???? ???? ????? ??????? ????

در مرکز شهر خرم آباد و بر بلندای تپه‌ ای مشرف به شهر، بنایی تاریخی قد علم کرده که نامش قلعه فلک الافلاک مسجد النبی کوهسنگی مشهد است. این اثر که با نام قلعه دوازده برجی و دژ شاپورخواست نیز شناخته می‌شود، مهم‌ترین جاذبه تاریخی شهر محسوب می‌شود و به آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد عنوان یک کدام از زیباترین قلعه های ایران از آن یاد میگردد. فلک الافلاک بنایی رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد به جا مانده از فرصت ساسانیان می باشد و نامش از تاریخ ۱۰ مهر ۱۳۴۸ با شماره ثبت ۸۸۳ در فهرست اثر ها ملی ایران شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد قرار دارد. قلعه فلک الافلاک در طول تاریخ تغییرات زیادی به خود دیده هست که بیشترین این تحولات به بعد از ظهر صفویه تا قاجار باز می‌شوند. در اینجا مروری به سرگذشت این بنای تاریخی داریم: دژی به جا مانده از ساسانیان در طول ساسانیان، شهری به نام شاپورخواست وجود داشت که حوزه‌ خرم آباد کنونی را دربرگیرنده میشد؛ شهری که به ویرانه ای تبدیل شد و خرم آباد پس از مدتی جای آن را گرفت. این قلعه پس از ساخته شدن شهر نو خرم‌آباد نام قلعه خرم آباد را به خود گرفت. بسیاری بر این باورند که فلک الافلاک همان دژ شهر شاپورخواست می‌باشد و در بعد از ظهر ساسانی با اهداف حکومتی و نظامی از آن استفاده می کردند. گفته می‌شود یک کدام از به کار گیری های قلعه در آن زمان برای نگهداری اسرای رومی بوده است. شاید عده ای از کارشناسان چنین قدمتی را برای فلک الافلاک متصور نباشند؛ اما در اینکه این قلعه در قرن چهارم هجری به فرمان بدرین حسنویه (از حاکمان لرستان) بازسازی شده، توافق دارند.قلعه به دلیل اشراف به شهر و قرارگیری بر روی بلندی شرایط استراتژیکی داراست. همین حالت خاص بوده که باعث شده از آن استعمال های مهمی گردد: مقر حکومت آل حسنویه (حاکمان لرستان) و گنجور در حین آل بویه آل حسنویه خویشان کُرد شیعه بودند که در سده چهارم قمری در کوه‌های زاگرس (کردستان، کرمانشاه، بروجرد، همدان، لرستان و ایلام تا نزدیک به خوزستان) حکومت می کردند. مقر حکومتی اتابکان لر کوچک و والیان لرستان در حین صفویه تا قاجار اتابکان لر کوچک، سلسله ای لر بودند که در میان سال‌ های ۵۸۰ تا ۱۰۰۶ هجری قمری در لرستان و قسمت‌هایی از استان‌های ایلام و همدان و خوزستان و مرکزی و کرمانشاه حکومت می کردند. پایتخت آنها شهر شاپورخواست (خرم آباد امروزی) بود و فلک الافلاک را به عنوان مقر فرماندهی شان برگزیده بودند. فرمان روا عباس صفوی بعداز انقراض حکومت اتابکان لرستان، حسین خان را به منصب حکومت لرستان نشاند. پادشاه لقب والی را برای این حکم دهنده برگزید و حکومت والیان لرستان از همین جا آغاز شد. در این روزگار بازسازی زیارتگاه‌ها و ساخت‌و‌ساز باغ‌ها و تفرجگاه‌ها در صدر امور قرار گرفتند و تشکیل داد آثار معماری قابل توجهی چون پل گپ خرم‌آباد و حمام حسین خانی و نوسازی مسجد جامع خرم‌آباد نیز در این دوران شکل دادند. خزانه حکومتی قبیله بدر بزرگ قوم و قبیله بدر در بعدازظهر آغامحمدخان قاجار، منصب حکومتی داشت و فرزندانش تا فرصت پهلوی در بعضا مناصب همچون وزارت امور خارجه، رئیس گمرک خانه و ... بودند. مرمت در بعدازظهر قاجار

قلعه تاریخی علی‌آباد یکی‌از دیگر از اثراتی بعد از ظهر صفوی در شهرستان مسجد النبی کوهسنگی مشهد فاروج میباشد که بیشتر برای حمایت از اقوام مهاجم ساخته‌شد‌ه‌است. نوع آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد تشکیل داد و معماری این سازه که به شماره 12083 در فهرست آثار رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد ملی تصویب‌گردیده است نماد از آن دارااست که درین بعدازظهر شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد به جهت تهاجم بعضی از اقوام تصمیم برساخت این قلعه گرفته‌شد‌ه‌است. گفته‌گردیده به جهت ناامنی حیطه، همچنان این قلعه تا اواخر بعدازظهر قاجاری مورداستفاده عموم بوده می باشد. این قلعه پلان مستطیلی دارااست و با ساختمان بلند و بارو و خندق بزرگی مستحکم سازی گردیده‌است. این قلعه دو دروازه در میانه حصار شمالی و جنوبی، چهار ساختمان بلند در کناره‌ها و دو ساختمان بلند در اواسط حصار شرقی و غربی داراست.زیارتگاه پدر و بی‌بی از اثر ها تاریخی عصر تیموری در شهرستان فاروج و در روستای سرسبز خسرویه واقع‌شد‌ه‌است. این آرامگاه در نقطه‌ای بلند از روستا ساخته‌شده است و هرساله مسافران و گردشگران متعددی را جذب خویش می‌نماید. این سازه متشکل از دو اتاق در ضلع شمالی و جنوبی و یک ایوان بزرگ با پوشش قوسی در ضلع شرقی است. در باطن هر اتاق قبری وجود دارد که بر روی آن‌یک صندوقچه چوبی منبت‌کاری گردیده با نقوش گیاهی و کتیبه‌هایی به خط ثلث وجود داراست. سقف اتاقی که مرقد پدر حسین در آن قرارگرفته با گنبد رُک و عرق چینی در زیرپوشش یافته و قالبٔ فرنگی گنبد روکشی از مال ورق گالوانیزه دارد. این تاثیر با شماره ملی 5945 جزو اثرها ملی کشورمان قرارگرفته می باشد. به جهت وجود داستان‌های متفاوت که مرتبط با همین دو حرم میباشد اشخاص متعددی از روستاهای دور و اطراف ارادت خاصی بدین آرامگاه دارا هستند.حمام کهن روستای استاد یک کدام از حمام‌هایی میباشد که در زمان قاجار- پهلوی درین روستا ساخته‌گردیده است. مصالح به‌کاررفته در‌این حمام زیرزمینی، سنگ و ساروج است که از استقامت متعددی شامل است.

