برود.

۵ - اصالت تربیت روضه خوان
[بازنویسی]
اما اصالت، مرتبط با تربیت درونی و روضه خوان بشر میباشد و مدام جسم ، ابزار روح بوده و فقط می بایست به نیازمندی‌های جسمی‌ تحت عنوان وسیله - خیر تحت عنوان مقصود - نگاه خواهد شد. در‌ عین هم اکنون بایستی از افراط و تفریط در‌پرداختن به جسم فقط و یا این که روح فقط - که موجب اختلالات جسمانی و ناهنجاری‌های خل وچل می‌گردد - دوری کرد.[۲۸][۲۹][۳۰]

۶ - سوق آن‌گاه ملکوتی به قیمت‌های معنوی
[دستکاری]
سرشت خاکی و جنبه دنیوی آدم، همواره او را به طرف خاک و قیمت‌های فانی سوق می دهد و بُعد ملکوتی، اورا به سوی جنبه‌های روحی و قیمت‌های معنوی و عالم جبروت میخواند. اساساً نفس بشر، می‌دانی از دسته برآیندهای این دو کشش و تلاش میباشد. در‌عین هم اکنون، برای بشر از بینش قرآن، یک سیر و جنبش تکاملی در‌لحاظ گرفته گردیده است. سیری که از ماده استارت می شود و به‌تدریج یاروهمدم و هم زمان با برخورداری از عاطفه ها و احساسات و نیازمندی‌های طبیعی، نبرد‌ای پیگیر در‌جهت جذب و یا این که دفع تعلق‌های دنیوی و علایق شهوانی و نفسانی در‌پیشرو دارااست، به نحوی که چنانچه جنبه‌های عقلانی بر هواهای نفسانی غلبه یابد و آدم، روش تزکیه و رستگاری را بپیماید، به اعلی‌ علیین ترفیع می‌نماید و به لقاءالله راه و روش مییابد و در صورتی جنبه‌های نفسانی و شیطانی آدم قوّت یابد و عقل و جنبه‌های روحی پایین‌الشعاع آن قرار گیرد، بشر رویه انحراف و خرابی را می‌پیماید و به اسفل ‌السافلین سقوط می‌نماید.[۳۱]