???? ???? ????? ??????? ????

گفت و گو معماری مسجد سوای پرداختن به تزیینات مسجد النبی کوهسنگی مشهد ناقص است چون تزیینات جزو لاینفک معماری اهل ایران اسلامی میباشد و قسمت عمده ای از آن به تزیینات تخصیص یافته و سعی بزرگ و ارزشمندی در راستای هدف ها معماری مسجد اسلامی و حتی‌د‌ر تکوین و دوام و بقای آن دارااست.

این تزیینات قادر است مشتمل بر کوچکترین اجزای معماری با کاربرد اشکال مصالح در معمولی ترین شکل ممکن تا کلی ترین و عمده ترین قسمت های معماری با گونه های و اقسام مصالح در غامض ترین صورت های گوناگون هندسی و انتزاعی با طریق مختلف باشد. البته استدلال و انگیزه به کار گیری از تزیینات برای معماری مسجد ذکر آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد فضای قدسی میباشد و در واقع هنرمند اسلامی با تقلید به مبانی فقاهتی و اعتقادی عملکرد نموده با یاری این تزیینات فضای آهسته قسمت ، روضه خوان و معنوی ساخت‌و‌ساز نماید از این رو با آشنایی بصری این تزیینات معماری تمجید می گردد .

یکی گروه های بدون نقص مشمول تزیینات، مساجد در کشور ایران و بناهای متبرکه وتک بناهای اساسی می باشند که شاخص های گونه های تزیینات و تجلی گر معماری اهل ایران اسلامی با اعتنا به نوع فرهنگ وتمدن و جامعه مذهبی آن باشد . الگوهای دکوری ، به تک تک مفهوم ، بخشی از نام و نشان معماری ما می باشند.

در‌حالتی که لاماسوس (گاوهایی با سرهای رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد ریش دار) را از دروازه ملت های تخت جمشید، نقوش و مقرنس های باشکوه را از معماری مسجد امام و یا این که الگوهای گنبد را از مسجد روحانی لطف الله حذف کنیم آنجاست که ادغام طبیعت و ساختار معماری جدا و نقص می گردد. نقوش تزیینی نقش بسزایی در ساختار نام و نشان معماری ما داراست و در معماری مسجد بین همگی هنرهای معماری اهل ایران از منزلت ویژه ای برخوردار‌است.

راه‌های تزئینی عمل گردیده در معماری مسجد اولیه اسلامی قبل از هر چیز به جهت گوناگونی خویش چشمگیر میباشد. کاشی کاری، منبت کاری روی چوب، نگارگری و گچبری، آینه کاری، به کار گیری از مقرنس ها و کاربندی ها و… از تزیینات رایج بوده اند. سنگ تراشی بسیار کمتر عمل گردیده‌است.

از شیشه به رنگ های گوناگون بیشتر در شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد پنجره ها مستعمل، پنجره ها غالبا با سنگ یا این که گچ دکوری مشبک گردیده بودند و عدم وضوح چشمگیری داشتند، احتمالا از قالی کوچک ها و بافته ها نیز برای تزیین سود گیری می گردیده شکوه و زیبایى معمارى ایرانى در عصر اسلامی به تزیینات ان بستگی دارااست این تزیینات که به صورت کاشی هفت رنگ و معرق، گچبری و آینه کاری و… به جلوه درآمده میباشد و دنیایی سرشار از زیبایی و اختراع را عرضه نموده است.

