???? ???? ????? ??????? ????

موزه قرآن و کتابت یکی‌از جذاب‌ترین موزه های تبریز می‌باشد که در سال 1380 درهای آن به روی بازدیدکنندگان گشوده شد. همان‌طور که از نام موزه پیداست، آیتم اثرها آن شامل مسجد النبی کوهسنگی مشهد قرآن‌های کهن و نسخ خطی بی‌نظیر از خطاطان بسیار بزرگ می باشد. در موزه آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد قرآن و کتابت حدود 190 قرآن قدیمی و دست‌نویس برای مثال کوچک‌ترین قرآن طلاکاری شده موجود در ایران و قرآن دست‌نویس موسوم به امام رضا (ع) روی پوست آهو قابل مشاهده می باشد. در کنار اثرها گفته شده، اشکال خود کار‌دان‌های منقوش، ظروف چینی رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد و سفالی مزین به آیات قرآنی مربوط به فرصت اسلامی نیز در‌این موزه به نمایش درآمده هست. گفتنی‌ست که این موزه در یکی از مساجد دارای اسم و رسم و دیرین تبریز به نام مسجد صاحب و مالک الامر برپا شده که پیشینه ساخت آن به بعد از ظهر پادشاه طهماسب صفوی برمی‌خواهد شد. گچ‌کاری‌ها، تزئینات شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد و معماری بی‌نظیر این مسجد خود به طور جداگانه بسیار دیدنی و جذاب هست که مخلوط آن با اثرها به نمایش درآمده در موزه قرآن و کتابت، بها بازدید از این موسسه را دوچندان می‌کند.قرآن‌ها این نصیب که مهم‌ترین قسمت موزه نیز محسوب می‌شود، در برگیرنده حدود 190 قرآن دست‌نویس سابق ست: تک برگی از قرآن به خط کوفی (قرن 3 هجری قمری) روی پوست آهو منتسب به امام رضا (ع) کوچک‌ترین قرآن طلا‌کاری شده به ابعاد 6 در 4قرآن مندرج با خط نسخ متعلق به فرصت تیموری قطعه‌ای مندرج با خط کوفی روی پوست گوسفند و... . نسخ خطی در این قسمت اشکال نسخه‌های خطی مربوط به خطاطان تعالی ایرانی به نمایش درآمده می باشد: میرعماد حسنی ملا عبدالباقی تبریزی میرزا طاهر خوش نویس محمد حسین تبریزی علیرضا عباسی علاءالدین بیک تبریزی درویش عبدالمجید میرزا محمد شفیع تبریزیسایر اثرها و دیدنی‌های موزه علاوه بر قرآن‌های تاریخی و اثر ها خوشنویسی بی‌نظیر، اشیای تاریخی دیگری مربوط به فرصت اسلامی نیز در موزه به نمایش درآمده است که از آن جمله می‌توان به موردها زیر اشاره کرد: اشکال پلاک‌های فلزی خودکار‌دان‌های منقوش دوات فلزی متعلق به فرصت قاجار ظروف سفالی و فلزی مزین به آیه‌ها قرآنی یک لوح سنگی به خط عیلامی مربوط به مجال عیلامیان کاسه برنجی مربوط به سال 1110 هجری قمری و مزین به نشانه‌ها سوره مبارکه حمد تکه‌های مرمر مانده از مسجد در طی سلطان طهماسب اول بلوز پیمان | قدمت این لباس به قرن 13 یا 14 هجری قمری باز می گردد. این بلوز را قدیم، پزشکان در مراسم قول خود و یا قاضیان دادگاه پیش از قضاوت بر تن می‌کردند و سوگند یا عهد و پیمان می‌خوردند. این خرقه از مال کتان می‌باشد و آیاتی از قرآن کریم و مهربان با خط نسخ روی آن دیده میشود. و ...

در حوالی ایستگاه اولیه تله کابین، آبشار مصنوعی ایجاد شده که نمای مسجد النبی کوهسنگی مشهد آن زیبایی طبیعت کوه عینالی را دو چندان کرده است. ولی باید بدانید آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد که این آبشار در بهار و تابستان آب داراست و پاییز و فصل زمستان نحوه ورود آب به آن بسته می گردد. عظیم قیچی ساز یکی‌از ورزشکاران رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد دارای شهرت تبریزی‌ست که برای صعودهای متحورانه و تحسین برانگیزش به قله های مرتفع و صعب العبور دنیا بسیار معروف گردیده شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد است. او فقط هیمالیا نورد ایرانی‌ست که توانسته تک تک چهارده قله هشت هزار متری فقید را تحت پا بگذارد و آن‌ها‌را فتح کند. در کنار اینها، او توانسته دو بار در سال های 84 (با اکسیژن) و 95 (بدون اکسیژن) بر بام فقیه - قله اورست- بایستد. به مراد گرامیداشت افتخارات او، مجسمه ای بزرگ از این کوه نورد پررنگ کشورمان در کوه عینالی نصب گردیده است. کوهستان عینالی حوزه‌ ای بادگیر می‌باشد و در اکثر روزهای سال در آن باد می وزد. شدت وزش باد در این منطقه به اندازه ای‌ست که در بهار و تابستان درختان کاشته شده در دامنه کوه تمامی به یک سمت خم می شوند. برای استفاده از این نیروی بزرگ، چندین توربین بادی در درون تفرجگاه نصب شده اند که چرخش پره های آن مناظری قشنگ و جالب به وجود می آورد. وجود مزرعه ای برای رشد شترمرغ در دامنه کوه عینالی و استخری که در کنار آن جای‌دارد، یکی‌از جذابیت های کوه عینالیست. جایی که می توان این حیوان‌ها بامزه را از نزدیک تماشا کرد. این مزرعه در نخستینِ جاده آسفالته قرار دارد. کوه نوردی در کوه عینالی و کوه های گوشه و کنار آن به ویژه کوه دند بسیار محبوب است و یکی وسیع ترین تفریحات آن به حساب میآید. از زمان های دور که هنوز این ترازو از امکانات و مسیرهای خوب دسترسی در کوه وجود نداشت مردم برای ورزش و