???? ???? ????? ??????? ????

گسترش مسجدالحرام در خلافت ولید

ولید بن عبدالملک اموى (خلافت از ۸۶- ۹۶ ه.)، در زمان‌اى حکومت مى‌کرد که بانک بیت‌المال مملو‌از غنایم و اموالى بود که تحت عنوان خراج و جزیه و عُشْریه از دور مسجد النبی کوهسنگی مشهد و بر و اکناف به شام مى‌رسید. وی خلیفه‌اى اهل رفاه و عشق و علاقه‌مند به ساختن بناهاى باشکوه و پرعظمت بود. از این رو، ضمن ساختن جامع اموى در دمشق و توسعه مسجدالنبى در مدینه و بناى بسیارى از اماکن مدینه، بر مساحت مسجدالحرام به مقدار ۱۷۲۵ متر خاطر نشان کرد و مسجد را بازسازى کرد. وی رواق‌هایى در نزدیکی مسجد ایجاد کرد و آن ها را با ردیف‌هایى بزرگ سرپا نگاه داشت. این ردیف‌ها به طور زیبایى تزیین شد و در بخش‌هایى از آن‌ها طلا و جواهرات بکار رفت. ولید ناودان منزل خدا را نیز از طلا جواهرات تشکیل داد که تاکنون آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد به همین اسم آوازه داراست.

منصور، دومی خلیفه عباسى (خلافت از ۱۳۶- ۱۵۸ هجری)، در سفرى که براى حج به مکه آمد، احساس کرد که مسجد ظرفیت مسلمانانى را که براى حج آمده‌اند، ندارد. مصمم شد تا با تهیه نمودن منزل‌هاى دور و اطراف و ضمیمه کردن آن‌ها به مسجد به توسعه آن مبادرت نماید. مردمى که صاحبخانه‌هاى گوشه و کنار بودند، با اینگونه رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد تصمیمى مخالفت کردند، ولی بعد از آن به فروش منزل‌هاى خویش رضایت دادند.

در این ارتقاِ مساحت، حجم مسجد دو موازی شد و در حدود پنج هزار مترمربع بر مساحت مسجد افزوده شوید. این افزایش در جهت شمال و غرب مسجد شکل گرفت. این توشه نیز رواق هایى براى مسجد در اطراف آن ساخته شد. افزون بر آن، مناره‌اى نیز در رکن غربى مسجد تاسیس شوید. پیشرفت تزیینات روى دیوارها و ردیف‌ها نیز شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد بیشتر شد. بناى مسجد که در سال ۱۳۷ آغاز گردیده بود، در سال ۱۴۰ هجرى خاتمه یافت.

۳). اماکن مذهبی نظیر حرمها، امامزاده ها ونیز بقعه های بلندمرتبه و دارای اسم و رسم که به دلیل تاریخی و نیز نسبت به شخص پر اسم و رسم و یا مقدس، عنایت مذهبی دارااست. این مکان ها اکثر زمان ها جلوه زیارتگاهی دارا هستند. هرچند بناهای این مکان ها، از جنبه معماری بسیار شبیه مساجد هستند اما تنها قسمتی از آنجا مسجد النبی کوهسنگی مشهد به نمازخانه اختصاص دارااست و شاید به مطرح شدن گویاتر ادای نماز در فضای متعدد، الحاقی و جنبی مقبره و حرم مرکزی صورت می‌گیرد. کارکرد این فضاها تنها آیینی و زیارتی است و همانند مساجد تنوع و گستردگی، وسعت و اندازه را دارند. بقاع های مقدس پیامبران، امامان و نیز مکان های مقدس دیگر نظیر جمکران مثلا فضاهای معظم این مجموعه میباشند که تا کوچک ترین این مقبره ها نظیر امامزاده ها که هزاران از آن در کل آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد شهرها و روستاهای کوچک و تعالی، شکل یکسری عملکردی خود را داشته و همچنان فعال می باشند.