آرامگاه رفعت سمنانی در محوطه فرمان روا مسجد النبی کوهسنگی مشهد عبدالعظیم واقع گردیده است .محمد راستگو رفعت سمنانی مشهور به رفعت سمنانی (۱۲۶۱-۱۳۱۰ شمسی) از شاعران صوفی ‌مسلک اهل ایران میباشد. او در سمنان زاده شد و بعد از علم آموزی نخست جوانی به طهران رفت. بعد از مهاجرت به حج در سلک دراویش نعمت‌اللهی پاد شاه‌شاهی درآمد و مدتها در گناباد از محضر فرمانروا علیشاه بهره مند شد. روزگاری نیز در نیشابور، نهاوند و خراسان بسر پیروزی. وی بیشتراز هر چیز به دیدار و مصاحبت با عرفا مایل بود،به طوریکه در آثارش به چشم می خورد در بعضی کشورهای آسیایی و عربی به سیر و سیاحت پرداخت. اثرها اشعار رفعت، در «طومار سخنوران» نوشتن اسداللّه ایزد گشسب، ۴۵٬۰۰۰ بیت تقریب زده گردیده‌است. البته رفعت در پیشگفتار‌ای که بر کتاب « سرالاسرار» خود نوشته، اثر آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد ها خویش را ۵۰٬۰۰۰ بیت بیان نموده است. به‌هرحال فعلا فقط حدود ۱۱٬۰۰۰ بیت از اثر ها وی ما‌نده میباشد. یعنی نزدیک به ۷٬۰۰۰ بیت در دیوان شعر و ۶٬۰۰۰ بیت در سرالاسرار (تعبیر سوره یوسف).

رفعت در اذهان، قصیده‌ها و غزل‌ها نوآور خلا، همان گونه که در اشعار یکنواخت و یکسان عصر قاجاریه و اولِ مشروطیت اختراع نادر بود. پزشک معالج ذبیح‌الله صفا در پیشگفتار کتاب شعر رفعت، علاوه بر ثنا از بعضی از شعرها و تفکرات عارفانه وی، به مواقعی از خطاهای شعر سرا در کاربرد کلمه و واژه‌ها و ساخت و ساز ترکیبات صحیح اشاره کرده و ادله آن را بدور بودن رفعت از دور و بر‌های قانونی و کلاسیک متانت دانسته میباشد. رفعت تا نقطه پايان قدمت، زندگ ی بی‌تلکف خویش را رها نکرد و تا رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد زنده بود مجرد زیست و همسری سپردن نکرد. او سال‌های انتها قدمت را در طهران به‌راز موفقیت و در سال ۱۳۱۰ شمسی (مبنی بر با ۱۳۵۰ قمری) درگذشت و در محوطه آرامگاه سلطان‌عبدالعظیم در شهر ری به خاک ودیعه شد.

حاجي محمد راستگو متخلص به رفعت كه سازه بر گفته معمرين سمنان شعوري تخلص داشته میباشد (ولي در اثر ها جانور وی اين تخلص جان دار نيست ).
سالهاي زندگي وی در سمنان منحصر به فرد به اوائل جواني اوست بعداز هجرت حج درسلك فقراي صفي عليشاهي در آمد و مدتها در گناباد از محضر فرمانروا عليشاه به کار گیری كرد و بعداز وی به فروغ عليشاه تجديد عهد و پیمان كرد روزگاري نيز در نيشابور و نهاوند و خراسان بسر موفقیت.
رفعت به لهجه عربي مسلط بود و در علم ها و فلسفه و حكمت نيز وارد بوده میباشد آوازه رفعت بيشتر بخاطر غزلي میباشد با اين آگاه:

شب شمع يكطرف چهره جانانه يكطرف

اینجانب يكطرف در حریق و پروانه شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد يكطرف

كه اكثر تذكره نويسان آنرا به ناصرالدين فرمان روا هم نسبت مي دهند، در حاليكه اين غزل در ديوان ناصرالدين سلطان نيست شايد بعداز ا و استقبال كرده باشد در هر حالا در ديوان وي اين شعر به طور دست نويس جان دار ميباشد.رفعت با عارف قزوينيی ارتباط نزديک داشته و نامی از وی در يك غزل خويش آورده میباشد اما عارف در ديوان خويش تعدادی برگه ای را تخصیص به آشنائی با رفعت داده و غزلياتی كه برای هم سروده اند را درج كرده میباشد .

ابتكار در اشعار يكنواخت و يكسان زمان قاجاری جز اوايل مشروطيت كم میباشد مگر در موضوعات اجتماعی و انقلابی بايد ذکر کرد كه اين در جا زدن منحصر به فرد به رفعت نيست وی فرزند آن مجال میباشد و بايد در اثرها او‌را با طریق تفكر اجتماع آن روز مقايسه كرد وی از شعرای هم بعد از ظهر خویش چيزی كم ندارد و در شرایطی که هم چيزي كم داشته باشد آن تملق و چاپلوسی و مداحی و آستان بوسی میباشد شايد هم به همين انگیزه گروهی با وی از درمخالفت بر ميخاستند و اورا انكار ميكردند براي ايشان خیره کننده بود كه مردي در خرقه درويشی صاحب و مالک آن طبع بلند و آن اثرها شيرين باشد.