لذت بردن از مناظر و زیارت بقاع عون بن علی، کوه‌پیمایی می کردند؛ در سال های اخیر که با احداث رویه آسفالته، مسیر کوه نوردی را برای همگی گروه های سنی با هر توانی سهل و آسان کردند. ولی شیوه آسفالت تنها روش صعود به قله نیست و آنهایی که به دنبال ماجراجویی و هیجان بیشتر میباشند و می خواهند بیشتر از طبیعت لذت ببرند می‌توانند از مسیرهای دیگر کوه نوردی به کارگیری کنند. چیزی که کوه نوردی را مجموعاَ بسیار دیدنی می کند، صعود یار و همدم با دوستان و همراهان دیگر می باشد. صعود به قله عینالی نیز از این قاعده مستثنی نیست. تا جای امکان در کنار دوستان‌تان به قله عینالی صعود کنید و روزی خاطره انگیز برای خود بسازید. توصیه *در‌صورتی‌که به قصد کوه نوردی راهی عینالی میشوید بهتر است یکسری نکته را پیش از رفتن به اینجا بدانید تا مبتلا نقص‌ نشوید: *بسته به اینکه در چه زمانی از سال هستید، برای کوه‌نوردی لباسی مناسب بپوشید. بایستی بدانید هوای کوه عینالی از آنچه در شهر تبریز تجربیات می‌کنید سردتر است پس مطلقا لباس کافی هم پا داشته باشید. همچنین این منطقه یکی‌از مناطق بادگیر شهر تبریز نیز به حساب میآید و همپا داشتن بادگیر به ویژه در زمان های سردتر سال لازم می باشد. *طی مسیر کوهپیمایی چه سهل و آسان چه سخت، نیروی زیادی احتیاج دارد؛‌ براین اساس قطعا خوراکی هر چندین مختصر اما مقوی را در کوله خود جای دهید تا دچار نقص‌ افت فشار و حیف کردن توان نشوید. شکلات، لقمه و ساندویچی کوچک‌ و آجیل از بهترین خوراکی ها می باشند. *کفش مناسب برای کوه‌پیمایی را فراموش نکنید. پای شما قلب دوم شماست و طی هر جاده ای هر یک سری آسان، بدون داشتن کفش خوب می‌تواند شما‌را دچار اختلال کند. درصورتی که هم قصد دارید تا از مسیرهای بکرتر و مشقت بار تر خود را به بالای کوه برسانید بهتر است قطعا کفش مناسب این فعالیت را بپوشید. *بایستی اعتنا فرمایید در‌صورتی‌که می‌خواهید برای صعود به قله از مسیرهای سخت گذر به کار گیری فرمایید یا اینکه بخواهید صعود خود را تا کوه دند ادامه دهید،‌ ممکن است به زمانی بیش تر از 7 ساعتی که در بخش اطلاعات کلی به آن اشاره شده است نیاز داشته باشید.

مسجد کبود دو گنبد شایان توجه دارااست که دو گنبدخانه را صورت میدهند. گنبد تبارک با قطر 17 متر بر روی صحن بزرگ مسجد النبی کوهسنگی مشهد و اساسی قرار دارد و یکی از مطرح ترین گنبدهای تشکیل شده در کشور ایران به حساب می‌آید و تقسیم وزن هنگفت آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد آن روی پایه های گوناگون، احاطه سازندگان به دانش هندسه را ثابت می نماید. در حوالی گنبدخانه گران قدر، رواق هایی به هم پیوسته وجود دارااست که از سه طرف با طاق نما، به رواق های دور و بر خویش مرتبط میشود. گنبد دیگر بر روی صحن خرد و جنوبی واقع گردیده رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد و وابسته به بنای آرامگاه خانوادگی جهانشاه است. حیاط ورودی مسجد در ضلع شمالی تنها طریق ورود به هر دو گنبدخانه شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد است و دو مناره مسجد با مسافت نسبتاً متعددی در دو طرف این تراس قرار گرفته اند. 7 گنبد کوچکتر نیز بر روی سقف شبستان های شرقی و غربی و ورودی مسجد قرار دارند. خصوصیت شایان توجه گنبدهای مسجد کبود این است که هیچ بنا ای در ساخت آن‌ها به شغل نبرده اند؛ مساله ای که در نوسازی گنبدها نیز نقص‌ ساز شد و مدتی زمان برد تا مرمتگران بتوانند شیوه ساخت آن را بیابند. گنبد ابتدایی این مسجد، یکی از بزرگترین گنبدهای آجری قرن نهم هجری قمری بود که 17 متر دهنه و 20 متر طول داشت و به نیکی وزن آن بر روی شالوده ها تقسیم گردیده بود. ز‌لزله بزرگ تبریز به‌این گنبد مهلت نداد و آن را نسبتاً از دربین توفیق. اطلاعاتی که از هیبت و خصوصیات گنبد کبود فعلا وجود داراست برگرفته از نوشته های کسانی می باشد که گنبد مهم آن را چشم اند به دلیل آن که گنبد فعلی مسجد، گنبد اصلی آن وجود ندارد و در بهره تجدید بنا انجام یافته می‌باشد. آشنایی هیبت اصیل گنبد، مسجد پیش از تخریب کاری نشدنی میباشد و مدارک کافی درباره ی آن نیست؛ اما دو گواهی تصویری دربرگیرنده مینیاتور مطراقچی و کروکی شاردن فرانسوی تا حدی بدین آشنایی کمک کرده اند. نمای داخلی گنبد گرانقدر مسجد، از آجرهای خرد و کاشی های الوان میباشد و نقش گل و بته و جمله‌ها و لغت ها عربی در آن مشاهده می شود.سقفی از طلا جواهرات و لاجورد در مسجد کبود تبریز می بایست راز به هوا باشید تا یک کدام از دیدنی ترین و چشمگیرترین بخش ها را مشاهده کنید؛ بخشی از سقف سازه با طلا و جواهرات و لاجورد تزیین گردیده و جلوه ای حیرت انگیز به مسجد داده میباشد. کاشی کاری های بی سابقه کاشی های معرق در دیواره های بیرونی و درونی مسجد دیده هر بیننده ای را به خویش خیره می نمایند. برخی کاشی کاری جذاب این مسجدرا تداعی کننده کاشی کاری های تراس جنوب غربی مسجد جامع اصفهان می‌دانند و آن را نادر نظیر فکر می کنند. مسجد کبود تنوع و نازکی کاشی‌ کاری را به اوج رسانده و به خیال و خاطر رنگ لاجوردی کاشی ها و گنبد فیروزه گونش در پیشین کنیه فیروزه فقیه اسلام را به خویش تخصیص داده میباشد. کاربندی‌ های تماشایی این مسجد در محل اتصال گنبد و یا این که طاق به مبنا های گنبد هر چشمی را به خویش خیره می نمایند و از زیبایی های مسجد به شمار می روند.