مسجد

مسجد اسم مکان از ریشه سجود می‌باشد، یعنی مکان سجده و بر خاک افتادن در اصطلاح روایی کل روی زمین، مسجد و سجده گاه انسان می باشد. رسول اکرم فرمود:”جعلت في الأرض مسجدا وطهورا» زمین برای من سجده گاه و پاک کننده است. مسجد به معنای مکان ویژه برای نماز و عبادت و پرستش پروردگار، نخستین پایگاه مقدس در دانا اسلام می‌باشد که به دست نبی عظیم رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد الشان و به کمک برخی اصحاب مخلص و وارسته اش تأسیس و بنا شده است. هر یک‌سری که فضای دور و اطراف کعبه در آیه‌ها قرآن مجید، مسجدالحرام خوانده شده و خود کعبه و این مکان مقدس تاریخچه ای قدیمی و سابق به دیرینگی تاریخ بشری دارد. در شریعت اسلام، مسجد نخست نهاد عبادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و علمی هست و کلمه و واژه ی مسجد در عرف و اصطلاح مردم دنیای امروز، تنها بر معبد و مکان مسلمان اطلاق شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد می‌شود، ولی مرکزها عبادی پیروان دیگر ادیان توحیدی با نام و عنوان دیگری مانند صومعه، کلیسا، کنیسه، دیر و امثال آن ها خوانده شده و شناخته میگردند.

بسط دیگر در سمت شامی یا این که شمالی بنای مسجدالنبی (صلی الله علیه وآله و سلم) و درپی حد گسترش مهدی عباسی شکل پذیرفت که مجموعاًً با آنچه که در شرق مسجدالنبی (صلی الله علیه وآله و سلم) تحقق مسجد النبی کوهسنگی مشهد به عهده گرفت 1293 مترمربع به آحاد مساحت مسجد افزوده شد که با این ارتقا ، مساحت گروه بنای مسجد به 10303 مترمربع رسید. به استثنای حجره مبارکه و محراب نبوی ، عثمانی ، سلیمانی و منبر و مناره رئیسه ، سایر تأسیسات و اماکن مسجد به دست تعمیر و مرمت به زمین خورد. ردیف ها را با سنگ قرمز‌رنگ مرمت نمودند و با سنگ مرمر آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد آن را روسازی کرده ، با نقوش زیبا به آب طلا زینت بخشیدند .

زمین مسجد را از باب السلام تا مناره رئیسه و از آنجا تا مخزن الاغوات و باب الرحمه به سنگ مرمر مربع صورت مفروش کردند و آن‌گاه به تعمیر اساسی گنبدهای خرد و سقف مسجد کوشش گماشتند و گنبد ؛ محراب عثمانی ؛ قبه باب السلام و دیگر گنبدهای خرد را با لوح های آهنین روکش و آن را مستحکم ساختند .همگی سطح های رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد داخلی گنبدها را به اشکال نقش های رنگارنگ و روغنی ، نگارگری کردند و به خط زیبای اسلامبولی نشانه‌ها قرآنی را بر سطح آن ها خطاطی کردند .

دیوار جنوبی مسجد را از باب السلام تا نقطه نهایی حد مناره رئیسیه به خود کار عبدالله افندی خطاط پر اسم و رسم رخنه‌ و به خط ثلث اسلامبولی کاشی کاری کردند. ابواب سابق مسجد بازسازی شوید و به مدل معماری عثمانی ، به نقوش و گچ کاری، سردرب ها را تزیین کردند و درب ها را با چوب یک پارچه گردو نجاری نموده ، آن را بجای شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد درب های کهن نصب و با نوشته های منقش از مس قرمز‌رنگ آنها‌را تزیین بخشیدند. مناره ای در نصیب شمال غربی مسجد بنام مناره مجیدیه سازه کردند و دیگر مناره های مسجد را تعمیر و مرمت نمودند .

چهل پرسنل رومی با یکصد هزار مثقال طلا و جواهرات ، چند توشه کاشی های مزین به رنگ های مختلف ، قنادیل کشیده گردیده در زنجیرهای زرین ، ابداع عمل مرمت را بعهده گرفته بودند و قدمت بن عبدالعزیز آنها‌را در زمان ایفا شغل از پاداش و خلعت بی فایده نمی گذارد. ردیف های سنگی تراش گردیده با روکش های فلزی، دیوارهای بلند و مزین به نقوش گچ کاری و کاشیکاری دیوارها و برپایی مقصوره ها، نگارگری سقف و تزیین آن به چوب ساج و جایگزینی بنایی مستحکم و سنگی به مکان منزل های گلی فرستاده. چنان مسجدی سازه گذاشته مسجد النبی کوهسنگی مشهد شد که تا آن زمان بنایی به سان آن در جزیره عرب نبود. این بازسازی و تعمیرات به گفته محمد بن جریر طبری، ابن آشغال و ابن نجار از سال 88 تا 91 قمری طولانی شد .