تفاوت دیگر کلیساهای اصفهان این بود که در بالا فاقد ناقوس خانه و ناقوس بودند و اهالی محله با صدای مسجد النبی کوهسنگی مشهد ضرباتی که بر چوبی بزرگ به نام کوچناک زده میشد، برای ادای فرایض مذهبی دعوت می شدند. فعلا نمونه ای از این چوب های آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد تبارک در کلیسای کاتارینه مقدس دیده می شود. اولی کلیسایی که مجهز به ناقوس شد کلیسای رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد تُومای مقدس بود که به کلیسای زنگدار شهرت یافت و سپس، همه کلیساهای اصفهان صاحب و مالک ناقوس خانه هایی با شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد سبک معماری ارمنی شدند.برای آنکه به سراغ تاریخچه کلیسای وانک برویم باید شروع نگاهی داشته باشیم به دلیل ورود تعداد زیادی از ارمنی ها به اصفهان. تاریخ را ورق می زنیم و به فرصت صفوی می رویم تا ببینیم چه بر سر جمعیت زیادی از ارمنی ها آمد و چگونه سر از کشور‌ایران و اصفهان درآوردند. ورود ارمنی ها به اصفهان در طی پادشاه عباس نخستین، کشور‌های تبریز تا قفقاز، در اشغال عثمانی‌ها بود و سلطان عباس برای آزادی آن‌ها در سال ۱۶۰۳ میلادی با سپاهیانی بسیار از اصفهان به سوی ایروان حرکت کرد. پس از رسیدن به ایروان، موفق شد تا آن مملکت را فتح کرده و به بازه هفت ماه، بر آن فرمانروایی کند. وی که علاقه‌ای به درگیری با لشکر دشمن نداشت، پس از خروج از ایروان، به سپاهیانش امر عقب نشینی اعطا کرد و از آنها خواست که تمامی شهرها و روستاهای راز رویکرد شان را تا مرزهای ایران، ویران کنند تا جلوی تعقیب سریع سپاهیان عثمانی گرفته شود. آنها هر شهر و روستایی که بر سر رویکرد شان بود ویران کردند و ساکنان آن‌ها را با خود هم پا کرده و به سمت ایران کوچ دادند. هر که در مقابل آن‌ها ایستادگی می‌کرد و یا توان رفتن نداشت به سرانجام مرگ مبتلا می شد. به این ترتیب، بیشتر شهرها و روستاهای دشت آراراتِ ارمنستان از بین رفتند و ارمنیان به سوی کشور‌ایران رانده شدند. با رسیدن به شهر واغارشاپات (1)، خبر نزدیک شدن سپاهیان عثمانی به پادشاه عباس رسید و از آنجا که می دانست آن‌ها به هیچ کسی رحم نخواهند کرد، به بدون چاره مردم را وادار کرد که سریع تر تکان کنند. این افزایش سرعت منجر شد تا آن تعداد از جمیعت که قدرتمند به تکان نبودند، از جمله پیران و بیماران و کودکان، از قافله جا بمانند و کشته شوند. عبور از رود ارس | مرگ اجباری ارمنی ها بالاخره، پادشاه عباس توانست به یار و همدم جمعیت مهاجر ارمنی به شهر جلفا برسد. موقتا مانعی گران قدر و خروشان و خطرناک به نام رود ارس در مقابل آن ها بود و راه حل ای به جز گذر از آن وجود نداشت. به فرمانروا عباس خبر دادند که سپاه عثمانی به نخجوان رسیده، پس راهکار ای برای پادشاه نماند جز اینکه مردم را وادار به عبور از رودخانه کند چرا که می دانست با سر رسیدن عثمانی ها، مرگ، سرنوشتی ناگزیر برای همگی است. با وجود تمام نگرانی ها، پاد شاه به سپاهیان خود دستور داد تا مردم را وادار به عبور هر چه سریع تر از رودخانه کنند. حدود سیصد و پنجاه هزار تَن از ارمنیان به آب زدند و سیصد هزار تن از آن ها در رودخانه غرق شدند اما بقیه، از دست سپاهیان نجات پیدا کردند. سکونت ارمنی ها در اصفهان آن ها به اصفهان آمدند و پس از حدود پنجاه سال از استقرار در این شهر به دستور شاه عباس دوم محل زندگی خود را به جنوب رودخانه زاینده رود منتقل کردند. اکثر این مهاجران در قسمت جنوبی پل مارون مستقر شدند و محله های جدیدی ساختند. بعد از این کوچ، کلیساهایی که آن‌ها تا قبل از این در داخل شهر اصفهان داشتند، رو به نابودی گذارد و به‌تدریج متروکه و تخریب شد. امروزه صرفا نام و مختصر اطلاعاتی از این کلیساها باقی می باشد و حتی از معماری آنها هیچ گونه اطلاعاتی در دست نیست. نمونه ای از این کلیساها، دیر مریم مقدس است که کتاب های دست نویسی به تاریخ 1634 میلادی از آن به یادگار باقی‌مانده می‌باشد. ضمن این کوچ، هجوم محمود افغان به اصفهان و کشتار و غارت همسایه شهر نیز باعث شد تا بسیاری از ارمنیان به مکان های امن تر بگریزند و محله ها را خالی از سکنه باقی بگذارند. آخر و عاقبت کلیسای یک محله خالی از سکنه هم، چیزی به جز تخریب نیست. اکثر کلیساهای این محله ها بر اثر پیکار های طولانی به حالت نیمه ویران درآمدند و در سال های بعد تنها تعدادی از آنها تجدید بنا شدند و از دیگر اثری باقی نماند.