کتیبه سردَر سازه به خط کوفی و ثلث نگاشته شد‌ه‌است. اسامی عمارت مظفریه و اسم نعمت االله بن محمد البواب، هنرمند پر رنگ آذربایجانی که خطاط و طراح نقوش مسجد بوده، نیز در‌این کتیبه به چشم می‌خورد. کتیبه ای به خط رقاع در کاشی کاری های ایوان ورودی مسجد که از تاریخ ایجاد کرد سازه در سال 870 ه.ق سخن می گوید. کتیبه ای پررنگ با مضمون سوره فتح که دور تا دور شبستان مهم با نازکی و بسیار قشنگ فعالیت گردیده و آرم میدهد این سازه محلی بوده هست برای یادبود توفیق های جهانشاه. سنگ های مرمر مزین به آیه های قرآن در شبستان خرد کتیبه ای با اسم جهانشاه در بالای در ورودی مسجد که در پیشین روکش طلایی داشته می باشد. کتیبه ای از اشعار فارسی در پشت درب ورودی به شبستان بلندمرتبه با مضمون: رفتار بیار و گرد گفتار مگرد زیرا کرده خواهد شد، عمل بگوید که کرد

این محل 400 سال قبرستان بوده می‌باشد و اجسادی که در زمان پایین‌تری قرار دارا‌هستند قدمت بیشتری دارند؛ البته فرضیه مسجد النبی کوهسنگی مشهد شیب‌دار بودن گورستان هم در اینجا مطرح است. تیم کاوش برای رسیدن به لایه‌های تحت‌تر، قبور لایه‌های بالاتر را عده آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرده و بعد از تجدید بنا و تهیه شناسنامه معرفی، در فضا‌هایی به طور تابوت شیشه‌ای به نمایش درآیند. اجساد زن و شوهری که به طور جنینی در کنار هم دفن شده بودند و زیور آلات زنان که بیشتر از سنگ‌های قیمتی بودند در موزه آذربایجان حفظ می شوند. برای اجساد شهری پیدا نشده و رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد احتمال داده می شود افراد این آرامستان کوچ نشین بوده‌اند و این قبرستان برایشان قداست خاصی داشته است. علت شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد مرگ هیچ یک از اجساد مشخص نشده و با تمرکز به پراکندگی قبور احتمال داده می‌شود بعضی از اجساد خاکسپاری ثانویه شده باشند. با تمرکز به این‌که \"جهت فروغ خورشید\" در دفن اجساد گزینه توجه قرار گرفته می باشد، این احتمال وجود دارد که آدم‌هایی که درین حوزه‌ می‌زیسته‌اند به دین مهرپرستی (میترائیسم) اعتقاد داشته‌اند. براساس اطلاعات راهنمایان دسته میانگین قد اجساد کشف شده در این گورستان تاریخی نسبتاً معدل بوده و فقط یک‌سری گزینه از اجساد قد بلند (دارای قد 2 متر و 185 سانتی متر) می‌باشند. در حوالی برخی از قبور تخته‌سنگ‌هایی چیده شده و برخی دیگر بر اطراف خود تکه سنگی ندارند. بعضا از قبور نیز بلا استفاده باقیمانده و هیچ گاه حفر نشده‌اند و فقط تکه سنگ‌های گوشه قبر عرض‌اندام می‌کند. سنگ چینی دور اجساد نمادی از دیواره رحم می‌باشد. هم‌فعلا بخشی از این قبرستان تاریخیست که آیتم حفاری و عملیات باستانشناسی قرار گرفته و احتمال این‌که این گورستان ادامه داشته باشد، زیاد هست. گور نوزادان به صورت بی آلایش بوده و گور نوجوانان در سازه‌های مربعی با دو ظرف سفالی همراه بوده است.از نخستینِ کشف این محوطه تغییری در آن صورت نگرفته و موزه به طور یک غار باقی مانده هست، به همین خاطر ظرفیت بازدید محدود به 15 نفر می باشد. ورودی مجموعه دارای یکسری پله است و برای بازدید از گورها و اثرها جان دار باید از پل‌های چوبی باریکی عبور نمائید. برای عبور ویلچر مسیری تعبیه نشده است. با تمرکز به شیوع کرونا و تعطیلی موقت موزه‌ها پیش از بازدید با دسته تماس حاصل نمایید.با تمرکز به قرارگیری موزه در فضای هشت متر پایین‌تر از خیابان و بالا بودن آب‌های زیرزمینی، مسیر رودخانه‌ای و حفر چاه‌های خانگی، این محل بسیار مرطوب هست. باتوجه به این مورد برای مراقبت محوطه، قبور، اسکلت‌ها و ظروف تدابیر خاصی در لحاظ گرفته شد‌ه‌است. برای محوطه در دیوارها و سقف وب سایت دستگاه فن تعبیه شده و در زمان‌های مناسب درها باز می‌شوند تا جریان هوا رطوبت را از در بین ببرد. در اختیار گرفتن رطوبت درون قبور که 39% هست، با قرار دادن مواد سیلی کاژل که نوعی دفع کننده رطوبت می باشد جاری ساختن می‌گیرد؛ از‌آن‌جا‌که استخوان‌های انسانی و اشیای یاور آن ها بسیار حساس میباشند از این‌رو نگهداری از آنها بایستی بوسیله کارشناسان مربوطه با دقت بیشتری اعمال گیرد. اقداماتی که در این مورد برای اسکلت‌ها و شی ها اجرا گرفت مشتمل بر پیشگیری از جذب املاح خاک و نابودی آثار، مراقبت نخستین بوسیله مواد شیمیایی، از در میان رفتن نمک‌های خاک، ترمیم سفال و اجساد و استعمال از پارالوئید روی اجساد برای تصویب جزئی بود.