آن ها نمی توانستند قبول كنند كه ممكن میباشد كسی شعر سرا باشد و مداح نباشد و تكيه گاهش مجلس خان و شاهزاده نباشد اينگونه ديده بودند نمی توانستند قبول كنند كه ممكن میباشد درويشی هم پيدا خواهد شد و پشمين كلاه خویش را به صد تاج خسروی برابری نكند .

در داخل ورودی یک یا این که یک سری منش وجود مسجد النبی کوهسنگی مشهد دارااست. یک شیوه به بالا منزل می رود و از روش رویه پله و راهروها به اتاق های گوشوار و مهتایی می‌رسد. خلال هشتی داخلی در فضای ورودی منزل ها، در بعضا مورد ها دو یا این که تعدادی منزل دارنده یک ورودی هشتی صورت مشترک بیرونی بوده اند که فضای دسترسی را از فضای جداگانه و متمایز می نموده است. این محیط از حیث کاربردی به طور تقریب همچون یک پیش خان بود، برخی از این سیرتکامل هشتی های بیرونی در کنار معبر دارنده یک در ورودی بودند که هنگام شب بسته می‌شد.
پوشش ورودی هشتی صورت
پوشش گنبدی هشتی منزل سابق اهل ایران گاه به زیبایی با کاربندی آجری و یا این که گچی تزئین می گردیده پوشش های ورودی بسیار متنوع و معمولا یا این که کاریندی های بسیار زیبایی پوشیده گردیده‌است. این عنصر در بیشتر منزل ها دارنده طول نادر و متناسب با محیط میباشد ولی هشتی بناهای تبارک و گسترده، مرتفع و مزین به کاشی سنتی، کاربندی و یا این که بقیه تزئینات می باشند. پس از ورود به ساختمان آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد به انگیزه شدید بودن نوروفروغ در خارج باید روشنایی شکسته خواهد شد، تا باطن ساختمان شرایط نامطلوبی از لحاظ وارد شونده نداشته باشد

یک کدام از عامل ها اساسی معماری اهل ایران اسلامی در تقسیم و باخت شدت تازه، ورودی هشتی صورت میباشند که گرد و یا این که یکسری ضلعی ساخته در بخش اعظمی از بناهای همگانی مانند مسجدها و مدرسه های، در بخشی رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد از دیوار که به حیاط همسایه آن متصل بود، روزنی به طور مشبک یا این که معمولی در بالای ورودی به صورت معمولا نورگیری وجود داراست که فروغ متمرکز ملایمی را در ساعتها متفاوت روز به درون جابجایی می‌دهد.

به فعالیت بردن این راه برای تهیه و متعادل کردن نور و روشنایی و حرارت از خصوصیت های معماری سنتی، به ویژه در لبه بیابان میباشد، تا خلال پناه تور برای ورودی هشتی صورت، چشم انداز ای از باطن سازه نیز از آنجا چشم گردد، این مورد شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد اعتنا بخش اعظمی از سیاحان را بخود جلب میکرد مي شدند.

بنای امامزاده محمدرضا لنگر یک کدام از یادمان مسجد النبی کوهسنگی مشهد های مذهبی- تاریخی شهرستان بجنورد میباشد که احتمالاً در عصر تيموری ایجاد شده است. كتيبۀ سازه که اینک مفقود گردیده تاريخ ایجاد کرد بقعه را ۸۷۶ هـ .ذكر می­ كرده میباشد. این مقبره بارها تعمیر گردیده و نمای فرنگی آن در زمان قاجار كاملاً تجديد شد‌ه‌است. سازه از كف تا بالای گنبد دوپوش حدود ۷ متر طول دارااست. پيشانی ايوان­ ها، لچكی­ ها و تک تک پوستۀ فرنگی گنبد با كاشی­ های فيروزه ­ای رنگ پوشش يافته میباشد.