حیاط کوچکی مرتبط با دوران سلجوقیان در قسمت شمالی و سمت راست مسجد به چشم مسجد النبی کوهسنگی مشهد می خورد که به صفه حکیم آوازه دارااست. دیواری آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد روبروی این حیاط واقع گردیده که مزین به گچ‌بری و مقرنس‌کاری میباشد. سنگاب رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد پادشاه صفی سنگاب به پیاله سنگی بزرگی گفته می گردد که شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد در گذشته در تراس مساجد وجود داشته و برای وضو تهیه نمودن یا این که آشامیدن، آن را پر‌از آب می‌کردند. در ضلع شمالی مسجد جامع اصفهان هم سنگابی قرار دارد که عمر آن به فرصت شاه صفی گشوده می‌شود و تا قبل از این در گوشه حرم علامه مجلسی در همین مسجد قرار داشته میباشد. محصول این سنگاب از سنگ پارسی می باشد و روی آن جملا‌ت، اشعار و صلوات بر ۱۴ معصوم به لهجه فارسی و عربی و به خط ثلث و نستعلیق چشم میشود. ولی قسمتی از این سنگاب شکسته و پیدا نشده است. گنبد خسروی در شمال شرقی سازه و در کنار دیرین‌ترین سردر مسجد، گنبد دیگری وجود دارااست که داده ها درستی در امر کاربرد و سال تشکیل داد آن در اختیار وجود ندارد؛ ولی مبنی بر مدل تشکیل داد، آن را وابسته به زمان صفوی می‌دانند. این گنبد، به اندازه دیگر گنبدهای سازه مداقه ندارد و اثری از آن در نوشته های تاریخی و سفرنامه‌ها هم چشم نمی شود. خط مش پله‌ای در قسمت شمالی این گنبد هست که به پشت بام شیوه داراست. ساختمانی در شمال غربی مسجد وجود دارد که غسالخانه‌ای برای غسل و کفن فوت شده ها بوده است. سنگ شاخص در بخش شرقی حیاط، ساعتی آفتابی از سنگی مستطیل‌ صورت موجود میباشد که در روزهای آفتابی وسیله‌ای برای سنجش زمان بوده و برای پندار از وقت شرعی برای اقامه نماز از آن به کار گیری می‌کردند. ساختمان‌‌های مهم در جنوب تیم، به مدل عربی میباشند و از آجر ناپخته در ایجاد کرد آن ها مصرف شده میباشد. در کنار این بناها، مسجدی زیباتر با تزئیناتی آجری و گچی وجود دارااست که ایجاد کرد آن به زمانه سلجوقی گشوده میشود. نکته جالب در زمینه‌ی این قسمت از مسجد جامع درباره‌ی یکی‌از شبستان‌هاست که احتمالا کتابخانه خواجه نظام‌الملک بوده؛ البته بعد از تخریب در بمباران شهر اصفهان مجددا ایجاد شده است. اکنون به سراغ قسمت‌های متعدد درین ضلع از دسته می رویم: حیاط جنوبی | صفه صاحب و مالک تراس ضلع جنوبی مسجد جامع اصفهان در اوایل قرن ششم هجری قمری و به مدل معماری سلجوقیان با مقرنس‌های درشت تاسیس شد؛ البته در قرن نهم هجری قمری، حسن‌بیک آق‌قویونلو فرمان مرمت آن را داد و ایوانی دیگر سازه کرد. کاشی‌کاری‌های معرق و دیگر تزئینات، زیبایی خاصی بدین تراس بخشیده‌اند. این ایوان به اسم صفه صاحب هم شناخته می شود و به اسم صاحب و مالک بن عباد -ادیب، تالیف کننده، شعر سرا و وزیر شیعه‌ دربار رکن‌الدوله دیلمی- اشاره داراست که‌این تراس محل تدریسش بود. در شبستان‌ها و صحن مهم مسجد، محل‌هایی به اسم دکه وجود دارااست که برای اعلان فرآیند نماز و استقرار مکبر از آن ها به کارگیری می‌گردیده است. یک کدام از دکه‌ها در حدفاصل صفه مالک و گنبد نظام‌الملک و دیگری در میانه صحن قراردارد. بیشتر تغییرات این ایوان به زمان صفوی بازمی‌گردد که از جمله آن‌ها می‌اقتدار به تعمیرات بعد از ظهر فرمانروا عباس و اضافه شدن چهار لوح بزرگ و سیزده لوح خرد برای تزیین به دور طاق و درون هلال حیاط در طول فرمان روا طهماسب اشاره نمود. در مقرنس‌های صفه مالک، عبارت‌هایی مشمول اسامی پروردگار به خط بنایی بر مسئله شطرنجی آجری نقش بسته است و یک صفحه کاشی‌کاری گردیده در دیوار جنوبی آن خودنمایی می‌نماید که قرینه الواح فرمان روا طهماسب و اسماعیل صفوی میباشد.

