زهد از ماده «وقایه» در معنای مراقبت کردن چیزی در قبال آفات میباشد. زهد در معنای محفوظ داشتن روح و نفس میباشد از آنچه بیم میرود و به آن خسارت رساند؛ بعد به واهمه و واهمه نیز زهدوتقوا نقل شده میباشد و در لسان شرع آن را به خویشتنداری در قبال گناه و محرمات اطلاق مینمایند و کمال آن به شکاف مسجد النبی کوهسنگی مشهد بعضا از مباحات مشکوک میباشد
آدم با تقوا کسی میباشد که زمانی درخصوص موضوعی مطمئن وجود ندارد، آن را قطعی ذکر نمینماید، خویش را از لاف اعلام کردن و دهانزد لاف مراقبت مینماید.
بشر صالح به خیال و خاطر روحیهای که در وی ساخت گردیده، مصونیتی پیدا کرده آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد که هنگامی به بر خلاف و گناهی می رسد، بهراحتی خودش را در دست گرفتن مینماید.
زهدوتقوا بهاین معناست که بشر در مقابل غریزه، خودش را نگه داراست و حادثه ها اورا تغییر تحول ندهد.
شخص متقی کسی میباشد که در هر قوانینی راضی به رضای آفریدگار باشد، درصورتی که جوانیاش رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد را از دست اعطا کرد، فغان و زاری نکند که چرا اینگونه شد؟
برای معبود؛ چرا، البته و برهان نیاورد، فرمانبردار محض وی باشد.
زهدو تقوا در لغت به معنای محافظت و حفظ و نهی کردن خود، از خطر میباشد و تفاوت نمینماید که آن خطر چه باشد.
البته زمانی کلام از تقوای الهی میباشد، یعنی خودنگهداری و در اختیار گرفتن نفس از امیال شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد و غریزه ها نفسانی. دراین مکان صحبت از اشخاصی میباشد که در مورد مسائل فقهی و معنوی شم خطر مینمایند. [۱]
۱.۱ - طریقه علامه طباطبایی
علامه طباطبایی تقوای الهی را اینگونه تعریفوتمجید نموده است:
«زهد و تقوا عبارت میباشد از امتثال دستورها خدای گرانقدر و اجتناب از آنچه که از ارتکاب آن نهی فرموده و شکر در قبال نعمتهایش و شکیبایی در هنگام ابتلا به بلایش». [۲]
به این ترتیب زهدوتقوا یعنی تقید و تعهد بشر به اطاعت از ضوابط و دستورهای شرع، هر رخنه گناهی را زهد نمیگویند؛ بلکه ملکه و نیروی در دست گرفتن و ضبط نفس را زهدو تقوا میدانند. زهد و تقوا شایسته ترین زاد آخرت میباشد. [۳]
۲ - مراتب زهدوتقوا
[دستکاری]
زهدوتقوا که از والاترین کمالات معنوی میباشد، مانند دیگر کمالات معنوی، دارنده مراتبی میباشد که از یک زاویه علمای خوی برای زهد سه درجه بیان کردهاند که به آن ها اشاره میکنیم: [۴]
۲.۱ - محافظت نفس از عذاب دوزخ و جهنم و خلود در آن
این جايگاه، با جاری ساختن جاری ساختن باتقوا و سوراخ محرمات و داشتن عقاید درست، نتایج می شود؛ چراکه زهدو تقوا به معنای صیانت نفس و نهی کردن خویش از مخالفت معبود، صرفا به معنای خودداری از گناه وجود ندارد؛ از این جهت زهدو تقوا هم در عقاید منش داراست و هم در غیر عقاید.
۲.۲ - غربت از مشتبهات و مکروهات
سکو دوم زهد و تقوا این میباشد که خلال سوراخ گناهان از مشتبهات و مکروهات نیز غربت گزیند.
