???? ???? ????? ??????? ????

0

حدیث دوازده خلیفه حدیثی از رسول اسلام (ص) که خلفای پس از خویش را در دوازده خلیفه منحصربه‌فرد کرده‌اند که کلیه از بستگان قریش می باشند. این حدیث با لفظ ها مختلفی از جابر بن سمره از فرستاده اکرم(ص) در درست بخاری آمده و از حیث حدیث‌شناسان اهل سنت حدیثی درست میباشد. شیعه‌ها این حدیث را دلیلی بر امامت امامان دوازده‌گانه خویش میدانند. فی مابین عالمان اهل سنت لحاظ واحدی درباره مصداق این دوازده نفر مسجد النبی کوهسنگی مشهد نیست.

متن حدیث
حدیث معروف به حدیث دوازده خلیفه با مضمونی واحد البته با عبارت‌های متفاوت از تعدادی راوی نقل گردیده‌است. مضمون این حدیث آن میباشد که پس از فرستاده دوازده نفر جانشین وی می‌باشند. در نقل‌های متعدد از کلماتی مثل خلیفه، امیر، نقیب و امام مصرف شده میباشد. حدیث دوازده خلیفه در درست بخاری به وسیله جابر بن سمره از فرستاده اکرم (ص) با تعبیر و تفسیر دوازده امیر نقل شد‌ه‌است: جَابِر بْنَ سَمُرَةَ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِی(ص)، یقُولُ: یکونُ اِثْنی عَشَرَ اَمیراً فَقالَ تک تکِمَهً لَمْ اَسْمَعْها، فَقالَ اَبی اِنَّهُ قالَ تک تکُّهُم مِنْ قُرَیشٍ. وی میگوید: از فرستاده آفریدگار(ص) شنیدم که فرمود: «دوازده امیر خواهد بود. آنگاه سخنی اعلام‌کرد که اینجانب آن را نشنیدم. پدرم اذعان کرد: پیامبرفرمود: کلیه آن‌ها از قریشند»[۱] این حدیث در ورژن‌های نو درست بخاری حذف آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد شد‌ه‌است.[۲]

همین حدیث در درست مسلم با عبارت خلیفه و با مقداری تفاوت نقل گردیده است. مبتنی بر این نقل گفته نبی اینگونه میباشد: «اسلام پیوسته عزیز خواهد بود تا دوازده خلیفه بر مسلمانها حکومت نمایند»، آن‌گاه سخنی فرمود که اینجانب نفهمیدم، پس به پدرم گفتم رسول چه فرمود؟ اعلام کرد، فرمود «مجموع آن ها از قریشند».[۳] این حدیث هم‌اینگونه در سنن ابوداود[۴] سنن ترمذی،[۵] نقل رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد شد‌ه‌است.

هم‌اینگونه در منابع روایی اهل سنت، حدیثی به گزارش ابن مسعود بیان شده که برپایه آن، شمار خلفا یا این که ائمه بعد از رسول، ۱۲ بدن به شمار نقیبان بنی اسرائیل بوده میباشد.[۶] مضمون ماجرا سؤال یک اعرابی از ابن‌مسعود در گرد هم آیی درس دادن قرآن میباشد که پرسید آیا از فرستاده چیزی درباره تعداد خلفا پرسیدید یا این که خیر؟[۷] مضمون حدیث در منابع شیعه در منابع شیعی همین مضمون رفلکس داشته و به دو شکل وارداتی شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد:

به تعداد خلفاء اشاره شد‌ه‌است:
مانند داستان امام درست گو(ع) از نبی اکرم(ص) که فرمود: امامان بعداز اینجانب دوازده نفرند. اولیه آنها علی بن ابی طالب(ع) می باشد و پایان آن ها قائم(عج) میباشد. پس این جمع جانشینان و اوصیاء و اولیاء اینجانب می باشند و از طرف معبود بر امت اینجانب حجت هستند. مؤمن اقرار به امامت آنها می‌نماید و کافر هم منکر فضل و ادب و جایگاه آنان میباشد.[۸][یادداشت ۱]
نام تک‌تک خلفاء دوازده گانه نقل شده میباشد:
مانند قصه جابر که از پیامبر معبود(ص) خواسته از او‌لین‌الامر در آیه اطاعت را میپرسد. حضرت فرمود: آن ها جانشینان و پیشوایان بعداز اینجانب می‌باشند. اولیه آنان علی بن ابی طالب، آن گاه حسن(ع) بعد از آن حسین(ع)، بعد از آن علی بن الحسین(ع) آن‌گاه محمّد بن علی(ع) که در تورات دارای اسم و رسم به باقر میباشد و تو اورا خواهی روئت کرد هنگامی او‌را ملاقات کردی درود من را به وی برسان. بعد درست گو جعفر بن محمّد(ع) آن گاه موسی بن جعفر(ع) آن گاه علی بن موسی(ع) بعد از آن محمّد بن علی(ع) بعد از آن علی بن محمّد(ع) بعد حسن بن علی(ع) آنگاه هم اسم و هم لقب اینجانب حجة الله در زمین و بقیة الله دربین عموم بعد از حسن بن علی، آن هر کس آفریدگار به دست وی شرق و غرب را فتح می‌نماید.[یادداشت ۲] [۹]
همینطور ملاحظه کنید: حدیث لوح
منابع حدیث
آیت الله صافی گلپایگانی، باب اولیه از کتاب منتخب الاثر را بدین حدیث تخصیص داده میباشد. تمام نقل‌های این حدیث به ۱۴۸ نقل می رسد. بر طبق عده‌آوری این کتاب، ۱۷ نفر از صحابه این حدیث را با عبارت‌های گوناگون و در حدود هم از نبی اسلام(ص) نقل کرده‌اند.

جابر بن سمره
عبدالله بن مسعود
وهب بن عبدالله
انس بن صاحب
ابی سعید خدری
سلمان فارسی
ابوهریره
قدمت بن خطاب
واثله بن اسقع
ام سلمه
عبدالله بن قدمت
مکحول
عایشه
ابوذر غفاری
عبدالله بن ابی
زید بن ارقم
ابوایوب انصاری[۱۰]
در‌این کتاب ۵۲ روش برای حدیث منقول از جابر بن سمره بیان نموده است. بعضا از این شیوه های در سه یا این که چهار راوی اولیه تکراری میباشند.[۱۱] چهار نفر به صورت بدون واسطه از ابن مسعود نقل کرده‌اند.[۱۲]

تالیف کننده کتاب منتخب الاثر، حدیث جابر بن سمره از رسول را از کتاب‌های پایین گردآوری‌آوری کرده که بخشی از آن منابع وابسته به اهل سنت میباشد:

مسند طیالسی
مسند احمد (۱۲ نقل)[۱۳]
درست بخاری
درست مسلم (۶ نقل)
سنن ابی‌داود[۱۴]
سنن ترمذی[۱۵]
المعجم الکبیر نوشته طبرانی(۱۶ نقل)
المعجم الاوسط
الملاحم نوشته ابن منادی
المستدرک علی الصحیحین
تیسیر الوصول
نهایة البدایه و النهایه
ینابیع الموده
تاریخ الخلفاء نوشته سیوطی[۱۶]
الجمع فی مابین الصحیحین
بهشت الاخبار
وی هم‌اینگونه داستان عبدالله بن مسعود از نبی را از کتاب مسند احمد نقل نموده است، هرچند اصل حدیث را از ابن مسعود ندانسته اند.[۱۷]