تبحر در علم ها و فوتوفن
آقامحمدعلی در بیشتر علم ها و فوت و فن تبحّر داشت به گونه ای که به نقل آقااحمد[۱۳] وحید بهبهانی درباره وی میاعلامکرد : «محمدعلی ما روحانی بهاءالدین این بعدازظهر میباشد»[۱۴] آوازه علمی آقامحمدعلی بهاندازهای بود که صبغة الله افندی، از علمای عامّه در بغداد که شهرت علم اورا شنیده بود، از وی درخواست ملاقات و رای زنی مسجد النبی کوهسنگی مشهد علمی کرد.
[۱۵] همینطور میرزامحمد اخباری (کشته شده ۱۲۳۲ق) که خویش در اکثری از علمها متبحّر بود و با عقیده اجتهاد و مدافعان آن و در رأس همگی وحید بهبهانی، اختلاف و عنادی شدید داشت، از آقامحمد علی تحت عنوان یکی برگزیدگان اساتید خویش حافظه کرده و اورا محققی بیبدیل و عالمی بینظیر خوانده و خلق نیکواش را ستوده میباشد. او حتی بعداز مرگ آقامحمدعلی، در وقتی که با مجتهدین طاقت فرسا درافتاده و از سوی شاگردان وحید بهبهانی آیتم طعن بود، در عباراتی دیگر گشوده هم از آقامحمدعلی به خوبی حافظه کرده و گمان داشته که او علی رغم مخالفت با صوفیان، با اخباریان بر راز مهر آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد بوده میباشد.[۱۶]
روضه خوان یوسف بحرانی نیز بعد از مراعات اولی تاثیر شرعی او به اسم رساله انقطاع القال و القیل فی انفعال الماءالقلیل برای وی اذن مبسوط روایی ارسال کرد.[۱۷] بقیه تذکره نویسان و محققان نیز آقامحمدعلی را به وفور علم بلکه نبوغ، مهارت در فقه و رجال، سرعت جابجایی، یاد شگفت و تسلط بر علم ها غیر متعارف ستودهاند.[۱۸] او به فقه چهار مذهب تسلط داشت و در هجرت خویش به مکه (۱۱۸۶ق)، دو سال در آن دیار اقامت گزید و به طرز برخی از علمای متقدّم به درس دادن فقه عامّه پرداخت به نحوی که علمای آن دیار در سنجیده و منقول از درس وی سود میبردند. در همین روز ها رسالتین فی تاریخ الحرمین را در جغرافیای مکه و مدینه نگاشت و در آن مواقف و مقامات بلاد سابق الذکر را انتخاب کرد. تاثیر سابق الذکر را از نمادهای اعتنا و تتبّع وی رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد دانستهاند.[۱۹]
او در ادبیات فارسی و عربی به نهایت معلم بود. نثر فارسی وی، که تا حدودی مصنوع و متکلّفانه میباشد، نماد از اشرافاش به این گویش دارااست. قریحه وقّاد شعری وی نیز از علاوه بر اشعاری که در خیراتیه[۲۰] و بقیه آثارش در معارضه با صوفیه آمده و ادویه مزاح و هجو دارااست به خیر و خوبی آشکار شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.