۲.۳ - جلوگیری از تفکر گناه
رتبه سوم زهدوتقوا این میباشد که ضمن نگهداری جوارح و اعضا از محرمات و مشتبهات و مکروهات دل را از آنچه مرضی پروردگار وجود ندارد، نگهداری نماید و تفکر گناه و عمل زشت هم به دل روش ندهد.
اما آدم هر اندازه اقتدار داراست، می بایست در فراهم نمودن زهدو تقوا همت نماید که هرکدام از این مراتب را به دست آورد، نه و غنیمت میباشد.
۳ - عنایت زهدو تقوا
[بازنویسی]
درباره عنایت این ملکه تعالی، میقدرت اذعان کرد که با دقت به آیهها و احادیث، گمان نمیرود، در کل هستی سرمایهای برای بشر ثمربخشخیس از زهد باشد، زهد قلعه محکمی میباشد که هر که به آن راه و روش یابد، به کمال حقیقی وواقعی و به غرض از خلقت بشر می رسد، و مقصود از ارسال پیامبران و نازل کردن کتابهای آسمانی این بوده که آدم روش خوشبختی خود را پیدا نماید و با جدیت آن خط مش را بپیماید تا به مقصود مهم خلقت که وصال به عفو و بخشش بینقطه پايان، در دنیا آخرت میباشد نائل گردد. به این ترتیب آنچه که تأثیر بیشتری در وصال بهاین غرض داراست، از عنایت بیشتری برخورداراست. [۵] و پرنور میباشد که در وصال بدین غرض، هیچ عاملی به اندازه زهدوتقوا وجود ندارد.
۴ - کیفیت صالح بودن
[دستکاری]
چهگونه صالح باشیم؟
چهت نیل به زهد و تقوا موردنیاز میباشد، بشر در بعضا کارها درنگ و تدبر کند و اعمالی را جاری ساختن دهد تا این ملکه گرانارزش و پر ارزش را در وجود خویش حکم کننده گرداند که دراینجا به چهار روش اشاره میکنیم:
۴.۱ - زهدو تقوا و آجلنگری
اعتنا به اینکه زهدو تقوا، بار آجل آدم میباشد و حکم عقل بدینکه بایستی برای آجل عملکرد کرد، حب ذات، آدم را وادار مینماید که درپی علم آموزی آنچه برای بعدی بیغایت وی، اثرگذار میباشد برآید، [۶] از این جهت قرآن مهربان می فرماید:
«یَا اَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَلْتَنْظُرْ نَفْسٌ مَا قَدَّمَتْ لِغَدٍ وَاتَّقُوا اللَّهَ اِنَّ اللَّهَ خَبِیرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ»؛ [۷] «ای افرادی که ایمان آوردهاید! از پروردگار بپرهیزید و بایستی کسی که بنگرد که برای فردایش چه چیز از پیش پیامبر میباشد».
۴.۱.۱ - حدیثی از امام علی
امام علی (علیهالسّلام) می فرماید: «إنّ التّقوى عصمة لك فى حياتك و زلفى لك آنگاه مماتك؛ [۸] همانا که زهد و تقوا درین جهان برای تو پناهگاه میباشد و بعد از مرگ روشن بختی میباشد».
۴.۲ - زهد و تقوا و دیدگاه به فواید آن
زهدوتقوا سودهای مادی و اخروی متعددی دارااست که دقت و توجه در آن ها، آدمی را برای تهیه کردن ملکه زهدوتقوا فراهمخیس مینماید. درینجا به یکسری بهره از فواید زهدو تقوا اشاره می کنیم:
۴.۲.۱ - فواید اخروی
فواید اخروی زهد و تقوا، عبارتاند از:
۴.۲.۱.۱ - فهم و شعور حقایق و آمرزش گناهان
زهدو تقوا موجب فهم حقایق و تمییز حق از فسخ و آمرزش گناهان بشر میگردد. در قرآن می خوانیم:
«یَا اَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ یَجْعَلْ لَکُمْ فُرْقَانًا وَیُکَفِّرْ عَنْکُمْ سَیِّئَاتِکُمْ وَیَغْفِرْ لَکُمْ وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِیمِ»؛ [۹] «ای عده ای که ایمان آوردهاید، در صورتی از (مخالفت دستور) معبود بپرهیزید، برای شما وسیلهای جهت شناختن حق از فسخ قرار می دهد و گناهانتان را میپوشاند و شمارا میآمرزد».
