مُغِیرَة بن شُعبَه از معاندان امام علی(ع) که در ماجرای هجوم به منزل فاطمه(س) نقش داشت. او از خویشاوندان ثقیف بود و در سال پنجم مسافرت اسلام آورد. مغیره در بعضا از پیکارهای فرصت خلفا برای مثال فتح شام و عراق کمپانی داشت. وی از سوی خلیفه دوم به حکومت بحرین، بصره و کوفه گمارده شد و در حین خلیفه سوم به فرمانداری آذربایجان و ارمنستان منصوب مسجد النبی کوهسنگی مشهد شوید.
مغیره در حین حکومت امام علی(ع) از بیعت با امام جلوگیری کرد و بعد از ماجرای حکمیت با معاویه بیعت کرد و از طرف وی حکم کننده کوفه شد. وی بر منبر مسجد کوفه، امام علی(ع) و شیعیانش را لعن میکرد. بنابر گزارش بعضی منابع تاریخی ابولؤلؤ آدم کش قدمت بن خطاب، غلام مغیره آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد بوده میباشد.
نسب، به دنیاآمدن و مرگ
مغیرة بن شعبة بن أبیعامر بن مسعود از فامیل ثقیف میباشد. لقب وی أبوعیسی یا این که ابوعبدالله بوده میباشد.[۱] در سال دوم یا این که سوم بعثت چشم به جهان گشود[۲] و در سال ۵۰ق در کوفه از جهان رفت.[۳] اورا شخصی زیرک تعریف رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد کردهاند.[۴]
در حین فرستاده
مغیره در سال پنجم مهاجرت اسلام آورد و در ماجرای صلح حدیبیه و بیعت رضوان حضور داشت.[۵] در سال ۹ هجری قمری بعداز آنکه بستگان ثقیف اسلام آوردند، به فرمان رسول(ص) مغیره و ابوسفیان به طائف رفتند و بت لات را شکستند.[۶] بعداز رحلت فرستاده به نوشته روضه خوان اثر گذار مغیره در ماجرای هجوم به منزل فاطمه(س) و بیعت به چنگ آوردن اجباری از امام علی(ع) و برخی از اصحاب خاص وی، نقش داشته میباشد.[۷] در کتاب الاحتجاج آمده میباشد که امام حسن(ع) در گفتگویی توبیخآمیز با مغیره به وی فرمود: تو بودی که فاطمه(س) را چنان زدی که آسیب دیده شد و فرزندی که در شکم داشت، شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد (محسن بن علی(ع)) سقط کرد.[۸]
در طول خلفا
مغیره در بعضی نبردهای مجال خلفای اولیه و دوم برای مثال پیکار یمامه با رهروان مسیلمه و پیکار یرموک با روم و نیز در فتح شام و عراق کمپانی داشت.[۹]
قدمت بن خطاب اورا به حکومت بحرین ارسال کرد. البته عموم اورا نخواستند و از وی نزد قدمت گلایه بردند؛ به همین جهت قدمت بن خطاب اورا برکنار و به فرمانداری بصره منصوب کرد. بعد از آنکه تودهای شهید شدن دادند که مغیره زنا نموده است، قدمت اورا از حکومت بصره، برکنار و به فرمانداری کوفه گماشت.[۱۰] اورا اولیه کسی دانستهاند که با کنیه «امیر» به وی درود داده شد.[۱۱] در منابع آمده میباشد، ابولؤلؤ آدم کش قدمت بن خطاب، غلام مغیره بوده میباشد.[۱۲]
عثمان بن عفان 1 سال بعداز وصال به خلافت مغیره را از فرمانداری کوفه بر کنار کرد[۱۳] و بعد برای مدتی به فرمانداری ارمنستان و آذربایجان گماشت.[۱۴]
در طول خلافت امام علی(ع) مغیره بیعت نکرد و در نزاعها نیز حضور نیافت.[۱۵] بعد از ماجرای حکمیت، با معاویه بیعت کرد و مجدد از سوی وی به فرمانداری کوفه گمارده شد و تا نقطه پایان قدمت خویش در سال ۵۰ق دراین منصب باقی ماند.[۱۶] در ماجرای صلح امام حسن مغیره از کسانی بود که معاویه برای صلح نزد امام حسن(ع) ارسال کرد.[۱۷]
در منابع تاریخی آمده میباشد که مغیره اول کسی بود که ولایتعهدی یزید را به معاویه توصیه کرد.[۱۸] این قصه در سال ۵۶ق نام برده که با تاریخ مرگ مغیره نزدیک به ۵۰ قمری سازگار وجود ندارد.