در مرکز شهر خرم آباد و بر بلندای تپه‌ ای مشرف به شهر، بنایی تاریخی قد علم کرده که نامش قلعه فلک الافلاک مسجد النبی کوهسنگی مشهد است. این اثر که با نام قلعه دوازده برجی و دژ شاپورخواست نیز شناخته می‌شود، مهم‌ترین جاذبه تاریخی شهر محسوب می‌شود و به آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد عنوان یک کدام از زیباترین قلعه های ایران از آن یاد میگردد. فلک الافلاک بنایی رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد به جا مانده از فرصت ساسانیان می باشد و نامش از تاریخ ۱۰ مهر ۱۳۴۸ با شماره ثبت ۸۸۳ در فهرست اثر ها ملی ایران شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد قرار دارد. قلعه فلک الافلاک در طول تاریخ تغییرات زیادی به خود دیده هست که بیشترین این تحولات به بعد از ظهر صفویه تا قاجار باز می‌شوند. در اینجا مروری به سرگذشت این بنای تاریخی داریم: دژی به جا مانده از ساسانیان در طول ساسانیان، شهری به نام شاپورخواست وجود داشت که حوزه‌ خرم آباد کنونی را دربرگیرنده میشد؛ شهری که به ویرانه ای تبدیل شد و خرم آباد پس از مدتی جای آن را گرفت. این قلعه پس از ساخته شدن شهر نو خرم‌آباد نام قلعه خرم آباد را به خود گرفت. بسیاری بر این باورند که فلک الافلاک همان دژ شهر شاپورخواست می‌باشد و در بعد از ظهر ساسانی با اهداف حکومتی و نظامی از آن استفاده می کردند. گفته می‌شود یک کدام از به کار گیری های قلعه در آن زمان برای نگهداری اسرای رومی بوده است. شاید عده ای از کارشناسان چنین قدمتی را برای فلک الافلاک متصور نباشند؛ اما در اینکه این قلعه در قرن چهارم هجری به فرمان بدرین حسنویه (از حاکمان لرستان) بازسازی شده، توافق دارند.قلعه به دلیل اشراف به شهر و قرارگیری بر روی بلندی شرایط استراتژیکی داراست. همین حالت خاص بوده که باعث شده از آن استعمال های مهمی گردد: مقر حکومت آل حسنویه (حاکمان لرستان) و گنجور در حین آل بویه آل حسنویه خویشان کُرد شیعه بودند که در سده چهارم قمری در کوه‌های زاگرس (کردستان، کرمانشاه، بروجرد، همدان، لرستان و ایلام تا نزدیک به خوزستان) حکومت می کردند. مقر حکومتی اتابکان لر کوچک و والیان لرستان در حین صفویه تا قاجار اتابکان لر کوچک، سلسله ای لر بودند که در میان سال‌ های ۵۸۰ تا ۱۰۰۶ هجری قمری در لرستان و قسمت‌هایی از استان‌های ایلام و همدان و خوزستان و مرکزی و کرمانشاه حکومت می کردند. پایتخت آنها شهر شاپورخواست (خرم آباد امروزی) بود و فلک الافلاک را به عنوان مقر فرماندهی شان برگزیده بودند. فرمان روا عباس صفوی بعداز انقراض حکومت اتابکان لرستان، حسین خان را به منصب حکومت لرستان نشاند. پادشاه لقب والی را برای این حکم دهنده برگزید و حکومت والیان لرستان از همین جا آغاز شد. در این روزگار بازسازی زیارتگاه‌ها و ساخت‌و‌ساز باغ‌ها و تفرجگاه‌ها در صدر امور قرار گرفتند و تشکیل داد آثار معماری قابل توجهی چون پل گپ خرم‌آباد و حمام حسین خانی و نوسازی مسجد جامع خرم‌آباد نیز در این دوران شکل دادند. خزانه حکومتی قبیله بدر بزرگ قوم و قبیله بدر در بعدازظهر آغامحمدخان قاجار، منصب حکومتی داشت و فرزندانش تا فرصت پهلوی در بعضا مناصب همچون وزارت امور خارجه، رئیس گمرک خانه و ... بودند. مرمت در بعدازظهر قاجار

قلعه تاریخی علی‌آباد یکی‌از دیگر از اثراتی بعد از ظهر صفوی در شهرستان مسجد النبی کوهسنگی مشهد فاروج میباشد که بیشتر برای حمایت از اقوام مهاجم ساخته‌شد‌ه‌است. نوع آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد تشکیل داد و معماری این سازه که به شماره 12083 در فهرست آثار رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد ملی تصویب‌گردیده است نماد از آن دارااست که درین بعدازظهر شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد به جهت تهاجم بعضی از اقوام تصمیم برساخت این قلعه گرفته‌شد‌ه‌است. گفته‌گردیده به جهت ناامنی حیطه، همچنان این قلعه تا اواخر بعدازظهر قاجاری مورداستفاده عموم بوده می باشد. این قلعه پلان مستطیلی دارااست و با ساختمان بلند و بارو و خندق بزرگی مستحکم سازی گردیده‌است. این قلعه دو دروازه در میانه حصار شمالی و جنوبی، چهار ساختمان بلند در کناره‌ها و دو ساختمان بلند در اواسط حصار شرقی و غربی داراست.