توسل گرچه در دیگر فرق اسلامی هم مفهومی رایج بودهمیباشد، نزد شیعه رده ا مسجد النبی کوهسنگی مشهد صلیتری دارااست.[۹۷] شیعهها برخلاف برخی از اهلسنت ازجمله وهابیان،[۹۸] مناسب می دانند که بشر برای استجابت دعا و تقرب به پروردگار، اولیای پروردگار را واسطه قرار دهد.[۹۹] توسل با شفاعت پیوندی سفت داراست.[۱۰۰] بهگفته روحانی موءثر منظور از شفاعت این میباشد که نبی و امامان می توانند در روز قیامت شفیع آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهدگناهکاران شوند و آفریدگار بهواسطه شفاعت آنها اکثری از گناهکاران را نجات می دهد.[۱۰۱]
فقه
نوشتهعلمیٔ اساسی: فقه
قرآن و سنت رسول(ص) نزد همگی شیعهها، بهتیتر دو منبع اساسی احکام فقاهتی دارای اعتبار میباشد؛[۱۰۲] البته آن ها در قضیه روش استعمال از این دو و همینطور دیگر منابع فقه اختلافحیث داراهستند.
بیشتر شیعه ها، یعنی امامیه و زیدیه، همانند اهلسنت، علاوهبر قرآن و سنت رسول، عقل و اجماع را نیز حجت می دانند؛[۱۰۳] البته اسماعیلیه اینگونه نظری ندارند. بنابر مذهب اسماعیلیه، پیروی از هیچ مجتهدی رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد روا وجود ندارد و احکام فقاهتی را بایستی بهشکل بی واسطه از قرآن، سنت نبی و تعالیم امامان اخذ کرد.[۱۰۴]
زیدیه در ارتباط سنت، صرفا کردار و گفتار رسول را حجت می دانند و به منابع حدیثی اهلسنت همانند صِحاح سِتّه برگشت مینمایند؛[۱۰۵] البته امامیه و اسماعیلیه احادیثی را هم که از امامانشان اورده شده شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد، از منابع فقه بهشمار میاورند.[۱۰۶]
همینطور زیدیه مانند اهلسنتْ قیاس و استحسان را نیز حجت می دانند؛[۱۰۷] البته اینها نزد شیعه هاِ امامی و اسماعیلی دارای اعتبار وجود ندارد.[۱۰۸] ولی زیدیان در برخی از احکام اختلافی در میان امامیه و اهلسنت، فتوای شیعهها را برگزیدهاند؛ ازجمله برخلاف اهل سنت عبارتِ حَی عَلیٰ خَیرِ العَمِل را جزء اذان می دانند و اعلام کردن «الصلاةُ خَیرٌ مِن النَّوم» (نماز عالی از خواب میباشد) را در اذان حرام می دانند.[۱۰۹]
راجع به وصلت موقت هم که از مسائل اختلافی بین امامیه و اهلسنت میباشد، اسماعیلیه و زیدیه با اهلسنت موافقاند؛[۱۱۰] یعنی برخلاف امامیه که تزویج موقت را روا می داند، به حرمت آن رأی می دهند.[۱۱۱]
جمعیت و پراکندگی جغرافیایی
طبق داده های عددی مؤسسه پیو در سال ۲۰۱۴م، بیش تر از ۵۰٪ جمعیت کشورهای کشور ایران، آذربایجان، بحرین، عراق و لبنان شیعه بودند.[۱۱۲]
«انجمن آئین و معاش همگانی پیو» در سال ۲۰۰۹م، شمار شیعهها عالم را دربین ۱۵۴ تا ۲۰۰ میلیون نفر و موازی با ۱۰ تا ۱۳ درصد مسلمانها اعلام کردهمیباشد.[۱۱۳] اما بعضا این داده های عددی را غیرواقعی دانسته و جمعیت حقیقی شیعهها را بیش تر از سیصد میلیون، یعنی ۱۹ درصد جمعیت مسلمان ها عالم، دانستهاند.[۱۱۴]
