???? ???? ????? ??????? ????

تفاوت دیگر کلیساهای اصفهان این بود که در بالا فاقد ناقوس خانه و ناقوس بودند و اهالی محله با صدای مسجد النبی کوهسنگی مشهد ضرباتی که بر چوبی بزرگ به نام کوچناک زده میشد، برای ادای فرایض مذهبی دعوت می شدند. فعلا نمونه ای از این چوب های آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد تبارک در کلیسای کاتارینه مقدس دیده می شود. اولی کلیسایی که مجهز به ناقوس شد کلیسای رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد تُومای مقدس بود که به کلیسای زنگدار شهرت یافت و سپس، همه کلیساهای اصفهان صاحب و مالک ناقوس خانه هایی با شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد سبک معماری ارمنی شدند.برای آنکه به سراغ تاریخچه کلیسای وانک برویم باید شروع نگاهی داشته باشیم به دلیل ورود تعداد زیادی از ارمنی ها به اصفهان. تاریخ را ورق می زنیم و به فرصت صفوی می رویم تا ببینیم چه بر سر جمعیت زیادی از ارمنی ها آمد و چگونه سر از کشور‌ایران و اصفهان درآوردند. ورود ارمنی ها به اصفهان در طی پادشاه عباس نخستین، کشور‌های تبریز تا قفقاز، در اشغال عثمانی‌ها بود و سلطان عباس برای آزادی آن‌ها در سال ۱۶۰۳ میلادی با سپاهیانی بسیار از اصفهان به سوی ایروان حرکت کرد. پس از رسیدن به ایروان، موفق شد تا آن مملکت را فتح کرده و به بازه هفت ماه، بر آن فرمانروایی کند. وی که علاقه‌ای به درگیری با لشکر دشمن نداشت، پس از خروج از ایروان، به سپاهیانش امر عقب نشینی اعطا کرد و از آنها خواست که تمامی شهرها و روستاهای راز رویکرد شان را تا مرزهای ایران، ویران کنند تا جلوی تعقیب سریع سپاهیان عثمانی گرفته شود. آنها هر شهر و روستایی که بر سر رویکرد شان بود ویران کردند و ساکنان آن‌ها را با خود هم پا کرده و به سمت ایران کوچ دادند. هر که در مقابل آن‌ها ایستادگی می‌کرد و یا توان رفتن نداشت به سرانجام مرگ مبتلا می شد. به این ترتیب، بیشتر شهرها و روستاهای دشت آراراتِ ارمنستان از بین رفتند و ارمنیان به سوی کشور‌ایران رانده شدند. با رسیدن به شهر واغارشاپات (1)، خبر نزدیک شدن سپاهیان عثمانی به پادشاه عباس رسید و از آنجا که می دانست آن‌ها به هیچ کسی رحم نخواهند کرد، به بدون چاره مردم را وادار کرد که سریع تر تکان کنند. این افزایش سرعت منجر شد تا آن تعداد از جمیعت که قدرتمند به تکان نبودند، از جمله پیران و بیماران و کودکان، از قافله جا بمانند و کشته شوند. عبور از رود ارس | مرگ اجباری ارمنی ها بالاخره، پادشاه عباس توانست به یار و همدم جمعیت مهاجر ارمنی به شهر جلفا برسد. موقتا مانعی گران قدر و خروشان و خطرناک به نام رود ارس در مقابل آن ها بود و راه حل ای به جز گذر از آن وجود نداشت. به فرمانروا عباس خبر دادند که سپاه عثمانی به نخجوان رسیده، پس راهکار ای برای پادشاه نماند جز اینکه مردم را وادار به عبور از رودخانه کند چرا که می دانست با سر رسیدن عثمانی ها، مرگ، سرنوشتی ناگزیر برای همگی است. با وجود تمام نگرانی ها، پاد شاه به سپاهیان خود دستور داد تا مردم را وادار به عبور هر چه سریع تر از رودخانه کنند. حدود سیصد و پنجاه هزار تَن از ارمنیان به آب زدند و سیصد هزار تن از آن ها در رودخانه غرق شدند اما بقیه، از دست سپاهیان نجات پیدا کردند. سکونت ارمنی ها در اصفهان آن ها به اصفهان آمدند و پس از حدود پنجاه سال از استقرار در این شهر به دستور شاه عباس دوم محل زندگی خود را به جنوب رودخانه زاینده رود منتقل کردند. اکثر این مهاجران در قسمت جنوبی پل مارون مستقر شدند و محله های جدیدی ساختند. بعد از این کوچ، کلیساهایی که آن‌ها تا قبل از این در داخل شهر اصفهان داشتند، رو به نابودی گذارد و به‌تدریج متروکه و تخریب شد. امروزه صرفا نام و مختصر اطلاعاتی از این کلیساها باقی می باشد و حتی از معماری آنها هیچ گونه اطلاعاتی در دست نیست. نمونه ای از این کلیساها، دیر مریم مقدس است که کتاب های دست نویسی به تاریخ 1634 میلادی از آن به یادگار باقی‌مانده می‌باشد. ضمن این کوچ، هجوم محمود افغان به اصفهان و کشتار و غارت همسایه شهر نیز باعث شد تا بسیاری از ارمنیان به مکان های امن تر بگریزند و محله ها را خالی از سکنه باقی بگذارند. آخر و عاقبت کلیسای یک محله خالی از سکنه هم، چیزی به جز تخریب نیست. اکثر کلیساهای این محله ها بر اثر پیکار های طولانی به حالت نیمه ویران درآمدند و در سال های بعد تنها تعدادی از آنها تجدید بنا شدند و از دیگر اثری باقی نماند.