زیارتگاه پدر و بی‌بی از اثر ها تاریخی عصر تیموری در شهرستان فاروج و در روستای سرسبز خسرویه واقع‌شد‌ه‌است. این آرامگاه در نقطه‌ای بلند از روستا ساخته‌شده است و هرساله مسافران و گردشگران متعددی را جذب خویش می‌نماید. این سازه متشکل از دو اتاق در ضلع شمالی و جنوبی و یک ایوان بزرگ با پوشش قوسی در ضلع شرقی است. در باطن هر اتاق قبری وجود دارد که بر روی آن‌یک صندوقچه چوبی منبت‌کاری گردیده با نقوش گیاهی و کتیبه‌هایی به خط ثلث وجود داراست. سقف اتاقی که مرقد پدر حسین در آن قرارگرفته با گنبد رُک و عرق چینی در زیرپوشش یافته و قالبٔ فرنگی گنبد روکشی از مال ورق گالوانیزه دارد. این تاثیر با شماره ملی 5945 جزو اثرها ملی کشورمان قرارگرفته می باشد. به جهت وجود داستان‌های متفاوت که مرتبط با همین دو حرم میباشد اشخاص متعددی از روستاهای دور و اطراف ارادت خاصی بدین آرامگاه دارا هستند.حمام کهن روستای استاد یک کدام از حمام‌هایی میباشد که در زمان قاجار- پهلوی درین روستا ساخته‌گردیده است. مصالح به‌کاررفته در‌این حمام زیرزمینی، سنگ و ساروج است که از استقامت متعددی شامل است.

تفاوت دیگر کلیساهای اصفهان این بود که در بالا فاقد ناقوس خانه و ناقوس بودند و اهالی محله با صدای مسجد النبی کوهسنگی مشهد ضرباتی که بر چوبی بزرگ به نام کوچناک زده میشد، برای ادای فرایض مذهبی دعوت می شدند. فعلا نمونه ای از این چوب های آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد تبارک در کلیسای کاتارینه مقدس دیده می شود. اولی کلیسایی که مجهز به ناقوس شد کلیسای رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد تُومای مقدس بود که به کلیسای زنگدار شهرت یافت و سپس، همه کلیساهای اصفهان صاحب و مالک ناقوس خانه هایی با شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد سبک معماری ارمنی شدند.برای آنکه به سراغ تاریخچه کلیسای وانک برویم باید شروع نگاهی داشته باشیم به دلیل ورود تعداد زیادی از ارمنی ها به اصفهان. تاریخ را ورق می زنیم و به فرصت صفوی می رویم تا ببینیم چه بر سر جمعیت زیادی از ارمنی ها آمد و چگونه سر از کشور‌ایران و اصفهان درآوردند. ورود ارمنی ها به اصفهان در طی پادشاه عباس نخستین، کشور‌های تبریز تا قفقاز، در اشغال عثمانی‌ها بود و سلطان عباس برای آزادی آن‌ها در سال ۱۶۰۳ میلادی با سپاهیانی بسیار از اصفهان به سوی ایروان حرکت کرد. پس از رسیدن به ایروان، موفق شد تا آن مملکت را فتح کرده و به بازه هفت ماه، بر آن فرمانروایی کند. وی که علاقه‌ای به درگیری با لشکر دشمن نداشت، پس از خروج از ایروان، به سپاهیانش امر عقب نشینی اعطا کرد و از آنها خواست که تمامی شهرها و روستاهای راز رویکرد شان را تا مرزهای ایران، ویران کنند تا جلوی تعقیب سریع سپاهیان عثمانی گرفته شود. آنها هر شهر و روستایی که بر سر رویکرد شان بود ویران کردند و ساکنان آن‌ها را با خود هم پا کرده و به سمت ایران کوچ دادند. هر که در مقابل آن‌ها ایستادگی می‌کرد و یا توان رفتن نداشت به سرانجام مرگ مبتلا می شد. به این ترتیب، بیشتر شهرها و روستاهای دشت آراراتِ ارمنستان از بین رفتند و ارمنیان به سوی کشور‌ایران رانده شدند. با رسیدن به شهر واغارشاپات (1)، خبر نزدیک شدن سپاهیان عثمانی به پادشاه عباس رسید و از آنجا که می دانست آن‌ها به هیچ کسی رحم نخواهند کرد، به بدون چاره مردم را وادار کرد که سریع تر تکان کنند. این افزایش سرعت منجر شد تا آن تعداد از جمیعت که قدرتمند به تکان نبودند، از جمله پیران و بیماران و کودکان، از قافله جا بمانند و کشته شوند. عبور از رود ارس | مرگ اجباری ارمنی ها بالاخره، پادشاه عباس توانست به یار و همدم جمعیت مهاجر ارمنی به شهر جلفا برسد. موقتا مانعی گران قدر و خروشان و خطرناک به نام رود ارس در مقابل آن ها بود و راه حل ای به جز گذر از آن وجود نداشت. به فرمانروا عباس خبر دادند که سپاه عثمانی به نخجوان رسیده، پس راهکار ای برای پادشاه نماند جز اینکه مردم را وادار به عبور از رودخانه کند چرا که می دانست با سر رسیدن عثمانی ها، مرگ، سرنوشتی ناگزیر برای همگی است. با وجود تمام نگرانی ها، پاد شاه به سپاهیان خود دستور داد تا مردم را وادار به عبور هر چه سریع تر از رودخانه کنند. حدود سیصد و پنجاه هزار تَن از ارمنیان به آب زدند و سیصد هزار تن از آن ها در رودخانه غرق شدند اما بقیه، از دست سپاهیان نجات پیدا کردند. سکونت ارمنی ها در اصفهان آن ها به اصفهان آمدند و پس از حدود پنجاه سال از استقرار در این شهر به دستور شاه عباس دوم محل زندگی خود را به جنوب رودخانه زاینده رود منتقل کردند. اکثر این مهاجران در قسمت جنوبی پل مارون مستقر شدند و محله های جدیدی ساختند. بعد از این کوچ، کلیساهایی که آن‌ها تا قبل از این در داخل شهر اصفهان داشتند، رو به نابودی گذارد