آستان امامزاده فرمان روا آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد محمدرضا (علیه السلام) در یک کیلومتری شرق روستای لنگر و در ده کیلومتری شمال غربی بجنورد واقع گردیده است . از تاریخ ایجاد کرد بنای ساختمان بقاع هیچ اطلاعی دردست وجود ندارد طبق شواهد مو جود دردوره تیموریان و در حین حکومت شاه حسین بایقرا اواخر قرن نهم بنائی برروی این مزاربوده و ظاهراً تاسال ۱۳۷۰ هجری قمری درمحل حرم نوشته ای وجودداشته که تاریخ تاسیس سازه را سال ۸۷۶ هجری قمری بیان نموده است، یک قرن پس ازآن در حین پادشاه محمد خدابنده (۹۹۶ – ۹۸۵ هـ ق) بقاع مرمت شد‌ه‌است.

و واپسین مرمت سازه د تاریخ رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد ۱۳۲۹ خورشیدی محرم ۱۳۷۰ قمری به دست سیدحمید حمیدی فرزندآقا سید علی جاری ساختن پذیرفته میباشد.

هم محلی معتقدند که مدفون دراین بقاع از فرزندان حضرت امام موسی کاظم (علیه السلام) است که ازدیر گشوده زیارتگاه عموم بوده و همگی هفته روزهای پنج‌شنبه از بجنورد و روستاهای محیط زائران برای زیارت آمده و شبی را درجوارمرقد این امامزاده به صبح می‌رسانند.

امامزاده محمدرضا لنگر در تاریخ شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد ۲۵ اسفند ماه ۱۳۸۰ درفهرست اثر ها ملی با شماره ۵۱۵۳ به تصویب رسیده میباشد .

از لحاظ تاریخ معماری او‌لین مسجد، تراس خانه فرستاده مسجد النبی کوهسنگی مشهد بود. این مسجد با پلانی مستطیلی، فارغ از سقف ساخته شد. درپی به انگیزه وجود آفتاب سوزان در ایالات متحده عربی به یاری تنه درختان رطب، در بخش رو به قبله ایوان، سایبانی برای اقامه نماز تولید کردند. با بیشتر شدن تعداد نمازگزاران این فضای سایه دار را توسعه دادند. این فرمان به آسانی ایفا شد تنها یک‌سری به تنه درخنان اضافه کردند و روی آن‌ها‌را با برگ های نخل پوشاندند. نقش اصلی ابن سایبان در راحتی و آسایش نمازگزاران سبب شد این دور و بر که بعد ها با اسم شبستان شناخته خواهد شد جزء اساسی کالبد معماری آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد مساجد شود.

مهم‌ترین خصوصیت این عنصر معماری مسجد این بود که به راحتی و در جهات متعدد قابل گسترش بود و هرگاه به بسط بیشتر مسجد نیاز بود. این شغل فقط با اضافه کردن یک سری دهانه جاری ساختن می گرفت. با توسعه اسلام به مرز و بوم های دیگر مسجد فرستاده درمدینه تحت عنوان الگو ایجاد کرد مساجد قرار گرفت. و از آن جا که کالبد اساسی آن فضای شبستان بود، الگویی به اسم شبستانی در معماری مساجد پدید آمد و بین معماران مسلمان اشاعه یافت. طرح کلی مساجد شبستانی عبارتند از: یک ایوان مستطیلی و مرکزی که با شبستان ها از چهار طرف اشراف گردیده‌است. کشیدگی ایوان به صورت معمول در راستای قبله میباشد.

هر کدام از شبستان ها سالن رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد مسقف بزرگی میباشد، که توشه سقف آن بوسیله ردیف های گوناگون به زمین منتقل میشود. در هریک از آنان انبوهی از ردیف ها وجود دارااست، که در یک کانال منظم هندسی با مسافت های ظریف از یکدیگر قرار گرفته اند. شبستانی که رو به قبله جای دارد معمولاً عمق بیشتری نسبت به سایر دارااست و از التفات بیشتری برخوردار‌است.