برپایه گزارش «انجمن آیین و معاش همگانی پیو»، ۶۸ تا ۸۰درصد شیعه ها در چهار ایران، عراق، پاکستان و هند معاش مینمایند.[۱۱۵] طبق داده های عددی مؤسسه پیو در ۲۰۰۹م، ۶۶ تا ۷۰ میلیون شیعه (۳۷ تا ۴۰ درصد شیعهها دنیا) در کشور ایران، ۱۷ تا ۲۶ میلیون (۱۰-۱۵ درصد) در پاکستان، ۱۶ تا ۲۴ میلیون (۹-۱۴ درصد) در هند، ۱۹ تا ۲۲ میلیون (۱۱-۱۲ درصد) در عراق و ۷ تا ۱۱ میلیون (۲-۶ درصد) شیعه در ترکیه معاش مینمایند.[۱۱۶] همینطور کشورهای یمن، آذربایجان، افغانستان، سوریه و ایالات متحده عربی سعودی به نظر تعداد شیعه ها به نسبت دیگر کشورها جزو ده مرزو بوم نخستین میباشند.[۱۱۷]
در کشور ایران، آذربایجان، بحرین و عراق، جمعیت چیره شیعه میباشد.[۱۱۸] در خاورمیانه، شمال آفریقا، ناحیه آسیا-اقیانوسیه، و ایالات متحده و کانادا[۱۱۹]، چین[۱۲۰] و بخش اعظمی از کشورهای جهان نیز شیعه ها معاش مینمایند.
حکومتها
حکومتهای آلادریس، علویان طبرستان، آل بویه، زیدیان یمن، فاطمیان، اسماعیلیهٔ اَلَموت، سربدارانِ سبزوار، صفویه و کشورایران از حکومتهای شیعی دنیا اسلام بودهاند.
حکومت آلادریس در مراکش و بخشی از الجزایر[۱۲۱] را اول حکومتی بهشمار آوردهاند که شیعهها تشکیل دادند.[۱۲۲] این حکومت در سال ۱۷۲ق بهدست ادریس نوه امام حسن مجتبی(ع) تشکیل شد و حدود دو قرن دوام یافت.[۱۲۳] حکومت علویانْ زیدی بودند.[۱۲۴] زیدیان همینطور از سال ۲۸۴ق تا سال ۱۳۸۲ق بر یمن حکومت میکردند.[۱۲۵] حکومتهای فاطمیان و اسماعیلیهٔ اَلَموت، مذهب اسماعیلی داشتند.[۱۲۶] در امر آل بویه اختلافلحاظ میباشد. بعضا آنها زیدیمذهب میدانند، گروهی می گویند امامی بودهاند و بهاعتقادوباور اشخاصی هم آنها آغاز زیدیمذهب بودند و بعد ها به مذهب امامیه درآمدند.[۱۲۷]
فرمانروا محمد خدابنده دارای شهرت به اولجایتو (حکومت ۷۰۳–۷۱۶ق)، از فرمانروایان سلسله ایلخانی، برای مدتی مذهب شیعه دوازدهامامی را مذهب قانونی حکومتش در کشورایران گفت؛ ولی براثر فشار تشکیلات دولتیاش که برپایه مذهب اهلسنت بود، مجدد مذهب اهلسنت را قانونی اعلامکرد.[۱۲۸]
حکومت سربداران در سبزوار را هم حکومتی شیعی میدانند.[۱۲۹] اما بهگفته پیامبر جعفریان، مذهب رهبران و حاکمان سربداران دقیقاً معین وجود ندارد؛ البته پرنور میباشد که رهبران مذهبی آنها صوفیانی با تمایلهای شیعی بودهاند.[۱۳۰] خواجه علی مؤید واپسین حکم کننده سربداران[۱۳۱] امامیه را مذهب قانونی دولت خویش گفت.[۱۳۲]
در حکومت صفویه که در سال ۹۰۷ق بهدست فرمانروااسماعیل تأسیس شد، مذهب شیعه دوازدهامامی رسمیت یافت.[۱۳۳] این حکومت مذهب امامیه را در جمهوری اسلامی ایران بسط بخشید و کشور ایران را به کشوری به طور کاملً شیعی تبدیل کرد.[۱۳۴]
در کشورایران هم اصولِ مذهب و فقه شیعهٔ دوازدهامامی پایه قرار گرفتهمیباشد.