و به‌تدریج متروکه و تخریب شد. امروزه صرفا نام و مختصر اطلاعاتی از این کلیساها باقی می باشد و حتی از معماری آنها هیچ گونه اطلاعاتی در دست نیست. نمونه ای از این کلیساها، دیر مریم مقدس است که کتاب های دست نویسی به تاریخ 1634 میلادی از آن به یادگار باقی‌مانده می‌باشد. ضمن این کوچ، هجوم محمود افغان به اصفهان و کشتار و غارت همسایه شهر نیز باعث شد تا بسیاری از ارمنیان به مکان های امن تر بگریزند و محله ها را خالی از سکنه باقی بگذارند. آخر و عاقبت کلیسای یک محله خالی از سکنه هم، چیزی به جز تخریب نیست. اکثر کلیساهای این محله ها بر اثر پیکار های طولانی به حالت نیمه ویران درآمدند و در سال های بعد تنها تعدادی از آنها تجدید بنا شدند و از دیگر اثری باقی نماند.

حیاط کوچکی مرتبط با دوران سلجوقیان در قسمت شمالی و سمت راست مسجد به چشم مسجد النبی کوهسنگی مشهد می خورد که به صفه حکیم آوازه دارااست. دیواری آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد روبروی این حیاط واقع گردیده که مزین به گچ‌بری و مقرنس‌کاری میباشد. سنگاب رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد پادشاه صفی سنگاب به پیاله سنگی بزرگی گفته می گردد که شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد در گذشته در تراس مساجد وجود داشته و برای وضو تهیه نمودن یا این که آشامیدن، آن را پر‌از آب می‌کردند. در ضلع شمالی مسجد جامع اصفهان هم سنگابی قرار دارد که عمر آن به فرصت شاه صفی گشوده می‌شود و تا قبل از این در گوشه حرم علامه مجلسی در همین مسجد قرار داشته میباشد. محصول این سنگاب از سنگ پارسی می باشد و روی آن جملا‌ت، اشعار و صلوات بر ۱۴ معصوم به لهجه فارسی و عربی و به خط ثلث و نستعلیق چشم میشود. ولی قسمتی از این سنگاب شکسته و پیدا نشده است. گنبد خسروی در شمال شرقی سازه و در کنار دیرین‌ترین سردر مسجد، گنبد دیگری وجود دارااست که داده ها درستی در امر کاربرد و سال تشکیل داد آن در اختیار وجود ندارد؛ ولی مبنی بر مدل تشکیل داد، آن را وابسته به زمان صفوی می‌دانند. این گنبد، به اندازه دیگر گنبدهای سازه مداقه ندارد و اثری از آن در نوشته های تاریخی و سفرنامه‌ها هم چشم نمی شود. خط مش پله‌ای در قسمت شمالی این گنبد هست که به پشت بام شیوه داراست. ساختمانی در شمال غربی مسجد وجود دارد که غسالخانه‌ای برای غسل و کفن فوت شده ها بوده است. سنگ شاخص در بخش شرقی حیاط، ساعتی آفتابی از سنگی مستطیل‌ صورت موجود میباشد که در روزهای آفتابی وسیله‌ای برای سنجش زمان بوده و برای پندار از وقت شرعی برای اقامه نماز از آن به کار گیری می‌کردند. ساختمان‌‌های مهم در جنوب تیم، به مدل عربی میباشند و از آجر ناپخته در ایجاد کرد آن ها مصرف شده میباشد. در کنار این بناها، مسجدی زیباتر با تزئیناتی آجری و گچی وجود دارااست که ایجاد کرد آن به زمانه سلجوقی گشوده میشود. نکته جالب در زمینه‌ی این قسمت از مسجد جامع درباره‌ی یکی‌از شبستان‌هاست که احتمالا کتابخانه خواجه نظام‌الملک بوده؛ البته بعد از تخریب در بمباران شهر اصفهان مجددا ایجاد شده است. اکنون به سراغ قسمت‌های متعدد درین ضلع از دسته می رویم: حیاط جنوبی | صفه صاحب و مالک تراس ضلع جنوبی مسجد جامع اصفهان در اوایل قرن ششم هجری قمری و به مدل معماری سلجوقیان با مقرنس‌های درشت تاسیس شد؛ البته در قرن نهم هجری قمری، حسن‌بیک آق‌قویونلو فرمان مرمت آن را داد و ایوانی دیگر سازه کرد. کاشی‌کاری‌های معرق و دیگر تزئینات، زیبایی خاصی بدین تراس بخشیده‌اند. این ایوان به اسم صفه صاحب هم شناخته می شود و به اسم صاحب و مالک بن عباد -ادیب، تالیف کننده، شعر سرا و وزیر شیعه‌ دربار رکن‌الدوله دیلمی- اشاره داراست که‌این تراس محل تدریسش بود. در شبستان‌ها و صحن مهم مسجد، محل‌هایی به اسم دکه وجود دارااست که برای اعلان فرآیند نماز و استقرار مکبر از آن ها به کارگیری می‌گردیده است. یک کدام از دکه‌ها در حدفاصل صفه مالک و گنبد نظام‌الملک و دیگری در میانه صحن قراردارد. بیشتر تغییرات این ایوان به زمان صفوی بازمی‌گردد که از جمله آن‌ها می‌اقتدار به تعمیرات بعد از ظهر فرمانروا عباس و اضافه شدن چهار لوح بزرگ و سیزده لوح خرد برای تزیین به دور طاق و درون هلال حیاط در طول فرمان روا طهماسب اشاره نمود. در مقرنس‌های صفه مالک، عبارت‌هایی مشمول اسامی پروردگار به خط بنایی بر مسئله شطرنجی آجری نقش بسته است و یک صفحه کاشی‌کاری گردیده در دیوار جنوبی آن خودنمایی می‌نماید که قرینه الواح فرمان روا طهماسب و اسماعیل صفوی میباشد.