قبل از همگی چیز برای آشنایی بیشتر مسجد روضه خوان لطف اللهمسجد النبی کوهسنگی مشهد بهتر می باشد به سراغ تاریخچه ایجاد کرد این بنای باشکوه برویم و با دلایل تشکیل داد آن آشنا شویم. پس فرصت را نزدیک به 400 سال به عقب بر می گردانیم و به سال 1011 هجری قمری (982 شمسی) میرویم. هنگامی که اصفهان تحت آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد عنوان پایتخت صفویان در اوج ساخت بناهای ماندگاری مانند میدان نقش عالم، خیابان چهارباغ، مسجد امام و ... قرار داشت و رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد تخت‌گاز به سوی شهری سرآمد در هنر، تاریخ و معماری در تکان بود. در همین شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد اکنون و اوضاع بود که سلطان مقتدر صفوی، پاد شاه عباس کبیر دستور ایجاد کرد مسجد روضه خوان لطف الله را صادر کرد و بنای این مسجد روی خرابه مسجدی که از گذشته درین محل قرار داشت، گذارده شد. قرعه تشکیل داد مسجد روضه خوان لطف الله به اسم معمار مشهور، محمدرضا اصفهانی افتاد و وی در طی 18 سال شغل روی این سازه، از یک ویرانه، ساختمانی بی بدیل و بی همانند ساخت؛ مسجدی سری که فقط در مشت پادشاه عباس و خانواده سلطنتی بود و به عموم معمولی اذن ورود به آن داده نمی‌شد. گفته می‌شود پاد شاه عباس از مجال بهره‌برداری از مسجد شیخ لطف الله در سال 1028 ه.ق (998 شمسی) تا نقطه پايان قدمت خویش هر روز در‌این مسجد نماز می خواند و به عبادت می پرداخت. یکی از نکته های جالب در مورد مسجد روحانی لطف الله، اسم آن میباشد که نسبت به دیگر مساجد جمهوری اسلامی ایران نامگذاری متفاوتی دارااست. در منابع تاریخی، این طور داستان شد‌ه‌است که‌این مسجد برای تجلیل از جایگاه روحانی میسی، که بابا زن فرمانروا عباس اولیه بود، بدین نام نامگذاری شد‌ه‌است. روحانی لطف الله جبل عاملی، پر اسم و رسم به شیخ لطف الله میسی، فقید و دانشمند لبنانی بود که از قبیله فقهای امامیه محسوب میشد و در حوزه‌ جبل عامل (بخش ها ساحلی و کوهستانی جنوب لبنان) سکونت داشت. وی در جواب به دعوت پادشاهان صفوی، یار و همدم با برخی از بزرگان فقها و پژوهشگران شیعه، از شهر میس لبنان به کشور‌ایران آمد و در کشورمان سکونت کرد. روضه خوان لطف الله در نخستینِ حضور در کشور‌ایران به مشهد مقدس رفت و این شهر را برای معاش تعیین کرد. وی در مشهد در محضر بزرگانی همانند ملاعبدالله شوشتری، به علم آموزی علم و فقه پرداخت و در غایت از طرف پادشاه عباس گرانقدر برای سرویس گذاری به آستان قدس رضوی برگزیده شد. بعداز مدتی وی به قزوین رفت و شغل درس دادن را در این شهر دنبال کرد. بالاخره شاه عباس که شهرت این روضه خوان را شنیده بود از او دعوت کرد تا به اصفهان بیاید و در این شهر اقامت نماید. بعد از سکونت شیخ لطف الله در اصفهان، امر داده شد تا مسجد و مکتب ای برای وی ساخته شود و در مسجدی که به اسم خویش وی نامگذاری گردیده بود-مسجد روحانی لطف الله- به درس دادن و اقامه نماز بپردازد. به این ترتیب شد که روضه خوان لطف الله جبل عاملی، عمل اقامه نماز آدینه در مسجد روحانی لطف الله را بر ذمه گرفت و برای مدام نامش در تاریخ هنر و معماری ایران به یاد ماندنی شد. از آخر و عاقبت ظریف و جزء به جزء مسجد شیخ لطف الله در گذر مجال داده ها خاصی نیست؛ البته در منابع متعدد تاریخی گفته میگردد این مسجد بعد از مدتی در زمان صفویه، به اسم ملا فتح الله و صدر نیز خوانده شد البته در غایت به اسم نخستین خویش رجوع و برگشت. همینطور آرتور پوپ -ایران شناس شهیر آمریکایی- در نوشته های خویش آورده میباشد که در حین پادشاهی رضاشاه از وی منظور تا امر تجدید بنا و تجدید بنا کلی مسجد روحانی لطف الله را بدهد و رضاشاه با این منظور موافقت نموده است. در ادامه این فرمان، مرمت ها و تجدید بنا هایی در طرح های اساسی و کاشی های مو جود در سردر و گنبد اعمال گرفت و مسجد به طرح نخستین تشکیل داد خویش مجاورت خیس شد.