مخلوط گنبدخانه و حیاط رو به در بین سرا که درین مساجد مشاهده می شود را می قدرت در ساختمان های قبل از اسلام نیز یافت. به ویژه در بعضا آتشکده ها که شماری از آن ها به دست جدید مسلمان ها به مسجد تبدیل شد. بعد از آن در سده چهارم و پنجم بعضا از مساجد شبستانی را بدین سر مشق تبدیل کردند، مانند مسجد جامع اصفهان و اردستان.

در باب نهاد اول مسجد جامع اصفهان دعوا شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد های متعددی مطرح شـده اسـت. برخی پیشینه آن را به عصر ساسانی میرسانند و معتقدند که مسجد نخستین در محلی که پیش از آن آتشکده بوده ، بر پا شـده اسـت. مثلا این اشخاص حاج میرزاحسن خان جابر انصاری میباشد. او دراین مورد ی گوید مسجدجامع عتیق در فارس آتشکده بوده میباشد و اعراب ان را مسجد نمودند.

این مسجد پیش از اینً آتشکده یا این که محل عبادت بود. هلاکوی مغول در قرن هفتم قمری به قتل و غارت ساکنان شهر پرداخت و آن را به طور نصفه ویران درآورد. می بایست اعلام‌کرد: مسجد نخستین با هیبت شبستانی، دارنده صحن مرکزی ( در بین سرا )، شبستان های ردیف دار در چهار سـمت ایوان، دیوار خشتی محصورکننده و سردر بود.

در سده های آتی مساجد بخش اعظمی را با این سر مشق ساختند که مثال بسیار زیرکانه و خوب آن مسجد جامع اصفهان میباشد که به طرز اصفهانی ساخته شد. در سده پنجم و ششم مساجد مهمی ساخته شد که کلیه دارنده اتاق گنبددار و حیاط بودند. براین اساس بیان‌کننده تعبیروتفسیر آخری شبستان مسجد اهل ایران میباشد که از معماری مذهبی و کاخ های ساسانیان برای هدف ها و مقاصدی جدید استعمال پیروزی.

تراس شبستان مسجد به روی حیاطی با یک حیاط در راءس هر اساس که از نظم خاص و رواق های بدور ایوان خارج می زد گشوده میگردد. با اینکه تأکید در نمای داخلی اثبات بود نمای فرنگی برعکس آن ، شکلی بسیار معمولی و ساده داشت. ولی ناگفته نماند که درگاه ایوانها از این قاعده مستثنا بودنـد.

امامزاده حمزه دلیجان به اطمینان هم محلی فرزند عون مسجد النبی کوهسنگی مشهد بن علی بن ابی طالب(علیه السلام) میباشد.کیفیت کشف حرم متبرکه امامزاده حمزه(علیه السلام) به این گستردن میباشد: درزمان حضورحضرت عبدالعظیم(علیه السلام) درایران سیدجلیل القدری بدین ناحیه عزیمت نموده و مدفن این بزرگواران را برای عوام مردم آشکارمی سازد و با ورود به سرداب از وجود پیکرمقدس امامزاده حمزه(علیه السلام) و سی بدن از شهدای یار و همدم وی خبرمیدهد این دستور تا سال ۱۳۳۶سینه به سینه بیان شده تا اینکه با دستبرد سارقین به بقاع و رخنه‌ نمودن سقف سرداب این واقعیت مجددا بر همگان آشکار میگردد در سال ۱۳۷۲ هجری خورشیدی در طول نوسازی سازه به صورت اعجاز آسایی با پیکرسپید و محکمی پوشیده گردیده روبرو می گردند که پیکر مطهر وی بعداز رویت امام آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد آدینه فرمان‌دار مسئولین اوقاف و پزشک معالج متفاوت مجددا با احترام به خاک ودیعت گردیده و این اتفاق نیز موجب ارادت هرچه بیشتر عموم بدین بزرگوار میشود.