۴.۲.۱.۲ - جلب محبت خدا
زهد موجب جلب محبت معبود می شود، آفریدگار می فرماید:
«بَلَی مَنْ اَوْفَی بِعَهْدِهِ وَاتَّقَی فَاِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُتَّقِینَ»؛ [۱۰] «بله هر که به عهد خویش دارای تعهد باشد و پرهیزکاری پیشه کند (آفریدگار اورا دوست می دارد، چون) معبود پرهیزکاران را دوست دارااست».
۴.۲.۱.۳ - غربت هراس و ناراحتی از آدم
زهدوتقوا، هراس و حزن را از آدم به دور میسازد، آفریدگار حکیم می فرماید:
«فَمَنِ اتَّقَی وَاَصْلَحَ فَلَا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَلَا هُمْ یَحْزَنُونَ»؛[۱۱] «عده ای که پرهیزکاری پیشه نمایند و کار پارسا اجرا دهند، خیر ترسی بر آنهاست و خیر اندوهگین می شوند».
۴.۲.۲ - فواید مادی
بعضا بهرههای دنیایی زهدوتقوا، عبارتاند از:
۴.۲.۲.۱ - گشایش روزی
زهد و تقوا موجب گشایش در روزی میگردد؛ چنانکه در آیه مبارکه آمده میباشد:
«وَمَنْ یَتَّقِ اللَّهَ یَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا• وَیَرْزُقْهُ مِنْ حَیْثُ لَا یَحْتَسِبُ»؛ [۱۲] «کسی که تقوای الهی پیشه نماید، معبود منش نجاتی برای وی مهیا مینماید و اورا از جایی که گمان ندارد، روزی می دهد».
۴.۲.۲.۲ - نزول برکات زمین و افق
زهدو تقوا موجب نزول برکات زمین و افق و نیز راحت شدن کارها معاش میگردد. خدا می فرماید:
«وَلَوْ اَنَّ اَهْلَ الْقُرَی آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَیْهِمْ بَرَکَاتٍ مِنَ السَّمَاءِ وَالْاَرْضِ»؛ [۱۳] «درصورتی که اهل شهرها و آبادیها ایمان میآوردند و زهد پیشه میکردند، برکات اسمان و زمین را بر آنان میگشودیم».
و نیز می فرماید:
«وَمَنْ یَتَّقِ اللَّهَ یَجْعَلْ لَهُ مِنْ اَمْرِهِ یُسْرًا»؛ [۱۴] «کسی که زهد پیشه نماید، پروردگار برای وی در کارهاش آسایش و راحتی آماده مینماید».
۴.۲.۲.۳ - در محضر پروردگار بودن
روش دیگر برای دستیابی زهد و تقوا اعتنا به تدبیر آفریدگار بر ایفا و خوی آدم میباشد. معبود می فرماید:
«وَاتَّقُوا اللَّهَ اِنَّ اللَّهَ خَبِیرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ»؛ [۱۵] «تقوای الهی پیشه فرمائید که پروردگار از آنچه اجرا میدهید، مطلع میباشد».
این طرز تربیتی قابل قبولی میباشد که پروردگار برای اینکه به آدم یاری دهد تا درصدد استحصال زهد برآید برگزیده میباشد؛ زیرا بشر دارنده خصوصیتهای خل وچل خاصی میباشد، مثلا اینکه در حالتیکه بداند که دیگری ناظر انجام اوست، از اعمال جاری ساختن ناشایست جلوگیری مینماید
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: مرکز فرهنگی و اجتماعی محله