آیات قرآنی برای نخستین دفعه با خطوط زینتی روح بخش کاشی ها و دیوارهای مسجدالنبی شد. ابن نجار تصریح می نماید که کل سوره های «والشمس» تا «الناس» را بر دیوارهای مسجد نگاشتند و به تاسیس چهار مناره در چهار زاویه مسجد سعی گماشتند که به گفته ابن آشغال و دیگر مستندات، اصلی ترین آن ها 60 ذراع ارتفاع داشت آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد و کوچکترین آنها مناره غربی شامی بود .

پیشرفت مهدی عباسی : بعداز خلیفه اموی، ولید بن عبدالملک 86/96 قمری ، ابوالعباس عبدالله اولیه خلیفه عباسی 132/136 قمری تغییرات و بسط مختصری رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد در مسجد بوجود آورد .

تعمیرات مسجد از 655 قمری تا 898 قمری ( آتش مسجد و تجدید بنا آن ):

در نخستین ماه رمضان سال 654 قمری بر تاثیر شل انگاری یک کدام از فراشان مسجد به اسم ابوبکر اوحد ، حریقی در بنای مسجدالنبی (صلی الله علیه و آله و سلم) چهره شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد اعطا کرد که در اسرع وقت به دیگر بخشها شیوع نمود. متأسفانه با مجموع تلاش هایی که اهل مدینه متحمل آن شدند ، نتوانستند آتش مهیب را مهار نمایند . از این رو همه بخش های بنای مسجد طعمه آتش شد. نمای مرمرین، سقف ها، منبر ، درب ها ، خزائن ، صندوق های کتاب، پرده ها ، قرآن ها . . . همه سوختند و فرو ریختند .

هم‌زمان با این بسط یک پارکینگ دو طبقه به مساحت 390000 مترمربع و به گنجایش 4200 اتومبیل ساخته شده که در آن پله های ساده، پله های متحرک ، بالا بر برای سالمندان و نیز بالا بر اختصاصی جانبازان نصب شد‌ه‌است. همینطور اتاق هایی برای برق، مرکزها تعمیراتی، دفتر ها شغل ، کانال های آب و فاضلاب ، سیستم ایمنی خود کار حریق آدرس که در حین حریق سوزی به صورت اتوماتیک استارت به فعالیت کرده و دیواره ای از آب میان بخشها حریق گرفته و سایر بخش ها به طور حائل ایجاد کرد می کند مسجد النبی کوهسنگی مشهد نیز وجود دارااست.

در میان محوطه پارکینگ ساختمان هایی در 4 طبقه برای خدمت های بهداشتی تاسیس آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد گردیده که در آن حدود 6000 محل وضو و 2000 توالت فعالیت نهاده گردیده‌است.

همینطور تحت عنوان یک فعالیت احتیاطی برای نگهبانی برق موردنیاز مسجد و واحدهای احداثی دیگر چهار منبع متفاوت در حیث گرفته گردیده که دوتای آن از کمپانی برق مدینه منوره و منبع سوم متشکل از شش دینام مولد بسیار گران قدر می باشد و چهار‌مین منبع از تعداد متعددی باتری که در باطن مسجد النبی فعالیت نهاده گردیده‌است تشکیل میشود. در صورتیکه یکی منابع برق شهر غیروابسته گردد برق مسجد به صورت خود کار از منبع دوم امان میگردد و در حالتی‌که هر دو منبع شهری از فعالیت بیافتند که‌این پدیده فوق رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد العاده کم میباشد، منبع سوم به صورت خود کار به شغل خواهد زمین‌خورد و در صورتیکه کلیه منابع از فعالیت افتادند که‌این وضعیت مشابه به محال است برق مسجد و مراکز ضروری از روش چهار‌مین منبع تامین شود.

در دو صحن پیشین مسجد نیز، چترهای خودکاری نهاده گردیده که برای دوری از آفتاب و باران گشوده و بسته می‌شوند.

همینطور به مراد سهولت وصال به پشت بام مسجد افزون بر پله های سنگی یکسری گزینه پله برقی شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد درست شده اند که می شود به راحتی به وسیله آن‌ها به پشت بام مسجد رفت.