قبل از همگی چیز برای آشنایی بیشتر مسجد روضه خوان لطف اللهمسجد النبی کوهسنگی مشهد بهتر می باشد به سراغ تاریخچه ایجاد کرد این بنای باشکوه برویم و با دلایل تشکیل داد آن آشنا شویم. پس فرصت را نزدیک به 400 سال به عقب بر می گردانیم و به سال 1011 هجری قمری (982 شمسی) میرویم. هنگامی که اصفهان تحت آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد عنوان پایتخت صفویان در اوج ساخت بناهای ماندگاری مانند میدان نقش عالم، خیابان چهارباغ، مسجد امام و ... قرار داشت و رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد تخت‌گاز به سوی شهری سرآمد در هنر، تاریخ و معماری در تکان بود. در همین شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد اکنون و اوضاع بود که سلطان مقتدر صفوی، پاد شاه عباس کبیر دستور ایجاد کرد مسجد روضه خوان لطف الله را صادر کرد و بنای این مسجد روی خرابه مسجدی که از گذشته درین محل قرار داشت، گذارده شد. قرعه تشکیل داد مسجد روضه خوان لطف الله به اسم معمار مشهور، محمدرضا اصفهانی افتاد و وی در طی 18 سال شغل روی این سازه، از یک ویرانه، ساختمانی بی بدیل و بی همانند ساخت؛ مسجدی سری که فقط در مشت پادشاه عباس و خانواده سلطنتی بود و به عموم معمولی اذن ورود به آن داده نمی‌شد. گفته می‌شود پاد شاه عباس از مجال بهره‌برداری از مسجد شیخ لطف الله در سال 1028 ه.ق (998 شمسی) تا نقطه پايان قدمت خویش هر روز در‌این مسجد نماز می خواند و به عبادت می پرداخت. یکی از نکته های جالب در مورد مسجد روحانی لطف الله، اسم آن میباشد که نسبت به دیگر مساجد جمهوری اسلامی ایران نامگذاری متفاوتی دارااست. در منابع تاریخی، این طور داستان شد‌ه‌است که‌این مسجد برای تجلیل از جایگاه روحانی میسی، که بابا زن فرمانروا عباس اولیه بود، بدین نام نامگذاری شد‌ه‌است. روحانی لطف الله جبل عاملی، پر اسم و رسم به شیخ لطف الله میسی، فقید و دانشمند لبنانی بود که از قبیله فقهای امامیه محسوب میشد و در حوزه‌ جبل عامل (بخش ها ساحلی و کوهستانی جنوب لبنان) سکونت داشت. وی در جواب به دعوت پادشاهان صفوی، یار و همدم با برخی از بزرگان فقها و پژوهشگران شیعه، از شهر میس لبنان به کشور‌ایران آمد و در کشورمان سکونت کرد. روضه خوان لطف الله در نخستینِ حضور در کشور‌ایران به مشهد مقدس رفت و این شهر را برای معاش تعیین کرد. وی در مشهد در محضر بزرگانی همانند ملاعبدالله شوشتری، به علم آموزی علم و فقه پرداخت و در غایت از طرف پادشاه عباس گرانقدر برای سرویس گذاری به آستان قدس رضوی برگزیده شد. بعداز مدتی وی به قزوین رفت و شغل درس دادن را در این شهر دنبال کرد. بالاخره شاه عباس که شهرت این روضه خوان را شنیده بود از او دعوت کرد تا به اصفهان بیاید و در این شهر اقامت نماید. بعد از سکونت شیخ لطف الله در اصفهان، امر داده شد تا مسجد و مکتب ای برای وی ساخته شود و در مسجدی که به اسم خویش وی نامگذاری گردیده بود-مسجد روحانی لطف الله- به درس دادن و اقامه نماز بپردازد. به این ترتیب شد که روضه خوان لطف الله جبل عاملی، عمل اقامه نماز آدینه در مسجد روحانی لطف الله را بر ذمه گرفت و برای مدام نامش در تاریخ هنر و معماری ایران به یاد ماندنی شد. از آخر و عاقبت ظریف و جزء به جزء مسجد شیخ لطف الله در گذر مجال داده ها خاصی نیست؛ البته در منابع متعدد تاریخی گفته میگردد این مسجد بعد از مدتی در زمان صفویه، به اسم ملا فتح الله و صدر نیز خوانده شد البته در غایت به اسم نخستین خویش رجوع و برگشت. همینطور آرتور پوپ -ایران شناس شهیر آمریکایی- در نوشته های خویش آورده میباشد که در حین پادشاهی رضاشاه از وی منظور تا امر تجدید بنا و تجدید بنا کلی مسجد روحانی لطف الله را بدهد و رضاشاه با این منظور موافقت نموده است. در ادامه این فرمان، مرمت ها و تجدید بنا هایی در طرح های اساسی و کاشی های مو جود در سردر و گنبد اعمال گرفت و مسجد به طرح نخستین تشکیل داد خویش مجاورت خیس شد.