تفاوت دیگر کلیساهای اصفهان این بود که در بالا فاقد ناقوس خانه و ناقوس بودند و اهالی محله با صدای مسجد النبی کوهسنگی مشهد ضرباتی که بر چوبی بزرگ به نام کوچناک زده میشد، برای ادای فرایض مذهبی دعوت می شدند. فعلا نمونه ای از این چوب های آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد تبارک در کلیسای کاتارینه مقدس دیده می شود. اولی کلیسایی که مجهز به ناقوس شد کلیسای رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد تُومای مقدس بود که به کلیسای زنگدار شهرت یافت و سپس، همه کلیساهای اصفهان صاحب و مالک ناقوس خانه هایی با شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد سبک معماری ارمنی شدند.برای آنکه به سراغ تاریخچه کلیسای وانک برویم باید شروع نگاهی داشته باشیم به دلیل ورود تعداد زیادی از ارمنی ها به اصفهان. تاریخ را ورق می زنیم و به فرصت صفوی می رویم تا ببینیم چه بر سر جمعیت زیادی از ارمنی ها آمد و چگونه سر از کشور‌ایران و اصفهان درآوردند. ورود ارمنی ها به اصفهان در طی پادشاه عباس نخستین، کشور‌های تبریز تا قفقاز، در اشغال عثمانی‌ها بود و سلطان عباس برای آزادی آن‌ها در سال ۱۶۰۳ میلادی با سپاهیانی بسیار از اصفهان به سوی ایروان حرکت کرد. پس از رسیدن به ایروان، موفق شد تا آن مملکت را فتح کرده و به بازه هفت ماه، بر آن فرمانروایی کند. وی که علاقه‌ای به درگیری با لشکر دشمن نداشت، پس از خروج از ایروان، به سپاهیانش امر عقب نشینی اعطا کرد و از آنها خواست که تمامی شهرها و روستاهای راز رویکرد شان را تا مرزهای ایران، ویران کنند تا جلوی تعقیب سریع سپاهیان عثمانی گرفته شود. آنها هر شهر و روستایی که بر سر رویکرد شان بود ویران کردند و ساکنان آن‌ها را با خود هم پا کرده و به سمت ایران کوچ دادند. هر که در مقابل آن‌ها ایستادگی می‌کرد و یا توان رفتن نداشت به سرانجام مرگ مبتلا می شد. به این ترتیب، بیشتر شهرها و روستاهای دشت آراراتِ ارمنستان از بین رفتند و ارمنیان به سوی کشور‌ایران رانده شدند. با رسیدن به شهر واغارشاپات (1)، خبر نزدیک شدن سپاهیان عثمانی به پادشاه عباس رسید و از آنجا که می دانست آن‌ها به هیچ کسی رحم نخواهند کرد، به بدون چاره مردم را وادار کرد که سریع تر تکان کنند. این افزایش سرعت منجر شد تا آن تعداد از جمیعت که قدرتمند به تکان نبودند، از جمله پیران و بیماران و کودکان، از قافله جا بمانند و کشته شوند. عبور از رود ارس | مرگ اجباری ارمنی ها بالاخره، پادشاه عباس توانست به یار و همدم جمعیت مهاجر ارمنی به شهر جلفا برسد. موقتا مانعی گران قدر و خروشان و خطرناک به نام رود ارس در مقابل آن ها بود و راه حل ای به جز گذر از آن وجود نداشت. به فرمانروا عباس خبر دادند که سپاه عثمانی به نخجوان رسیده، پس راهکار ای برای پادشاه نماند جز اینکه مردم را وادار به عبور از رودخانه کند چرا که می دانست با سر رسیدن عثمانی ها، مرگ، سرنوشتی ناگزیر برای همگی است. با وجود تمام نگرانی ها، پاد شاه به سپاهیان خود دستور داد تا مردم را وادار به عبور هر چه سریع تر از رودخانه کنند. حدود سیصد و پنجاه هزار تَن از ارمنیان به آب زدند و سیصد هزار تن از آن ها در رودخانه غرق شدند اما بقیه، از دست سپاهیان نجات پیدا کردند. سکونت ارمنی ها در اصفهان آن ها به اصفهان آمدند و پس از حدود پنجاه سال از استقرار در این شهر به دستور شاه عباس دوم محل زندگی خود را به جنوب رودخانه زاینده رود منتقل کردند. اکثر این مهاجران در قسمت جنوبی پل مارون مستقر شدند و محله های جدیدی ساختند. بعد از این کوچ، کلیساهایی که آن‌ها تا قبل از این در داخل شهر اصفهان داشتند، رو به نابودی گذارد و به‌تدریج متروکه و تخریب شد. امروزه صرفا نام و مختصر اطلاعاتی از این کلیساها باقی می باشد و حتی از معماری آنها هیچ گونه اطلاعاتی در دست نیست. نمونه ای از این کلیساها، دیر مریم مقدس است که کتاب های دست نویسی به تاریخ 1634 میلادی از آن به یادگار باقی‌مانده می‌باشد. ضمن این کوچ، هجوم محمود افغان به اصفهان و کشتار و غارت همسایه شهر نیز باعث شد تا بسیاری از ارمنیان به مکان های امن تر بگریزند و محله ها را خالی از سکنه باقی بگذارند. آخر و عاقبت کلیسای یک محله خالی از سکنه هم، چیزی به جز تخریب نیست. اکثر کلیساهای این محله ها بر اثر پیکار های طولانی به حالت نیمه ویران درآمدند و در سال های بعد تنها تعدادی از آنها تجدید بنا شدند و از دیگر اثری باقی نماند.