دشمنی با امام علی(ع)
اسم مغیره در زمره معاندان امام علی(ع) و افرادی که از وی بدگویی میکردند، آمده میباشد.[۱۹] وی در عصرای که از سوی معاویه فرماندار کوفه بود، بر منبر میرفت و امام علی(ع) و شیعهها اورا ناسزا میبیان کرد و لعن میکرد.[۲۰]
مغیره بن شعبه به صعصعة بن صوحان که از شیعه ها امام علی(ع) و شخصی خطیب بود اینگونه اظهارکرد: بپرهیز از اینکه عیبگویی عثمان را کنی. بپرهیز از اینکه فضل و ادب علی(ع) را ذکر کنی. اینجانب از تو به آن (ادب علی) با خبرخیس هستم اما اقتدار در اختیار این سلطانی میباشد که مارا بر نقد عثمان کیفر می دهد.[۲۱]
تکنگاری
المغیرة بن شعبة، عبدالباقی قرنة الجزائری، بنیاد فرهنگ وتمدن جعفری روشنای مهر، طهران، الطبعة الاولی، ۱۴۳۱ق، ۴۸۱ ورقه.[۲۲]
جستارهای متعلق
حریز بن عثمان
پانویس
عسقلانی، الإصابة، ۱۴۱۵ق، ج۶، ص۱۵۶؛ مقریزی، إمتاع الأسماع، ۱۴۲۰ق، ج۶، ص۱۶۲
دیار بکری، تاریخ الخمیس، بیتا، ج۱، ص۲۹۳
عسقلانی، الإصابة، ۱۴۱۵ق، ج۶، ص۱۵۷؛ مقریزی، إمتاع الأسماع، ۱۴۲۰ق، ج۶، ص۱۶۲
عسقلانی، الإصابة، ۱۴۱۵ق، ج۶، ص۱۵۶
عسقلانی، الإصابة، ۱۴۱۵ق، ج۶، ص۱۵۶؛ مقریزی، إمتاع الأسماع، ۱۴۲۰ق، ج۶، ص۱۶۲
طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ۱۳۷۸ق، ج۳، ص۹۹
موءثر، الجمل، ص۱۱۷؛ موءثر(منسوب)، الاختصاص، ص۱۸۶؛ طبرسی، الاحتجاج، ج۱، ص۸۳-۸۴
طبرسی، الإحتجاج، ج۱، ص۲۷۸
مُغِیرَة بن شُعبَه از معاندان امام علی(ع) که در ماجرای هجوم به منزل فاطمه(س) نقش داشت. او از خویشاوندان ثقیف بود و در سال پنجم مسافرت اسلام آورد. مغیره در بعضا از پیکارهای فرصت خلفا برای مثال فتح شام و عراق کمپانی داشت. وی از سوی خلیفه دوم به حکومت بحرین، بصره و کوفه گمارده شد و در حین خلیفه سوم به فرمانداری آذربایجان و ارمنستان منصوب مسجد النبی کوهسنگی مشهد شوید.
مغیره در حین حکومت امام علی(ع) از بیعت با امام جلوگیری کرد و بعد از ماجرای حکمیت با معاویه بیعت کرد و از طرف وی حکم کننده کوفه شد. وی بر منبر مسجد کوفه، امام علی(ع) و شیعیانش را لعن میکرد. بنابر گزارش بعضی منابع تاریخی ابولؤلؤ آدم کش قدمت بن خطاب، غلام مغیره آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد بوده میباشد.