میرزا محمد تربتی دارای اسم و رسم به مشتاق علی‌پاد شاه، از صوفیان نامی قرن سیزدهم هجری قمری بود که در مسجد النبی کوهسنگی مشهد اصفهان دیده به جهان گشود. وی در روزگار کودکی به‌واسطه‌ فوت بابا، معاش رنج را تجارب کرد. برادرانش آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد اورا ناچار به کمپانی در مدرسه‌منزل‌ اصفهان کردند؛ البته میرزا محمد عشق‌ای این چنین از تحصیلات رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد نداشت و دیری نپایید که رخنه‌ علم آموزی کرد. مدتی نیز با پافشاری برادرانش در کارخانه بافندگی درگیر به شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد فعالیت شد؛ البته به‌استدلال نداشتن عشق، این فعالیت را نیز رها کرد. میرزا محمد این توشه سازه بر تمایل خویش به‌سمت کشتی پهلوانی رفت و در زورخانه‌ فضا صادقی ثانی اصفهان به ورزش پهلوانی پرداخت و در این باره تا حد قابل‌قبولی پیش رفت؛ گرچه عشق‌ وی در مورد‌ای دیگر بود. او با دقت به صدای خیر و خوبی که داشت، از نوجوانی در مراسم سوگواری سیدالشهدا (ع) روضه‌خوانی می کرد و به‌شدت به موسیقی اهل ایران و آشنایی دستگاه‌های آن عشق و علاقه‌مند گردیده بود. براین اساس، نزد مدرس درویش تقی رفت و به استحصال مهارت در مورد‌ موسیقی درگیر شد. عشق و علاقه‌ میرزا محمد به موسیقی، توفیق چشمگیر وی دراین باره را به دنبال داشت؛ تا آنجا که از پر رنگ‌ترین نوازندگان سه ‌تار در حین خویش شد. عده ای که با موسیقی سنتی و سازهایش مختصر شناخت داشته باشند، می دانند که سیم چهارم سه‌ تار که اینک به سیم مشتاق دارای شهرت میباشد، از ابتکارات میرزا محمد تربتی به حساب میآید. با این وجود، آوازه موسیقیایی میرزا محمد حادثه ویژه‌ معاش وی عدم وجود و بایستی ماجراهای دیگری در معاش وی چهره می‌اعطا کرد تا به مشتاق علی‌پادشاه تبدیل خواهد شد.میرزا محمد در جوانی با تصوف آشنا شد و در‌این شناخت با صوفیان بزرگی عکس العمل کرد که مسیر معاش او را تغییر و تحول دادند. یکی‌از این صوفیان، تعالی دراویش نعمت‌اللهی آن فرصت یعنی سید معصوم علی‌پاد شاه بود که بر میرزا محمد اثر متعددی داشت؛ تا جایی که مریدش شد و فرایند رویش و کمال صوفیانه‌ خویش را نزد وی در نوردید. کنیه مشتاق علی‌پادشاه نیز بوسیله سید معصوم علی‌فرمان روا برای وی تعیین شد. مشتاق به‌ادله ارادت فراوانش به پادشاه نعمت‌الله البته، موسس سلسله‌ نعمت‌اللهی در تصوف و قطب دراویش نعمت‌اللهی، به کرمان رفت؛ جایی که بقعه وی وجود داشت و مابقی قدمت خویش را در‌این شهر ماند. مشتاق در زمان اقامتش در کرمان بر اشخاص متعددی اثر گذاشت؛ به‌نحوی که هرچه از حضور مشتاق در کرمان می‌سپری شد، بر خیل دوست داران و مریدان وی افزوده میشد. رونق محفل مشتاق در کرمان تا حدی پیش رفت که میرزا محمدتقی کرمانی، از روحانیون پررنگ‌ کرمان در آن مجال (پر اسم و رسم به مظفر علی‌فرمان روا) نیز مرید مشتاق شد و در محافل وی حضور پیدا می کرد.معارضان تصوف که رونق فعالیت مشتاق در کرمان را به زیان خویش می‌دیدند، علیه وی خیانت و خبرپراکنی کردند که مشتاق قرآن را با نوای سه‌ تار قرائت کرده و به مقدسات بی‌احترامی می‌نماید. سرنوشت در روز آدینه مورخ ۲۶ ماه رمضان سال ۱۲۰۶ هجری قمری (۱۱۷۱ هجری خورشیدی) و هنگام حضور مشتاق در مسجد برای ادای فرایض، ملاعبدالله مجتهد کرمانی زیر‌اثر همین شایعات امر سنگسار مشتاق را اظهار کرد و عموم او‌را هنگام خروج از مسجد در گودال‌ای افکنده و سنگسار کردند. در جریان این سنگسار، ضمن مشتاق، یک کدام از مریدانش به اسم درویش جعفر هم به قتل رسید که برای پرهیز از اصابت سنگ‌ها به مشتاق، خویش را در مقابل او قرار داده بود. محمدعلی خان راینی که از مریدان مشتاق بود، پیکر مشتاق و درویش جعفر را در کنار بقاع‌ پدرش (محل فعلی آرامگاه) دفن کرد.در آرامگاه مشتاقیه سه گنبد وجود داراست که در واقع هر یک از این گنبدها مرتبط با یک بقعه میباشد. دو گنبد با تزیین کاشی‌کاری که یکی از وابسته به حرم‌ مشتاق علی‌فرمان روا و دیگری به کوثر علی‌فرمانروا همدانی میباشد. گنبد آجری درین آرامگاه نیز به روضه خوان اسماعیل هراتی وابستگی داراست. ولی کاشی‌کاری‌های دو گنبد ذکر شده از اولِ ایجاد کرد آرامگاه وجود نداشته‌ و در زمان‌های آن‌گاه نصب گردیده‌‌اند؛ اما گنبد آجری از اولِ ایجاد کرد در طول قاجاریه به همین صورت بوده میباشد.