مرحوم آیة الله حائری، کتاب ارزش‏مندی دارا هستند که‌این مولف، آن کتاب را از محضر معظم له ودیعت گرفتم و با اذن‏ی وی زیراکس کردم .

هنگامی که دست نویس‏های او‌را به محضر مقدس وی بردم، از سرویس‏شان پرسیدم: «آیا برای نقل مطالب این کتاب، مجاز هستم؟» مسجد النبی کوهسنگی مشهد . وی، خلال این که اذن دادند، فرمودند: «اینجانب، درین کتاب ، فقط مطالبی را آوردم که بر صحت آن‏ها یقین دارم و می‏توانم بر درستی آن‏ها عهد حضرت عباس بخورم » .

مرحوم آیة‏الله حائری، در این کتاب می‏فرمایند :

مسجد جمکران، یک کدام از آیه‌ها باهرات آن حضرت میباشد . توضیح این نوشته‌ی‌علمی، ضمنا یک سری جهت – که شاید خیلی‏ها از آن غافل باشند – مذکور می‏گردد :

1ـ داستان مسجد جمکران که در بیداری واقع گردیده، در کتاب تاریخ قم که کتاب معتبری می باشد، از صدوق، آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد علیه الرحمه، نقل شد‌ه‌است .

مرحوم آقای بروجردی که مرد ظریف و ملایی بود، می‏فرمود: «این روایت، در زمان صدوق، علیه الرحمه، واقع گردیده و این که وی نقل نموده است، دلالت‏بر کمال صحت آن دارااست .

2ـ روایت، مشتمل بر جریانی می باشد که مرتبط با یک نفر وجود ندارد، برای این که صبح که عموم بیدار می‏شوند، رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد می‏بینند با زنجیر، آرم گذارده گردیده است که عموم باور نمایند . و این زنجیر، مدتی در خانه سید محترمی، ظاهرا به اسم سید ابوالحسن الرضا، بوده میباشد و عموم به آن استشفاء می‏کرده‏اند و بعدا، فارغ از هیچ جهت طبیعی، مفقود می‏خواهد شد .

3ـ مکان بدور از شهر و در میانه کویر، جایی وجود ندارد که آیتم جعل یک شخص جمکرانی بشود، آن هم دست تنها، در یک شب ماه رمضان .

4ـ نوعا، عموم ساده، به واسطه‏ی خواب، یک امامزاده را مشخص می‏نمایند و مسجد، از تصور عموم بی آلایش، شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد بدور می باشد .

علامه‏ ی بزرگوار، میرزا حسین نوری، (متوفای 1320 هجری) در کتاب ارزش‏مند « نجم ثاقب »- که به امر میرزای بلندمرتبه، آن را نوشتن کرد و میرزای شیرازی، در تقریظ خویش، از آن ثنا فراوان کرد و نوشت: «برای تصحیح نظریه‏ی خویش، به‌این کتاب مراجعه نمایند تا از لمعان انوار هدایتش، به راز خانه یقین و مسجد النبی کوهسنگی مشهد ایمان برسند» [3] ) تاریخچه‏ی احداث مسجد مقدس جمکران را به گستردن ذیل آورده می‌باشد :

شیخ فاضل، حسن بن محمد بن حسن قمی، معاصر روضه خوان صدوق، در کتاب« تاریخ قم» از کتاب« مونس الحزین فی معرفة الحق و الیقین – از تالیفات روحانی صدوق – بنای مسجد جمکران را بدین عبارت نقل نموده است :

روضه خوان عفیف باتقوا حسن بن مثله‏ی جمکرانی آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد می‏گوید :

شب سه‏روز شنبه، هفدهم ماه مبارک رمضان 393 هجری، ( [4] در سرای خویش خفته بودم که جماعتی به در سرای اینجانب آمدند . نصفی از شب قبل بود . منرا بیدار کردند و گفتند: «بلند شو و دستور امام محمد مهدی صاحب الزمان [5] ، صلوات الله علیه، را اجابت کن که ترا می‏خواند .

حسن بن مثله می‏گوید: «اینجانب، برخاستم و مهیا شدم‏» . زیرا به در سرای رسیدم، جماعتی از بزرگان رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد را دیدم . درود کردم . پاسخ دادند و خوشامد گفتند و مرا به آن منزلت که فعلا مسجد (جمکران) هست، آوردند .