این مقبره مدفن حضرت حمزه بن عون بن علی ابن ابیطالب و سی بدن از یاران باوفای وی میباشد.آستانه امامزاده حمزه(علیه السلام) دربخش مرکزی شهرستان دلیجان، دهستان جاسب، روستای رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد کروگان، در دامان کوه کنار روش واقع گردیده‌است.بنای باستانی ساختمان بقاع شبیه برجی نمودار میباشد که از بیرون به صورت مضلع، البته سوای نبش سازه کرده‌‌اند و در سود شبیه برجی میباشد که جدار آن از سنگ و گچ نهاد شده و فارغ از تراس است مدل آن به اثرها قرنها اول زمان اسلامی (امویان وعباسیان) مجاورت میباشد. در میانه حرم مرقدی با بدنه سفیدکاری گردیده وجود داراست که جلوی آن ضریحی مشبک نصب شد‌ه‌است.بقاع دارنده گنبدی دوپوش است و نمای فرنگی گنبد و دوگلدسته کاشیکاری گردیده است در باطن مقبره در زیرسقف گچبری هایی وجود شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد داراست.

درون امامزاده قبری میباشد که روی آن ضریحی مسجد النبی کوهسنگی مشهد بسیار قشنگ قراردارد.کتیبه ای که‌این قبر را به امامزاده فرمان روا مطهر(ع) نسبت دهد،نیست.روایتهای محلی این امامزاده را از فرزندان بلا فصل امام جعفر درست گو (ع) می‌داند البته دربین فرزندان امام راست گو(ع)که روضه خوان موثر ار آن ها اسم می‌برند،این اسم چشم نمیشود.در نسخه برداری ورژن خطی که در دست نگارنده قرار دادند،آمده میباشد:مطهر و محمد و یحیی از قزوین روی به ولایت تهران نهادند زیرا به شهر تهران رسیدند،محمد و یحیی را شهید کردند، ولی مطهر بن امام جعفر راست گو (ع) روی به ولایت دماوند گذاشته و بسیار زخم به او رسیده بود.زیرا به موضع بوم هند رسید،در آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد منزل الیاس کمال نانوا فرود آمد و تا بازه چهل روز مریض بود،به به عبارتی آسیب به جوار حق پیوست.

معماری سازه
بنای امامزاده در طی مجال تغییراتی به خویش چشم میباشد.عکس چاپ گردیده به وسیله آقای قراخانی در خبرنامه بررسیهاگواهی بر این قضیه میباشد که ایوانی به طور مستطیل صورت در جهت شمالی جنوبی متصل به سازه تاسیس گردیده بود،ورود به امامزاده تنها از روش همین تراس میسر بوده میباشد .در حال حاضر این حیاط یا این که نماز منزل را برداشته اند و امامزاده به طور جدا و آزاد،شکوه و عظمت خویش را همچنان به اکران می‌گذارد.موقعیت بنادر عکس فوق الذکر حکایت از این رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد دارااست که تاق نماها و گنبد با سیمان و گچ پوشانده شئه بود،البته به گذر زمان روزها ریخته میباشد.

نقشه سازه
نقشه امامزاده در درون و بیرون به هشت ضلعی میباشد.آغاز مبنا هشت ضلعی نادر ارتفاعی را به وجود آورده،بعد از آن بدنه اساسی سازه روی آن ساخته و پرداخته شد.

بخش بیرونی
بخش اساسی ساختمان بلند روی شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد محور هشت ضلعی قرار گرفته میباشد.ارتفاع هر ضلع تا تحت گنبد ۴۰/۳ سانتی متر میباشد.جرزهای اساسی سازه،ساقه سازه را صورت می‌دهند.ازیایه تا گنبد ۹متر میباشد.بین جرزها، تاق نماها(نغول)به عمق ۱۰سانتی متر چشم می‌شوند.پایین قوس تاق نماها در هر ضلع نورگیرهای قوس دار،چشم میشوند و بیشتر پنجره نورگیرها شکسته اند.دو دهلیز قوس دار در نصیب شمالی و جنوبی امامزاده در دو طرف درگاه ورودی که اینک هر دو بسته شد‌ه‌است،به وجود آورده بودند.

