تجرد نفس
تجرد نفس بهمعنای اینکه نفس، دنیوی نبوده و خصوصیتهای ماده مانند جای ، مجال و جهت ندارد و قابل اشاره حسی وجود ندارد. تجرد نفس را یکیاز معارف اصلی قرآنی و فلسفی دانستهاند که ثابت و تصور درست معاد و حیات بعد از مرگ، مطابق آن میباشد. همینطور تجرد نفس را مهم ترین و مفیدترین دعوا دانش النفس مسجد النبی کوهسنگی مشهد شمردهاند.
آورده شده تمامی فیلسوفان مسلمان، نفس را مجرد می دانند؛ هرچند در طرز تجرد آن اختلاف داراهستند. فیلسوفان مشائی و اشراقی معتقدند که نفس بشر، از اولِ پیدایش و همینطور در بقا به نظر ذاتش، مجرد عقلی میباشد. مجرد عقلی، هیچ یک از مختصات ماده را ندارد. در مقابل، ملاصدرا و پیروانش معتقدند نفس انسانی ابتدا پیدایش، دنیوی میباشد و بعد در تاثیر جنبش جوهری به تجرد مثالی میرسد؛ صرفا بشرهای اندکی (آدمهای بدون نقص) به تجرد عقلی میرسند. مجرد مثالی گرچه ماده ندارد؛ البته در برخی از خصوصیتها مانند رنگ، صورت، وسعت و وزن با مادیات مشترک آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.
متکلمان مسلمانی همانند روضه خوان صدوق و روحانی موءثر، ابوحامد غزالی، فیاض لاهیجی، عَضُدالدین ایجی و می سید شریف جُرْجانی و سَعْدالدین تَفْتازانی، از متکلمان اشاعره، نیز نفس آدم را مجرد از رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد ماده میدانند.
قائلان به تجرد نفس، دلایل عقلی و نقلی زیادی برای ثابت بینش خویش ارائه کردهاند. از نگاه ملاصدرا، شرع و عقل در تجرد نفس هماهنگ بوده و به تجرد آن اذعان داراهستند. آیه «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَر؛ آن گاه آن را آفرینش جدیدای دادیم»، آیه «نَفَخْتُ فيهِ مِنْ رُوحی؛ در وی از روح خویش دمیدم» و آیه «اللَّهُ يَتَوَفىَّ الْأَنفُسَ حِينَ مَوْتِهَا؛ خدا ارواح را به هنگام مرگ قبض مینماید» مثلا آیاتیاند که در ثابت تجرد نفس آیتم استناد قرار گرفتهاند. به احادیثی مانند «حدیث اینجانب عرف نفسه اینجانب عرف ربه» نیز بر تجرد نفس استناد شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد گردیدهاست.
بیشتر متکلمان مسلمان و همگی دنیویگرایان را منکر تجرد نفس و معتقد به دنیوی بودن آن دانستهاند. متکلمان مسلمان، صرفا معبود را مجرد میدانند و بیشتر آنها، نفس را به اجزاء مهم تن تعبیر کردهاند که از اولیه تا انتها قدمت باقی میباشد و تغییرو تحول نمینماید.
سید مرتضی، روضه خوان طوسی، ابوالحسین بصری، از متکلمان پر رنگ معتزله، ابن میثم بحرانی، متکلم شیعی سده هفتم قمری، و علامه مجلسی برای مثال متکلمان معتقد به دنیوی بودن نفس به شمار میروند. از لحاظ علامه مجلسی، دلایل عقلی مسلم بر تجرد یا این که دنیوی بودن نفس نیست و ظواهر نشانهها و احادیث دلالت بر دنیوی بودن آن داراهستند.
کتابها و مقالهها زیادی درباره تجرد نفس و کیفیت آن کتابت و منتشر شدهاست.
تجرد نفس
تجرد نفس بهمعنای اینکه نفس، دنیوی نبوده و خصوصیتهای ماده مانند جای ، مجال و جهت ندارد و قابل اشاره حسی وجود ندارد. تجرد نفس را یکیاز معارف اصلی قرآنی و فلسفی دانستهاند که ثابت و تصور درست معاد و حیات بعد از مرگ، مطابق آن میباشد. همینطور تجرد نفس را مهم ترین و مفیدترین دعوا دانش النفس مسجد النبی کوهسنگی مشهد شمردهاند.
آورده شده تمامی فیلسوفان مسلمان، نفس را مجرد می دانند؛ هرچند در طرز تجرد آن اختلاف داراهستند. فیلسوفان مشائی و اشراقی معتقدند که نفس بشر، از اولِ پیدایش و همینطور در بقا به نظر ذاتش، مجرد عقلی میباشد. مجرد عقلی، هیچ یک از مختصات ماده را ندارد. در مقابل، ملاصدرا و پیروانش معتقدند نفس انسانی ابتدا پیدایش، دنیوی میباشد و بعد در تاثیر جنبش جوهری به تجرد مثالی میرسد؛ صرفا بشرهای اندکی (آدمهای بدون نقص) به تجرد عقلی میرسند. مجرد مثالی گرچه ماده ندارد؛ البته در برخی از خصوصیتها مانند رنگ، صورت، وسعت و وزن با مادیات مشترک آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.
متکلمان مسلمانی همانند روضه خوان صدوق و روحانی موءثر، ابوحامد غزالی، فیاض لاهیجی، عَضُدالدین ایجی و می سید شریف جُرْجانی و سَعْدالدین تَفْتازانی، از متکلمان اشاعره، نیز نفس آدم را مجرد از رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد ماده میدانند.
قائلان به تجرد نفس، دلایل عقلی و نقلی زیادی برای ثابت بینش خویش ارائه کردهاند. از نگاه ملاصدرا، شرع و عقل در تجرد نفس هماهنگ بوده و به تجرد آن اذعان داراهستند. آیه «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَر؛ آن گاه آن را آفرینش جدیدای دادیم»، آیه «نَفَخْتُ فيهِ مِنْ رُوحی؛ در وی از روح خویش دمیدم» و آیه «اللَّهُ يَتَوَفىَّ الْأَنفُسَ حِينَ مَوْتِهَا؛ خدا ارواح را به هنگام مرگ قبض مینماید» مثلا آیاتیاند که در ثابت تجرد نفس آیتم استناد قرار گرفتهاند. به احادیثی مانند «حدیث اینجانب عرف نفسه اینجانب عرف ربه» نیز بر تجرد نفس استناد شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد گردیدهاست.
بیشتر متکلمان مسلمان و همگی دنیویگرایان را منکر تجرد نفس و معتقد به دنیوی بودن آن دانستهاند. متکلمان مسلمان، صرفا معبود را مجرد میدانند و بیشتر آنها، نفس را به اجزاء مهم تن تعبیر کردهاند که از اولیه تا انتها قدمت باقی میباشد و تغییرو تحول نمینماید.
سید مرتضی، روضه خوان طوسی، ابوالحسین بصری، از متکلمان پر رنگ معتزله، ابن میثم بحرانی، متکلم شیعی سده هفتم قمری، و علامه مجلسی برای مثال متکلمان معتقد به دنیوی بودن نفس به شمار میروند. از لحاظ علامه مجلسی، دلایل عقلی مسلم بر تجرد یا این که دنیوی بودن نفس نیست و ظواهر نشانهها و احادیث دلالت بر دنیوی بودن آن داراهستند.
کتابها و مقالهها زیادی درباره تجرد نفس و کیفیت آن کتابت و منتشر شدهاست.
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: مرکز فرهنگی و اجتماعی محله