توسل گرچه در دیگر فرق اسلامی هم مفهومی رایج بودهمیباشد، نزد شیعه رده ا مسجد النبی کوهسنگی مشهد صلیتری دارااست.[۹۷] شیعهها برخلاف برخی از اهلسنت ازجمله وهابیان،[۹۸] مناسب می دانند که بشر برای استجابت دعا و تقرب به پروردگار، اولیای پروردگار را واسطه قرار دهد.[۹۹] توسل با شفاعت پیوندی سفت داراست.[۱۰۰] بهگفته روحانی موءثر منظور از شفاعت این میباشد که نبی و امامان می توانند در روز قیامت شفیع آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهدگناهکاران شوند و آفریدگار بهواسطه شفاعت آنها اکثری از گناهکاران را نجات می دهد.[۱۰۱]
فقه
نوشتهعلمیٔ اساسی: فقه
قرآن و سنت رسول(ص) نزد همگی شیعهها، بهتیتر دو منبع اساسی احکام فقاهتی دارای اعتبار میباشد؛[۱۰۲] البته آن ها در قضیه روش استعمال از این دو و همینطور دیگر منابع فقه اختلافحیث داراهستند.
بیشتر شیعه ها، یعنی امامیه و زیدیه، همانند اهلسنت، علاوهبر قرآن و سنت رسول، عقل و اجماع را نیز حجت می دانند؛[۱۰۳] البته اسماعیلیه اینگونه نظری ندارند. بنابر مذهب اسماعیلیه، پیروی از هیچ مجتهدی رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد روا وجود ندارد و احکام فقاهتی را بایستی بهشکل بی واسطه از قرآن، سنت نبی و تعالیم امامان اخذ کرد.[۱۰۴]
زیدیه در ارتباط سنت، صرفا کردار و گفتار رسول را حجت می دانند و به منابع حدیثی اهلسنت همانند صِحاح سِتّه برگشت مینمایند؛[۱۰۵] البته امامیه و اسماعیلیه احادیثی را هم که از امامانشان اورده شده شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد، از منابع فقه بهشمار میاورند.[۱۰۶]
همینطور زیدیه مانند اهلسنتْ قیاس و استحسان را نیز حجت می دانند؛[۱۰۷] البته اینها نزد شیعه هاِ امامی و اسماعیلی دارای اعتبار وجود ندارد.[۱۰۸] ولی زیدیان در برخی از احکام اختلافی در میان امامیه و اهلسنت، فتوای شیعهها را برگزیدهاند؛ ازجمله برخلاف اهل سنت عبارتِ حَی عَلیٰ خَیرِ العَمِل را جزء اذان می دانند و اعلام کردن «الصلاةُ خَیرٌ مِن النَّوم» (نماز عالی از خواب میباشد) را در اذان حرام می دانند.[۱۰۹]
راجع به وصلت موقت هم که از مسائل اختلافی بین امامیه و اهلسنت میباشد، اسماعیلیه و زیدیه با اهلسنت موافقاند؛[۱۱۰] یعنی برخلاف امامیه که تزویج موقت را روا می داند، به حرمت آن رأی می دهند.[۱۱۱]
جمعیت و پراکندگی جغرافیایی
طبق داده های عددی مؤسسه پیو در سال ۲۰۱۴م، بیش تر از ۵۰٪ جمعیت کشورهای کشور ایران، آذربایجان، بحرین، عراق و لبنان شیعه بودند.[۱۱۲]
«انجمن آئین و معاش همگانی پیو» در سال ۲۰۰۹م، شمار شیعهها عالم را دربین ۱۵۴ تا ۲۰۰ میلیون نفر و موازی با ۱۰ تا ۱۳ درصد مسلمانها اعلام کردهمیباشد.[۱۱۳] اما بعضا این داده های عددی را غیرواقعی دانسته و جمعیت حقیقی شیعهها را بیش تر از سیصد میلیون، یعنی ۱۹ درصد جمعیت مسلمان ها عالم، دانستهاند.[۱۱۴]