طرح گلشن هم خوانی بر زیرنقش هندسی اش در مسجد النبی کوهسنگی مشهد مستطیل گلشن، براساس مدارک جان دار،حصار، و چهار ساختمان بلند، دو ورودی، دو عمارت مهم و ابنیه خدماتی، مکان آلاچیقها و طرح هندسی کرتها و معابر و جهت شمال معین گردیده است.
خیابان به طور کامل در اواسط گلشن نشسته و از ورودی مهم در جنوب تا تحت عمارت بالا امتداد داراست و به ورودی شمالی پیوند می خورد و پایه تقارن نقوش منحنی طرح گلشن میباشد.
جلوی هر ورودی گلشن فضایی نیم دایره بوده که به وسیله، جلوخانهایی برای گلشن صورت می داده اند.
گلشن نشاط از بالا به زیر منقسم به آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد سه تخت مهم بوده میباشد: دو تخت مستطیل یکی‌از در صدر و یک کدام از در زیر و یک تخت گران قدر مربع در میانه.
تخت پایینی نهالستان و تخت بالایی محل کرتهای میوه بوده میباشد. وجود نهالستان برای جدید شدن درختان مثمر، آدرس میباشد از جریان پویای معاش گلشن
در چهار کنج تخت مربع میانی پوشش گیاهی دیده میشود، ولی فضاهای میانه خالی اند که گمان می رود در آن فرصت، محل کشت علوفه یا این که غلات بوده اند.
شاهدان محلی چهار کنج را تخته های رز (کرت انگور) بیان می نمایند. این فضاسازی در چهار کنج مربع نقشی جالب در گلشن آرایی و کلیت انتظام هندسی گلشن دارااست و مثال ای میباشد از تعامل کاشت درختان مثمر و پیاده سازی زیباشناختی در گلشن اهل ایران.
تخت مربع میانی که عمارت میانه (بیرونی یا این که عمارت حکومتی) در آنجاست، محل موادتشکیل دهنده اساسی منظر پردازی در گلشن و راس ثقل کلیه اتفاقات دیدنی گلشن سازی بوده میباشد.
نظام زمین در گلشن نشاط نیشابور شیب شمال شرقی ـ جنوب غربی و زمین در بعضا قسمتها تندتر و در برخی ملایم خیس میباشد.
این فرمان در تخت بندی گلشن و پیاده رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد سازی جزئیات و عناصری مانند پله و آبشرهها نقش داشته میباشد.
در معابر و حواشی همانند اکثری دیگر از باغهای اهل ایران، اثر ها کف سازی یا این که جدول گذاری مشاهده نشد، گویی ثبت و خوانایی معابر مدیون ستون درختان و جویهای پیرامونی بوده میباشد.
انتظام هندسی محورهای منحنی ب گلشن نشاط ، بر اساس زیرنقش شطرنجی، برنامه ای تازه و بیانی میباشد از اعتنا و مهارت و سازندگان گلشن در پیاده کردن نقشهای بغرنج در حجم پانزده هکتار.
این ابداع، با اعتنا به دوران ایجاد کرد و شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد معاش گلشن، سوال از قابلیت گونه های دیگر ابداع ها در نظام گیاه، آب، خاک و ابنیه را مطرح می نماید.

بنای امامزاده اما ضیاء آباد بر روی صفه طبیعی سنگی نسبتا کوتاهی مسجد النبی کوهسنگی مشهد جای دارد. ازاره سازه با قطعه سنگ های قهوه ای در دو ستون تا طول ۱۰/۱ متر تشکیل شده و سایر را با آجرهای بی آلایش بالا برده در سه دیواره بیرونی آن طاقنماهایی به وجود آورده اند. بر روی مکعب سابق الذکر گنبد سازه قرار گرفته که در نصیب تحت به طور استوانه ای یا این که طول ۳۰/۲ متر میباشد و بعد از قطاربندی بی آلایش ای که به امداد دو رج خشت ساخت و ساز گردیده قسمت مهم گنبد صورت گرفته میباشد. این سازه از اثرها زمان ایلخانی میباشد و او‌را از احفاد امام موسی کاظم (ع) می‌دانند.

نصیب اصلى يا مقبرهٔ امام‌زاده داراى طرح مربع‌شکلى با ارتفاع ضلع ۹/۵۰ متر میباشد که کناره‌‌هاى ديوار غربى آن پخ گردیده است. ازارهٔ سازه با قطعه‌سنگ‌هاى قهوه‌اى به اندازه‌هاى متفاوت و در دو رديف به طول ۱/۱ متر ایجاد شده است. نصیب بالايى سازه با آجرهاى بی آلایش ایجاد شده است و بر روى ديوارهاى غربى و شمالى و جنوبى آن – از بیرون – طاق‌نماهايى زده گردیده‌است. بر بالاى حرم، گنبدى با غلام‌گردشى در نزدیکی و گردنيِ استوانه‌اى به طول ۲/۳۰ متر پایدار گرديده میباشد. در طول سابق الذکر، قطاربندى بی آلایش‌اى با دو رج خشت که به صورت سه کناره چيده گردیده‌اند. پديد آمده میباشد.