زیرا نیک نگاه کردم، دیدم تختی گذارده و فرشی پسندیده بر آن تخت کبیر و بالش‏های پسندیده نهاده و جوانی سی‏ساله، بر روی تخت، بر چهار بالش، توکل کرده، پیرمردی در مقابل وی نشسته، کتابی در چنگ گرفته، بر آن جوان می‏خواند .

بیش تر از شصت مرد که بعضا خرقه‏ی سپید و بعضی لباس‏ی سبز بر بدن داشتند، بر گرد وی شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد روی زمین نماز می‏خواندند .

مسجد سهله (نام‌های دیگر: مسجد سهیل، بنی‌ظفر، عبدالقیس) یکی‌از مشهورترین مساجد اسلامی است که در قرن نخستین هجری بوسیله قبایل عرب در کوفه در سمت شمال غربی مسجد جامع کوفه به فاصله حدود دو کیلومتر ساخته‌شد‌ه‌است. این مسجد یک کدام از کهن‌ترین مساجد منتسب به حجت بن الحسن، امام دوازدهم، شیعیان است. مسجد سهله در شرق نجف یعنی در شهر کوفه قدیم قرار دارد، این مسجد در ۱۰ کیلومتری شمال شرقی بقاع امام علی با زاویه ۳۷ سکو و ۲ کیلومتری شمال غربی مسجد کوفه با زاویه ۵۳ جايگاه قرار دارد. در مجموعه مسجد النبی کوهسنگی مشهد روایات با تعابیر مختلفی از جایگاه معنوی و جایگاه مسجد سهله یاد شده است. می توان بیان کرد از اخبار چنان معلوم می‌گردد که بعد از مسجد اعظم کوفه مسجدی به فضیلت این مسجد وجود ندارد.

این مسجد در زمینى خالى از سکنه که دور و بر آن پوشیده از ماسه هاى قرمز هست ایجاد شده است. شکل هندسى آن حدوداً به صورت مستطیل با طول ۱۴۰ متر، عرض ۱۲۵ متر و مساحتى بالغ بر ۱۷۵۰۰ مترمربع هست. ارتفاع دیوارهایى که آن را اشراف کرده حدود ۲۲ متر می‌باشد که هریک از اضلاع چهارگانه آن به وسیله آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد برج هاى نیم دایره ای از طرف خارج و به فاصله هاى مساوى تقویت مى شوند. در اواسط ضلع شرقى دیوار، مناره اى به ارتفاع ۳۰ متر وجود دارد. در اصلى مسجد در وسط ضلع شرقى در مجاورت این مناره قرار دارد.

در نصیب هاى متعدد صحن مسجد محرابهایى ساخته شده است که به نام پیشوایان شرعی نامگذارى شده، ازجمله رده امام صادق، امام سجاد، منزلت امام زمان، ابراهیم، ادریس، خضر.

در احادیث فراوانی به صراحت اعلام شده که اقامتگاه شخصی امام مهدی(عج)در زمان ظهور، مسجد رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد مقدس سهله است :

محدثان عالی مقام شیعه، با ورقه ها معتبر، در مجامع حدیثی خود روایت کرده­اند که روزی در محضر حضرت امام صادق(ع) از مسجد سهله اظهار‌کرد و شنود شد، فرمودند: «آنجا اقامتگاه صاحب ماست؛ هنگامی که با خانواده­اش قیام کند». کافی،ج۳، ص ۴۹۵٫

از مهمترین فضیلت های مسجد سهله آن است که هر که ۴۰ شب چهارشنبه در این مسجد بیتوته کند شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد و به عبادت بپردازد به دیدار یوسف فاطمه نائل شود

برطبق روايتي ديگر از علي(ع)، امام زمان(ع) در مسجد کوفه نماز را اقامه مي کنند:

عن ابن نباتة قال: بينا نحن ذات يوم حول أميرالمؤمنين(ع) في مسجد الکوفه إذ قال: مسجد النبی کوهسنگی مشهد يا أهل الکوفه... انّ مسجدکم هذا أحد أربع المساجد التي اخترها اللَّه عزّوجلّ لأهلها... ولياتين عليه فرصت يکون مصلّي المهدي من ولدي و مصلّي تمامّ مؤمن...2.