میرزا محمد تربتی دارای اسم و رسم به مشتاق علی‌پاد شاه، از صوفیان نامی قرن سیزدهم هجری قمری بود که در مسجد النبی کوهسنگی مشهد اصفهان دیده به جهان گشود. وی در روزگار کودکی به‌واسطه‌ فوت بابا، معاش رنج را تجارب کرد. برادرانش آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد اورا ناچار به کمپانی در مدرسه‌منزل‌ اصفهان کردند؛ البته میرزا محمد عشق‌ای این چنین از تحصیلات رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد نداشت و دیری نپایید که رخنه‌ علم آموزی کرد. مدتی نیز با پافشاری برادرانش در کارخانه بافندگی درگیر به شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد فعالیت شد؛ البته به‌استدلال نداشتن عشق، این فعالیت را نیز رها کرد. میرزا محمد این توشه سازه بر تمایل خویش به‌سمت کشتی پهلوانی رفت و در زورخانه‌ فضا صادقی ثانی اصفهان به ورزش پهلوانی پرداخت و در این باره تا حد قابل‌قبولی پیش رفت؛ گرچه عشق‌ وی در مورد‌ای دیگر بود. او با دقت به صدای خیر و خوبی که داشت، از نوجوانی در مراسم سوگواری سیدالشهدا (ع) روضه‌خوانی می کرد و به‌شدت به موسیقی اهل ایران و آشنایی دستگاه‌های آن عشق و علاقه‌مند گردیده بود. براین اساس، نزد مدرس درویش تقی رفت و به استحصال مهارت در مورد‌ موسیقی درگیر شد. عشق و علاقه‌ میرزا محمد به موسیقی، توفیق چشمگیر وی دراین باره را به دنبال داشت؛ تا آنجا که از پر رنگ‌ترین نوازندگان سه ‌تار در حین خویش شد. عده ای که با موسیقی سنتی و سازهایش مختصر شناخت داشته باشند، می دانند که سیم چهارم سه‌ تار که اینک به سیم مشتاق دارای شهرت میباشد، از ابتکارات میرزا محمد تربتی به حساب میآید. با این وجود، آوازه موسیقیایی میرزا محمد حادثه ویژه‌ معاش وی عدم وجود و بایستی ماجراهای دیگری در معاش وی چهره می‌اعطا کرد تا به مشتاق علی‌پادشاه تبدیل خواهد شد.میرزا محمد در جوانی با تصوف آشنا شد و در‌این شناخت با صوفیان بزرگی عکس العمل کرد که مسیر معاش او را تغییر و تحول دادند. یکی‌از این صوفیان، تعالی دراویش نعمت‌اللهی آن فرصت یعنی سید معصوم علی‌پاد شاه بود که بر میرزا محمد اثر متعددی داشت؛ تا جایی که مریدش شد و فرایند رویش و کمال صوفیانه‌ خویش را نزد وی در نوردید. کنیه مشتاق علی‌پادشاه نیز بوسیله سید معصوم علی‌فرمان روا برای وی تعیین شد. مشتاق به‌ادله ارادت فراوانش به پادشاه نعمت‌الله البته، موسس سلسله‌ نعمت‌اللهی در تصوف و قطب دراویش نعمت‌اللهی، به کرمان رفت؛ جایی که بقعه وی وجود داشت و مابقی قدمت خویش را در‌این شهر ماند. مشتاق در زمان اقامتش در کرمان بر اشخاص متعددی اثر گذاشت؛ به‌نحوی که هرچه از حضور مشتاق در کرمان می‌سپری شد، بر خیل دوست داران و مریدان وی افزوده میشد. رونق محفل مشتاق در کرمان تا حدی پیش رفت که میرزا محمدتقی کرمانی، از روحانیون پررنگ‌ کرمان در آن مجال (پر اسم و رسم به مظفر علی‌فرمان روا) نیز مرید مشتاق شد و در محافل وی حضور پیدا می کرد.معارضان تصوف که رونق فعالیت مشتاق در کرمان را به زیان خویش می‌دیدند، علیه وی خیانت و خبرپراکنی کردند که مشتاق قرآن را با نوای سه‌ تار قرائت کرده و به مقدسات بی‌احترامی می‌نماید. سرنوشت در روز آدینه مورخ ۲۶ ماه رمضان سال ۱۲۰۶ هجری قمری (۱۱۷۱ هجری خورشیدی) و هنگام حضور مشتاق در مسجد برای ادای فرایض، ملاعبدالله مجتهد کرمانی زیر‌اثر همین شایعات امر سنگسار مشتاق را اظهار کرد و عموم او‌را هنگام خروج از مسجد در گودال‌ای افکنده و سنگسار کردند. در جریان این سنگسار، ضمن مشتاق، یک کدام از مریدانش به اسم درویش جعفر هم به قتل رسید که برای پرهیز از اصابت سنگ‌ها به مشتاق، خویش را در مقابل او قرار داده بود. محمدعلی خان راینی که از مریدان مشتاق بود، پیکر مشتاق و درویش جعفر را در کنار بقاع‌ پدرش (محل فعلی آرامگاه) دفن کرد.در آرامگاه مشتاقیه سه گنبد وجود داراست که در واقع هر یک از این گنبدها مرتبط با یک بقعه میباشد. دو گنبد با تزیین کاشی‌کاری که یکی از وابسته به حرم‌ مشتاق علی‌فرمان روا و دیگری به کوثر علی‌فرمانروا همدانی میباشد. گنبد آجری درین آرامگاه نیز به روضه خوان اسماعیل هراتی وابستگی داراست. ولی کاشی‌کاری‌های دو گنبد ذکر شده از اولِ ایجاد کرد آرامگاه وجود نداشته‌ و در زمان‌های آن‌گاه نصب گردیده‌‌اند؛ اما گنبد آجری از اولِ ایجاد کرد در طول قاجاریه به همین صورت بوده میباشد.