نسب، به دنیاآمدن و مرگ
مغیرة بن شعبة بن أبیعامر بن مسعود از فامیل ثقیف میباشد. لقب وی أبوعیسی یا این که ابوعبدالله بوده میباشد.[۱] در سال دوم یا این که سوم بعثت چشم به جهان گشود[۲] و در سال ۵۰ق در کوفه از جهان رفت.[۳] اورا شخصی زیرک تعریف رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد کردهاند.[۴]
در حین فرستاده
مغیره در سال پنجم مهاجرت اسلام آورد و در ماجرای صلح حدیبیه و بیعت رضوان حضور داشت.[۵] در سال ۹ هجری قمری بعداز آنکه بستگان ثقیف اسلام آوردند، به فرمان رسول(ص) مغیره و ابوسفیان به طائف رفتند و بت لات را شکستند.[۶] بعداز رحلت فرستاده به نوشته روضه خوان اثر گذار مغیره در ماجرای هجوم به منزل فاطمه(س) و بیعت به چنگ آوردن اجباری از امام علی(ع) و برخی از اصحاب خاص وی، نقش داشته میباشد.[۷] در کتاب الاحتجاج آمده میباشد که امام حسن(ع) در گفتگویی توبیخآمیز با مغیره به وی فرمود: تو بودی که فاطمه(س) را چنان زدی که آسیب دیده شد و فرزندی که در شکم داشت، شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد (محسن بن علی(ع)) سقط کرد.[۸]
در طول خلفا
مغیره در بعضی نبردهای مجال خلفای اولیه و دوم برای مثال پیکار یمامه با رهروان مسیلمه و پیکار یرموک با روم و نیز در فتح شام و عراق کمپانی داشت.[۹]
قدمت بن خطاب اورا به حکومت بحرین ارسال کرد. البته عموم اورا نخواستند و از وی نزد قدمت گلایه بردند؛ به همین جهت قدمت بن خطاب اورا برکنار و به فرمانداری بصره منصوب کرد. بعد از آنکه تودهای شهید شدن دادند که مغیره زنا نموده است، قدمت اورا از حکومت بصره، برکنار و به فرمانداری کوفه گماشت.[۱۰] اورا اولیه کسی دانستهاند که با کنیه «امیر» به وی درود داده شد.[۱۱] در منابع آمده میباشد، ابولؤلؤ آدم کش قدمت بن خطاب، غلام مغیره بوده میباشد.[۱۲]
عثمان بن عفان 1 سال بعداز وصال به خلافت مغیره را از فرمانداری کوفه بر کنار کرد[۱۳] و بعد برای مدتی به فرمانداری ارمنستان و آذربایجان گماشت.[۱۴]
در طول خلافت امام علی(ع) مغیره بیعت نکرد و در نزاعها نیز حضور نیافت.[۱۵] بعد از ماجرای حکمیت، با معاویه بیعت کرد و مجدد از سوی وی به فرمانداری کوفه گمارده شد و تا نقطه پایان قدمت خویش در سال ۵۰ق دراین منصب باقی ماند.[۱۶] در ماجرای صلح امام حسن مغیره از کسانی بود که معاویه برای صلح نزد امام حسن(ع) ارسال کرد.[۱۷]
در منابع تاریخی آمده میباشد که مغیره اول کسی بود که ولایتعهدی یزید را به معاویه توصیه کرد.[۱۸] این قصه در سال ۵۶ق نام برده که با تاریخ مرگ مغیره نزدیک به ۵۰ قمری سازگار وجود ندارد.
دشمنی با امام علی(ع)
اسم مغیره در زمره معاندان امام علی(ع) و افرادی که از وی بدگویی میکردند، آمده میباشد.[۱۹] وی در عصرای که از سوی معاویه فرماندار کوفه بود، بر منبر میرفت و امام علی(ع) و شیعهها اورا ناسزا میبیان کرد و لعن میکرد.[۲۰]
مغیره بن شعبه به صعصعة بن صوحان که از شیعه ها امام علی(ع) و شخصی خطیب بود اینگونه اظهارکرد: بپرهیز از اینکه عیبگویی عثمان را کنی. بپرهیز از اینکه فضل و ادب علی(ع) را ذکر کنی. اینجانب از تو به آن (ادب علی) با خبرخیس هستم اما اقتدار در اختیار این سلطانی میباشد که مارا بر نقد عثمان کیفر می دهد.[۲۱]
تکنگاری
المغیرة بن شعبة، عبدالباقی قرنة الجزائری، بنیاد فرهنگ وتمدن جعفری روشنای مهر، طهران، الطبعة الاولی، ۱۴۳۱ق، ۴۸۱ ورقه.[۲۲]
جستارهای متعلق
حریز بن عثمان
پانویس
عسقلانی، الإصابة، ۱۴۱۵ق، ج۶، ص۱۵۶؛ مقریزی، إمتاع الأسماع، ۱۴۲۰ق، ج۶، ص۱۶۲
دیار بکری، تاریخ الخمیس، بیتا، ج۱، ص۲۹۳
عسقلانی، الإصابة، ۱۴۱۵ق، ج۶، ص۱۵۷؛ مقریزی، إمتاع الأسماع، ۱۴۲۰ق، ج۶، ص۱۶۲
عسقلانی، الإصابة، ۱۴۱۵ق، ج۶، ص۱۵۶
عسقلانی، الإصابة، ۱۴۱۵ق، ج۶، ص۱۵۶؛ مقریزی، إمتاع الأسماع، ۱۴۲۰ق، ج۶، ص۱۶۲
طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ۱۳۷۸ق، ج۳، ص۹۹
موءثر، الجمل، ص۱۱۷؛ موءثر(منسوب)، الاختصاص، ص۱۸۶؛ طبرسی، الاحتجاج، ج۱، ص۸۳-۸۴
طبرسی، الإحتجاج، ج۱، ص۲۷۸
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: نقش فرهنگی، گردشگری و انتقال ارزشهای دینی