برپایه گزارش «انجمن آیین و معاش همگانی پیو»، ۶۸ تا ۸۰درصد شیعه ها در چهار ایران، عراق، پاکستان و هند معاش مینمایند.[۱۱۵] طبق داده های عددی مؤسسه پیو در ۲۰۰۹م، ۶۶ تا ۷۰ میلیون شیعه (۳۷ تا ۴۰ درصد شیعهها دنیا) در کشور ایران، ۱۷ تا ۲۶ میلیون (۱۰-۱۵ درصد) در پاکستان، ۱۶ تا ۲۴ میلیون (۹-۱۴ درصد) در هند، ۱۹ تا ۲۲ میلیون (۱۱-۱۲ درصد) در عراق و ۷ تا ۱۱ میلیون (۲-۶ درصد) شیعه در ترکیه معاش مینمایند.[۱۱۶] همینطور کشورهای یمن، آذربایجان، افغانستان، سوریه و ایالات متحده عربی سعودی به نظر تعداد شیعه ها به نسبت دیگر کشورها جزو ده مرزو بوم نخستین میباشند.[۱۱۷]
در کشور ایران، آذربایجان، بحرین و عراق، جمعیت چیره شیعه میباشد.[۱۱۸] در خاورمیانه، شمال آفریقا، ناحیه آسیا-اقیانوسیه، و ایالات متحده و کانادا[۱۱۹]، چین[۱۲۰] و بخش اعظمی از کشورهای جهان نیز شیعه ها معاش مینمایند.
حکومتها
حکومتهای آلادریس، علویان طبرستان، آل بویه، زیدیان یمن، فاطمیان، اسماعیلیهٔ اَلَموت، سربدارانِ سبزوار، صفویه و کشورایران از حکومتهای شیعی دنیا اسلام بودهاند.
حکومت آلادریس در مراکش و بخشی از الجزایر[۱۲۱] را اول حکومتی بهشمار آوردهاند که شیعهها تشکیل دادند.[۱۲۲] این حکومت در سال ۱۷۲ق بهدست ادریس نوه امام حسن مجتبی(ع) تشکیل شد و حدود دو قرن دوام یافت.[۱۲۳] حکومت علویانْ زیدی بودند.[۱۲۴] زیدیان همینطور از سال ۲۸۴ق تا سال ۱۳۸۲ق بر یمن حکومت میکردند.[۱۲۵] حکومتهای فاطمیان و اسماعیلیهٔ اَلَموت، مذهب اسماعیلی داشتند.[۱۲۶] در امر آل بویه اختلافلحاظ میباشد. بعضا آنها زیدیمذهب میدانند، گروهی می گویند امامی بودهاند و بهاعتقادوباور اشخاصی هم آنها آغاز زیدیمذهب بودند و بعد ها به مذهب امامیه درآمدند.[۱۲۷]
فرمانروا محمد خدابنده دارای شهرت به اولجایتو (حکومت ۷۰۳–۷۱۶ق)، از فرمانروایان سلسله ایلخانی، برای مدتی مذهب شیعه دوازدهامامی را مذهب قانونی حکومتش در کشورایران گفت؛ ولی براثر فشار تشکیلات دولتیاش که برپایه مذهب اهلسنت بود، مجدد مذهب اهلسنت را قانونی اعلامکرد.[۱۲۸]
حکومت سربداران در سبزوار را هم حکومتی شیعی میدانند.[۱۲۹] اما بهگفته پیامبر جعفریان، مذهب رهبران و حاکمان سربداران دقیقاً معین وجود ندارد؛ البته پرنور میباشد که رهبران مذهبی آنها صوفیانی با تمایلهای شیعی بودهاند.[۱۳۰] خواجه علی مؤید واپسین حکم کننده سربداران[۱۳۱] امامیه را مذهب قانونی دولت خویش گفت.[۱۳۲]
در حکومت صفویه که در سال ۹۰۷ق بهدست فرمانروااسماعیل تأسیس شد، مذهب شیعه دوازدهامامی رسمیت یافت.[۱۳۳] این حکومت مذهب امامیه را در جمهوری اسلامی ایران بسط بخشید و کشور ایران را به کشوری به طور کاملً شیعی تبدیل کرد.[۱۳۴]
در کشورایران هم اصولِ مذهب و فقه شیعهٔ دوازدهامامی پایه قرار گرفتهمیباشد.
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: مرکز فرهنگی و اجتماعی محله