کتاب مقامع الفضل
تألیفات
نوشتهیعلمیٔ اساسی: اثر ها آقا محمدعلی کرمانشاهی
تالیفات وی مشمول مقامع الفضل، دستهای مشمول ۱۱۹۲ قضیه،[۲۱] [۲۲] خیراتیه در ابطال طریقة صوفیه، ردّیهای بر تصوف،[۲۳] [۲۴] سنّة الهدایة لهدایة السّنّة، اثری کلامی و الظرائف یا این که الرغائد و الغرائد در ردّ یهود و نصاری وکتابی به لهجه فارسی درباره دانش نبی وامام به اسم رسالة في دانش الإمام و النبي[۲۵] میباشد. بعضی اثرها محمدعلی آیتم تحسین و به کارگیری رجال پژوهانی زیرا ابوعلی حائری و میرزا حسین نوری (متوفی ۱۳۲۰ق) بوده میباشد.[۲۶]
نبرد با صوفیه
آوازه آقامحمدعلی، پیکار وی با صوفیه میباشد. قبل از وی نیز فقها و محدثان با صوفیان معارضاتی داشتهاند، از آنها بایستی از علامه حلی، محمدطاهر قمی، و محمدباقر مجلسی را اسم موفقیت. با بالا تصاحب کردن شغل این صوفیان و جذب شدن عموم متعددی به آنها که با حرکتهای مجموعه عده ای از شهری به شهر دیگر یار و همدم بود، علما نسبت به محافظت عقاید و آداب فقهی عموم نگران شدند و حکام را از پیامدها فرمان تحذیر کردند؛ به تبع آن، بعضی از حکام به اخراج صوفیان از شهرها، و در برخی مفاد قتل و آزار وی، دست یازیدند.[۲۷] درین هنگام کرمانشاه، به جهت وجود آقامحمدعلی که حکم کننده شرع آنجا بود، از لحاظ اجرای احکام فقاهتی و امنیت اجتماعی از شایسته ترین شهرهای جمهوری اسلامی ایران به شمار میرفت.[۲۸] زمانی صوفیان، در مسیر جنبش خویش، در شهرهای متعدد، به کرمانشاه رسیدند، مجتهد کرمانشاه کهاین جریان را نوعی گمراهی و مخالفت با شرع میدانست، به سرکوبی آنها تلاش گماشت.[مستلزم منبع]
منابع صوفیه،[۲۹] انگیزه این مخالفت آقامحمدعلی را غالباً حسادت وی به علم معصوم علیشاه و اغراض فردی بیان کردهاند و برخی نیز کار اورا نوعی خطای در اجتهاد دانستهاند. این نکته در خور توجه میباشد که قبل از ظهور معصوم علیشاه، آقامحمدعلی نسبت به تصوف برخوردی دور از شوخی نداشت و حتیدر مقامع الفضل لعن بر صوفیه را به صورت مطلق روا نمیدانست. از حیث او، صوفیگری انحرافی اعتقادی بود و بهاین باعث بعداز شاگرد شدن آن در پوسته جریانی اجتماعی، با آن رویارویی کرد. او تأکیدی بدون شوخی به برقراری آداب و سنن فقهی در کرمانشاه داشت[۳۰] از این رو جنبش دانش آموز متصوّفه، که گزارش بهبهانی نوعاً التزام اعتقادی و عملی به شرع نداشتند، از سوی مجتهد کرمانشاه نمیتوانست نادیده گرفته گردد.[مستلزم منبع]
تبحر در علم ها و فوتوفن
آقامحمدعلی در بیشتر علم ها و فوت و فن تبحّر داشت به گونه ای که به نقل آقااحمد[۱۳] وحید بهبهانی درباره وی میاعلامکرد : «محمدعلی ما روحانی بهاءالدین این بعدازظهر میباشد»[۱۴] آوازه علمی آقامحمدعلی بهاندازهای بود که صبغة الله افندی، از علمای عامّه در بغداد که شهرت علم اورا شنیده بود، از وی درخواست ملاقات و رای زنی مسجد النبی کوهسنگی مشهد علمی کرد.
[۱۵] همینطور میرزامحمد اخباری (کشته شده ۱۲۳۲ق) که خویش در اکثری از علمها متبحّر بود و با عقیده اجتهاد و مدافعان آن و در رأس همگی وحید بهبهانی، اختلاف و عنادی شدید داشت، از آقامحمد علی تحت عنوان یکی برگزیدگان اساتید خویش حافظه کرده و اورا محققی بیبدیل و عالمی بینظیر خوانده و خلق نیکواش را ستوده میباشد. او حتی بعداز مرگ آقامحمدعلی، در وقتی که با مجتهدین طاقت فرسا درافتاده و از سوی شاگردان وحید بهبهانی آیتم طعن بود، در عباراتی دیگر گشوده هم از آقامحمدعلی به خوبی حافظه کرده و گمان داشته که او علی رغم مخالفت با صوفیان، با اخباریان بر راز مهر آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد بوده میباشد.[۱۶]
روضه خوان یوسف بحرانی نیز بعد از مراعات اولی تاثیر شرعی او به اسم رساله انقطاع القال و القیل فی انفعال الماءالقلیل برای وی اذن مبسوط روایی ارسال کرد.[۱۷] بقیه تذکره نویسان و محققان نیز آقامحمدعلی را به وفور علم بلکه نبوغ، مهارت در فقه و رجال، سرعت جابجایی، یاد شگفت و تسلط بر علم ها غیر متعارف ستودهاند.[۱۸] او به فقه چهار مذهب تسلط داشت و در هجرت خویش به مکه (۱۱۸۶ق)، دو سال در آن دیار اقامت گزید و به طرز برخی از علمای متقدّم به درس دادن فقه عامّه پرداخت به نحوی که علمای آن دیار در سنجیده و منقول از درس وی سود میبردند. در همین روز ها رسالتین فی تاریخ الحرمین را در جغرافیای مکه و مدینه نگاشت و در آن مواقف و مقامات بلاد سابق الذکر را انتخاب کرد. تاثیر سابق الذکر را از نمادهای اعتنا و تتبّع وی رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد دانستهاند.[۱۹]
او در ادبیات فارسی و عربی به نهایت معلم بود. نثر فارسی وی، که تا حدودی مصنوع و متکلّفانه میباشد، نماد از اشرافاش به این گویش دارااست. قریحه وقّاد شعری وی نیز از علاوه بر اشعاری که در خیراتیه[۲۰] و بقیه آثارش در معارضه با صوفیه آمده و ادویه مزاح و هجو دارااست به خیر و خوبی آشکار شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.