باغ گل که یکی‌از معروف ترین بخش ها گردشگری اصفهان شناخته میشود، دارای قسمت مسجد النبی کوهسنگی مشهد های مختلفی از جمله آلاچیق ورودی، باغ صخره آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد ای، آبشار و آبنما، حوض، زمین بازی خردسال ها، باغ گل رز، گلخانه رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد با گیاهان زینتی، آمفی تئاتر و باغ گیاهان طبی و آشپزی شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد. خلال این، ظاهراً فرش ایرانی الهام‌ نصیب معماران این باغ بوده است. به دلیل آن که طراحی این باغ به گونه ای انجام یافته می‌باشد که گل های آن مانند فرشی بلندمرتبه پهن شده اند. زاینده رود مالامال آب ترین رود در حوزه گاوخونی است که از زردکوه بختیاری در حد فاصل استان اصفهان و لرستان سرچشمه می‌گیرد. این رود به بخش اعظمی از شهرهای متفاوت سرزمین به علت مالامال آب بودن، حیات بخشیده می‌باشد. زاینده رود بر اثر پیوستن ریشه های متعدد به یکدیگر انجام یافته هست. سرچشمه اساسی این رودخانه در دامنه‌های زردکوه بختیاری دربین استان‌های اصفهان و لرستان قرار دارد. به همین علت نام زاینده به معنی حیات بخشیدن به رودهای دیگر مرزو بوم را لقب گرفته است. نام دیگر این رودخانه، زنده رود، زرین رود یا رود طلایی نیز شناخته می گردد. بخش عمده شهرت بی نظیر زاینده رود مطلقا به دلیل عبور از اصفهان و پل های تاریخی این شهر است. اگرچه در شهرهای دیگر نیز پل های دیگری بر روی زاینده رود ساخته شده است، البته تنوع و زیبایی پل های تاریخی اصفهان، نام این شهر را به نام زاینده رود گره زده میباشد. این پل‌های تاریخی در زمان صفویه تشکیل شده‌اند و قدمتی تقریباً 400 ساله دارا هستند. البته پل‌های دیگری نیز وجود دارد که بر روی رودخانه اصفهان تشکیل شده‌اند و دارای شهرت می‌باشند. پل فرصت خان در شهرستان سامان یکی‌از پر اسم و رسم ترین پل های زاینده رود در استان اصفهان میباشد. می قدرت بیان کرد که عظمت تاریخی شهر اصفهان وامدار این رودخانه میباشد. نسبتاًً بیشتر مسیر زاینده رود در درون اصفهان جای دارد که در دو طرف آن فضای سبز و استراحتگاهی آماده گردیده‌است. به همین علل هست که زاینده رود را به عنوان یک کدام از دارای اسم و رسم ترین جاهای جالب اصفهان می‌شناسند. چنانچه بخواهیم مزایای این رود را بیان کنیم می توان به مورد ها ذیل اشاره کرد. جانبداری آب شهر اصفهان ساخت و ساز شدن ورزش های آبی‌رنگ متفاوت مثل رفتینگ تشکیل داد باغ ها و استراحتگاه های متعدد در طی رود ارتقا رونق گردشگران داخلی و خارجی برای مسافرت به اصفهانمنطقه ناژوان که با زمین‌های کشاورزی، باغ‌ها و رودخانه جذاب زاینده‌رود اشراف شده از بهترین بخشها گردشگری اصفهان شناخته می گردد و به دلیل سرسبزی آن در اصفهان شهرت خاصی دارااست. آب و هوای حوزه‌ ناژوان نسبت به اصفهان معتدل میباشد و خبری از آب و هوای خشک اصفهان درین حوزه‌ نیست. بیشتر نهرهای آب اصفهان از حوزه‌ سرسبز و سرسبز ناژوان واقع در کناره رودخانه زاینده رود سرچشمه می گیرد. به همین علت در صورتی‌که قصد اعمال یک سفر ماجراجویانه و سفر به ناحیه ای خوش آب و هوا در اصفهان را دارید، این حیطه میتواند از بهترین تعیین های شما باشد. به همین علت حوزه‌ ناژوان را به عنوان ریه های تصفیه شده اصفهان می شناسند.