در باطن مقبره، براى ايجاد پوشش گنبدى، چهار فيل‌پوش تاسیس شده است که نکتهٔ‌ جذاب در ساختمان آنان، استارت پايه‌هاى فيل‌پوش از کف مقبره میباشد. به عبارت ديگر، ديوارهاى چهارگانه، از چهار سو به تدريج به سوى راءس چهار ضلعى متمايل گشته‌اند. باطن حرم ف رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد اقد هرگونه تزئين میباشد و ضريح چوبى آن نيز فاقد قیمت هنرى و تاريخى میباشد. درِ ورودى که با طرح‌هاى معمولی تزئين شد‌ه‌است، به عصرٔ قاجاريه مربوط میباشد.

با اعتنا به صورت پوشش داخلى، فيل‌پوش‌ها، گنبد و شيوهٔ ترکيبى مصالح (ازارهٔ سنگى و قسمت آجرى فوقاني) به لحاظ مى‌برسد که اين سازه از اثر ها قرن ششم هجرى قمرى باشد که در طى تغييرات و تعميرات در عصر‌هاى متفاوت، ‌ اعتبار و بها نخستين خویش را از دست داده میباشد.

این تاثیر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۷۸ با شمارهٔ تصویب ۲۶۲۱ به‌تیتر یکی‌از اثرها ملی جمهوری اسلامی ایران به تصویب رسیده میباشد.

امامزاده البته در شهرستان تاکستان ،ضیاءآباد، خیابان امام، شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد روبروی خزانه ملی واقع شد‌ه‌است.

میدان امام خمینی (طهران) به صورت مستطیل و مسجد النبی کوهسنگی مشهد به ارتفاع ۲۲۰ متر و پهنا ۱۱۰ متر در دو طبقه در شمال ارک ساخته شـد.
طبقه همکف میدان توپخانه فضایی برای مراقبت توپ ها و مهمات و طبقه فوقانی بـرای اقامت توپچیان در لحاظ گرفته گردیده بود.
میدان توپخانه به خیابـان هـای ناصر خسرو (ناصـريه)، باب همايون (الماسیه)، لاله زار، فردوسی(علاءالدوله یا این که سفرا یا این که امین السلطان )، امیر عظیم(لامپ گاز یا این که لامپ) و آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد امام خمینی (درمانگاه یا این که سپه) متصل بوده میباشد.
ورودی این خیابان به میدان، از روش سردرها و دروازه ها قابلیت پذیر بوده که جمعاًً شش دروازه با اسم خیابانها، بر بدنه میدان بدور تادور تشکیل شده بود.
میدان امام خمینی طهران در زمان قاجار، در راءس شهر و در مفصـل ارتباطی بخـش سابق و گسترش ی نو و در مجاورت ارک حکومتی واقع گردیده است.
در همین عصر برخی از اداره ها و مؤسسات دولتی امروزی، مانند اداره پست، در بدنه ی شمالی، تلگراف منزل( ۱۳۰5 هـ ق )، در بدنـه جنوبی، دروازه باب همایون، در ضلع غربی سردر قورخانه و اداره نظمیه و در بدنـه شـرقی، خزانه انگلیس ( خزانه شاهی) در باطن حصـار مـيـدان امام خمینی (توپخانـه) احـداث شدند.
در وسط ی میدان توپ منزل رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد حـوض آب، ردیف و درخـت قـرار داشته میباشد.
این میدان، محل عبور و مرور انسانها و ستوران میان دو قسمت قدیم و نو شهر و مبدأ و مقصـد خطـوط وسایل نقلیه آن زمـان (کالسکه ، درشکه ، ماشین دودی) بوده و امنیت عابر پیاده را تأمین شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد می نموده است.