کتاب مقامع الفضل
تألیفات
نوشتهیعلمیٔ اساسی: اثر ها آقا محمدعلی کرمانشاهی
تالیفات وی مشمول مقامع الفضل، دستهای مشمول ۱۱۹۲ قضیه،[۲۱] [۲۲] خیراتیه در ابطال طریقة صوفیه، ردّیهای بر تصوف،[۲۳] [۲۴] سنّة الهدایة لهدایة السّنّة، اثری کلامی و الظرائف یا این که الرغائد و الغرائد در ردّ یهود و نصاری وکتابی به لهجه فارسی درباره دانش نبی وامام به اسم رسالة في دانش الإمام و النبي[۲۵] میباشد. بعضی اثرها محمدعلی آیتم تحسین و به کارگیری رجال پژوهانی زیرا ابوعلی حائری و میرزا حسین نوری (متوفی ۱۳۲۰ق) بوده میباشد.[۲۶]
نبرد با صوفیه
آوازه آقامحمدعلی، پیکار وی با صوفیه میباشد. قبل از وی نیز فقها و محدثان با صوفیان معارضاتی داشتهاند، از آنها بایستی از علامه حلی، محمدطاهر قمی، و محمدباقر مجلسی را اسم موفقیت. با بالا تصاحب کردن شغل این صوفیان و جذب شدن عموم متعددی به آنها که با حرکتهای مجموعه عده ای از شهری به شهر دیگر یار و همدم بود، علما نسبت به محافظت عقاید و آداب فقهی عموم نگران شدند و حکام را از پیامدها فرمان تحذیر کردند؛ به تبع آن، بعضی از حکام به اخراج صوفیان از شهرها، و در برخی مفاد قتل و آزار وی، دست یازیدند.[۲۷] درین هنگام کرمانشاه، به جهت وجود آقامحمدعلی که حکم کننده شرع آنجا بود، از لحاظ اجرای احکام فقاهتی و امنیت اجتماعی از شایسته ترین شهرهای جمهوری اسلامی ایران به شمار میرفت.[۲۸] زمانی صوفیان، در مسیر جنبش خویش، در شهرهای متعدد، به کرمانشاه رسیدند، مجتهد کرمانشاه کهاین جریان را نوعی گمراهی و مخالفت با شرع میدانست، به سرکوبی آنها تلاش گماشت.[مستلزم منبع]
منابع صوفیه،[۲۹] انگیزه این مخالفت آقامحمدعلی را غالباً حسادت وی به علم معصوم علیشاه و اغراض فردی بیان کردهاند و برخی نیز کار اورا نوعی خطای در اجتهاد دانستهاند. این نکته در خور توجه میباشد که قبل از ظهور معصوم علیشاه، آقامحمدعلی نسبت به تصوف برخوردی دور از شوخی نداشت و حتیدر مقامع الفضل لعن بر صوفیه را به صورت مطلق روا نمیدانست. از حیث او، صوفیگری انحرافی اعتقادی بود و بهاین باعث بعداز شاگرد شدن آن در پوسته جریانی اجتماعی، با آن رویارویی کرد. او تأکیدی بدون شوخی به برقراری آداب و سنن فقهی در کرمانشاه داشت[۳۰] از این رو جنبش دانش آموز متصوّفه، که گزارش بهبهانی نوعاً التزام اعتقادی و عملی به شرع نداشتند، از سوی مجتهد کرمانشاه نمیتوانست نادیده گرفته گردد.[مستلزم منبع]
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: مرکز فرهنگی و اجتماعی محله