در جنوب و شمال ایوان حرم مطهر 2 گلدسته زیبا و بلند به چشم مسجد النبی کوهسنگی مشهد می‌خورد که قرینه سازی شده و به کاشی کاری های خوشگل مزین هستند. این آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد گلدسته ها برای پخش اذان و قرآن تا اقصی نقاط شهر ساخته شده اند که گلدسته جنوبی به دست نجاران آستان حضرت احمد بن موسی (ع) با رنگ رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد های طبیعی درست شده اند. شاهچراغ گلدسته های شاهچراغ گلدسته ای که در قسمت شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد شمالی تشکیل شده به اسماءالحسنی مزین می باشد و هشت رخنه‌ بر روی آن منقوش شده که اسامی ائمه اطهار و لقب هایشان بر روی آن‌ها دیده میشود. ارتفاع گلدسته های شاهچراغ 3 متر و 65 سانتی متر هست که حدود 3 تن وزن داراست. اسکلت فلزی گلدسته ها با چوب و مس پوشانده شده و ارتفاع گلدسته ها تا تحت اتاق موذن به حدود 21 متر میرسد. قطر پایین گلدسته 2 متر و 35 سانتی متر و قطر بالای گلدسته 2 متر و 20 سانتی متر میباشد. سردرب های ورودی به بقاع شاهچراغ جهت تشرف به درون بقاع مطهر احمد بن موسی (ع) 6 درب وجود دارد که شامل درب تراس طلا، درب نقره ای رواق جنوبی، درب نقره رواق شمالی و درب غربی می گردد. به‌دنبال به طور مختصر با این درب ها اشنا میشوید. شاهچراغ درب ایوان طلا و جواهرات بقاع شاهچراغ درب حیاط طلا بقاع شاهچراغ دولنگه این درب 2 متر و 70 سانتی متر طول دارند که عرض آن ها به 90 سانتی متر میرسد. چهارچوب 2 متری با ارتفاع 70 سانتی متری برروی درب تراس طلا و جواهرات قرار گرفته می باشد. زمانی که چشم خود را به بالای قوس درب بچرخانید با جمله «قال نبی الله انا مدينة العلم و علی بابها، مثل اهل بيتی كسفينه نوح من ركبها نجی، ادخلوها بسلام آمنين، حب علی حسنه لاتضر معها معصيه» مواجه خواهید شد. در حال حاضر کهن ترین درب حیاط طلا جواهرات به نام درب ذل السلطان در موزه محافظت می‌گردد. گنبد نو در سال 1290 هجری شمسی مجدد بازسازی شد و سوره فتح با آینه کاری قشنگ روی گنبد منقوش شده است. بعد از گذشت مدتی، زمین‌لرزه ای مجدد (1232 هجری شمسی) شهر شیراز را لرزاند و باعث شد خرابی های دیگری در گنبد شاهچراغ به وجود بیاید که نیاز مقداری به تجدید بنا داشت. با گذشت زمان رخنه‌ های دری بر روی گنبد به وجد آمد که خطر ریزش داشت. عاقبت گنبد سابق به طور کامل حذف و گنبدی با اسکلت آهنی در سال 1338 هجری شمسی جایگزین آن شد. وقتی که آیت الله سید محمد مهدی دستغیب تولیت شاهچراغ را برعهده داشت، کاشی کاری های گنبد را سر و سامان اعطا کرد. شاهچراغ ظرافت هنر آینه کاری در سقف های بقعه با تمرکز به آهنی بودن گنبد، مشاران امر تصمیم گرفتند کاشی ها با قالب فلزی به اسکلت وصل گردند. 500 متر مربع مساحت مجموع گنبد و قطر گنبد 14 متر مربع می باشد. کاشی های معرقی که بر روی گنبد خودنمایی می کند به رنگ های مشکی، لاجوردی، کرم، طلایی، فیروزه ای، سبز، قهوه ای و رنگ زرد می باشند.

هنگامی که به نمای ظاهری مسجد آبی تبریز خیره می شوید، کتیبه هایی برسر درب آن می بینید که مسجد النبی کوهسنگی مشهد با خط زیبای نستعلیق خوش نویسی شده اند. طبق استیناف های مختلف کارشناسان، مشخص شد که نصب این کتیبه ها در سال 870 شمسی به دست آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد خوش نویس دارای شهرت آن مجال، نعمت الله البواب انجام شده می باشد. در قسمتی رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد از کتیبه روی سردرب مسجد، اسم شاه جهانشاه حک شده که کارشناسان شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد وجود رگه هایی از طلا را کشف کرده اند و به این سود رسیدند که حکاکی نام جهانشاه با روکشی از طلا و جواهرات بوده هست. همچنین با نگاهی اول، متوجه حایل کشی و گچبری هایی بر ظاهر مسجد می‌شوید که به طور مبرهن قابل مشاهده میباشد. گردشگران می‌توانند در هنگام ورود کاشی کاری هایی به سبک مقرنس شده و مینا کاری های زیبایی را ببینند. همین امر منجر شده علاقه بخش اعظمی بدین مکان داشته باشد و سالانه برای تعدادی بار بدین مکان مذهبی مراجعه نمایند. طبق گفته گردشگران ساختمان و پلان معماری مسجد جهانشاه تبریز، نمونه ای شِگِرف از هنر و ظرافت است. مسجد منحصر به فرد کبود شهر تبریز با نظاره گری معلم معمار رخنه‌، عزالدین بن ملک قاپوچی دارای اسم و رسم طراحی و پرداخته شد. در گذر زمان سال 850 شمسی، خلفای راشدین کاشی کاری هایی بر روی دیوار های بیرونی این مسجد تبریز اضافه کردند و نام خود را روی آنان حک نمودند. مسجد باستانی کبود شهر تبریز بر اثر زمین لرزه و گذشت سال های متعدد به ویرانه ای تبدیل شد. تا این که در سال 1318 به دستور پادشاه پهلوی آیتم حفاظت و باز سازی قرار گرفت. این مرمت و تجدید بنا سال ها به طول انجامید و عاقبت در سال 1355 توسط استاد معمار محمدرضا معماران به پایان رسید. البته باز هم نوسازی و بازسازی های کاشی های مسجد هیچ وقت کامل نگردید و به دست فراموشی ودیعت شد. در سال های اخیر به دلیل لوله کشی نامناسب گاز بخشی از دیواره های مسجد فرو سرازیرشد و تا کنون تعمیراتی در این زمینه صورت نگرفته است. سال ها بعداز فوت جهانشاه و خانواده اش، هنگام باز سازی مسجد کبود دو بقعه کشف شد که با پژوهش های زیاد معین شد که این قبر ها متعلق به جهانشاه و همسرش خاتون جان بیگم می باشد. این دو قبر در سالنی که دیواره های آن با سنگ مرمر کارشده بود یافت شد‌ه‌است. آدرس این مسجد سابق شهر تبریز در خیابان امام خمینی، روبروی کوچه صدر، جنب پارک خاقانی میباشد. عکس مسجد کبود تبریز و نوشته‌ی علمی راجع‌به مسجد کبود تبریز را به این ادله نوشته ایم تا شما عزیزان با تاریخ و فرهنگ وتمدن جمهوری اسلامی ایران بیشتر آشنا شوید. این مکان باستانی و دیدنی علاوه بر کبود، دارای نام های دیگری چون مسجد سلطان فقید، مسجد مظفریه و مسجد عمارت نیز هست. مسجد دیدنی کبود تبریز از 7 گنبد ساخته شده که مهمترین آن گنبدی بر روی صحن مهم و گنبدی بر روی صحن جنوبی هست. کاشی کاری های لاجوردی معرق شده و خوش نویسی های روی آن، هنر سبک معماری فرصت قراقویونلو را به تصویر میکشد. وجود شبستان های مسجد محیطی برای درس خواندن و پناهی برای فقیران را مهیا می کرده است. وجود آیه هایی از قرآن بر روی دیواره های شبستان ها که با سنگ مرمر حک شده جلوه ای دیگر به آن داده می باشد. همچنین حوضی به رنگ فیروزه ای در محوطه مسجد به صورت مربعی قراردارد که برای وضو دریافت کردن مردم آن بعدازظهر کاربرد داشته می باشد. موقتا این مکان برای بازدید عموم استفاده میشود. همچنین رواق و حیاط هایی به بقایای مسجد در طی سال ها اضافه شد.

از سایر جای های جالب مشهد می‌اقتدار به آرامگاه مسجد النبی کوهسنگی مشهد پیر پالاندوز اشاره نمود. این آرامگاه در اطراف آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد بقاع امام رضا(ع) واقع گردیده است. این جای آرامگاه عارفی به اسم محمد عارف عباسی رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد می باشد. ازآنجایی‌که بنای آرامگاه در زمان صفویه ساخته شده، آثار معماری این فرصت را می‌قدرت در قسمت‌های شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد متفاوت ساختمان مشاهده کرد. ازجمله زیبایی‌های آرامگاه پیر پالاندوز می‌اقتدار به گنبد پیازی‌صورت آن اشاره نمود. انوع رنگ‌های آبی رنگ که در کاشی‌کاری‌های گنبد به عمل رفته متانت فوق‌العاده‌ای به بیننده منتقل می‌نماید. کاشی‌های فیروزه‌ای رنگ و زیبایی که در دیوارهای آجری ساختمان به شغل رفته، این آرامش را تقویت می‌نماید. نشانی: استان خراسان رضوی، مشهد، خیابان نواب صفوی، ضلع شرقی بقعه امام رضادر مسافرت به مشهد مسلما از جاذبه‌های مذهبی هم دیدن فرمائید. کلیسای مسروپ مقدس از سایر جای های دیدنی مشهد میباشد. ولی این کلیسا در بین عموم بیشتر با اسم کلیسای مریم مقدس شناخته می‌شود. کلیسای مسروپ مقدس در خیابان جانباز واقع شده است. این کلیسا را ارامنه بومی مشهد در سال ۱۹۴۱ ساخته‌اند. حجم این جای مقدس چندان زیاد وجود ندارد و نزدیک به ۳۰۰ مترمربع هست. دو گنبد مخروطی‌صورت با صلیب‌های کوچکی که بر روی‌شان قرار دارا‌هستند، از دور علامت‌دهنده کلیسا می باشند. گفتنی میباشد اینک مراسم مذهبی گروهی در کلیسای مسروپ مقدس برگزار نمی‌شود. نشانی: خراسان رضوی، مشهد، میدان دهم دیمدرسه علمیه میرزا جعفر یک کدام از جاهای جذاب مشهد مجاورت بقعه میباشد. این مکتب در ضلع شمالی صحن انقلاب بقاع امام رضا قرار گرفته و یکی‌از بناهای تاریخی مرتبط با زمان صفویه میباشد که خصوصیت‌های معماری جالب دارااست. مکتب میرزا جعفر در حال حاضر بخشی از دانش گاه علم ها اسلامی رضوی میباشد که دروس حوزوی در آن درس دادن می گردد. در شرایطی‌که عشق و علاقه‌ای به دیدن اثرها تاریخی ندارید، ایرادی ندارد زیرا مورد‌های دیگری درانتظار شماست. یکی از جای های تفریحی و جاذبه های توریسم مشهد پارک کوه‌سنگی است. مجموعه کوه‌سنگی دو‌مین پارک بلندمرتبه مشهد به حساب می‌آید و در سال ۱۳۱۰ در بخش ها ییلاقی مشهد ایجاد شده است. ستخر بسیار بزرگی در میانه پارک وجود دارد که صفای بیشتری به فضای پارک داده و آن را از برگزیدگان نقاط دیدنی مشهد کرده. کوه‌سنگی به فرودگاه مشهد (فرودگاه بین‌المللی هاشمی‌نژاد) مجاورت میباشد.یکی‌از از دیگر از جای های جذاب مشهد و پارک های قشنگ و تبارک آن پارک نماینده قانونی آباد می‌باشد که مساحتش به حدود ۲۶۰ هزار مترمربع می رسد. همین عدد نشانه از بزرگی و حجم فراوان پارک دارااست. این پارک که در حوزه‌ نماینده قانونی‌آباد واقع گردیده معابر و فضاهای بسیار خوشگل و دل‌انگیز دارااست. در این گلشن انواع درختان کاج و نار کهن‌سال به فراوانی چشم میگردد. یکی از‌از دیگر از امتیازات پارک نماینده قانونی‌آباد یک چشمه آب طبیعی است که دور و اطراف پارک را باصفاتر نموده است. در‌حالتی که پیرو جای های تفریحی مشهد میگردید، پارک نماینده قانونی‌آباد را به طبع در حیث داشته باشید.