ابن نباته مي گويد روزي در مسجد کوفه گرد حضرت اميرالمؤمنين(ع) جمع شده بوديم که آن حضرت فرمودند: اي اهل کوفه! اين مسجد شما يکي از آن چهار مسجد می‌باشد که خدا گران قدر و تعالي آن را براي اهلش اختيار نموده است... زماني پيش مي آيد که اين مسجد محل اقامه نماز فرزندم مهدي(ع) و آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد تمامی مؤمنان گردد.

اين روايت را روايت ديگري از امام باقر(ع) تکميل مي کند. براساس روايت اورده شده از آن حضرت وقتي امام مهدي(ع) وارد کوفه مي شوند با استقبال گرم مردم روبرو مي گردند؛ همه به حکم حضرت گردن مي نهند و بعد از آن حضرت وارد مسجد شده براي مردم خطبه مي خوانند و نقل است که تجمع مردم به قدري زياد خواهد بود که وقتي از شوق ديدار امامشان بي اختيار گريه مي کنند سخنان حضرت به گوش کساني که دورتر از منبر هستند نخواهد رسيد، لذا در هفته دوم پس از ورود امام(ع) به کوفه، مردم خطاب به حضرت رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد مهدي(ع) مي گويند:

يا ابن نبی اللَّه الصلاة خلفک تضاهي الصلاة خلف نبی اللَّه(ص) والمسجد لايسعنا.

اي پسر پیامبر خداوند! نماز در پشت راز شما قرائت همانند نماز قرائت در پشت رمز نبی خداوند(ص) می‌باشد در حالي که اين مسجد گنجايش اين تمامی جمعيت ندارد.

منظور مردم آن هست که حضرت تدبيري بينديشند تا همگی مردم توفيق حضور در نماز جماعت و جمعه را داشته باشند.

امام(ع) در پاسخ مي فرمايند: مسجدي براي شما خواهم ایجاد کرد که گنجايش کلیه مردم را داشته باشد. شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد در ادامه روايت آمده می باشد:

فيخطّ مسجداً له ألف باب يسع النّاس عليه اصيص3 .

آیا در ایام اعتکاف، رفتن به کلاس و شرکت در درس‌ها جایز هست؟

کلیه مراجع: خروج از مسجد و شرکت در کلاس های درسی، اشکال داراست.(۱)

پی‌نوشت:

۱. نوری، استفتاءات، ج ۲، س ۲۷۶؛ سیستانی، وبسایت، مسجد النبی کوهسنگی مشهد اعتکاف؛ صافی، جامع الاحکام، ج ۱، س ۵۱۵؛ فاضل، جامع المسائل، ج ۲، س ۴۶۲

* نیابت در اعتکاف

آیا نیابت اعتکاف از طرف گردآوری‌ای از فوت شده ها صحیح هست؟

همگی مراجع: خیر، به نیابت از تعدادی نفر مرده صحیح نیست؛ ولی میتواند ثواب آن را به روح آن‌ها هدیه کند. (۱)

پی‌نوشت:

۱. العروة الوثقی، ج ۲، الاعتکاف، م ۳.

هر کس نذر کرده ایام البیض (روزهای سیزدهم تا پانزدهم) ماه رجب را اعتکاف کند، چنانچه در آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد این روزها بیمار خواهد شد، تکلیف چیست؟

کلیه مراجع: در صورتی‌که نذرش به سال خاصی تعیین شده - در شرایطی که به واسطه بیماری نتواند روزه بگیرد یا در اعتکاف شرکت کند - تکلیف از او ساقط است و کفاره هم ندارد؛ ولی در صورتی‌که برای نذرش سال تعیین نشده، می‌تواند در سال‌های سپس اعتکاف کند.(۱)

* اعتکاف و غسل

اگر محتلم شویم، غسل را در باطن مسجد اعمال دهیم؟

تمامی مراجع (به جز صافی): در صورتیکه معتکف محتلم شود و غسل کردن در مسجد به جهت توقف یا نجس کردن مسجد ممکن نباشد، واجب می باشد از مسجد خارج شود. (۱)

آیت‌اللَّه صافی: آری، بایستی از مسجد خارج خواهد شد، هر یک سری غسل در مسجد باعث تانی رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد یا نجس کردن مسجد نشود.(۲)

* قضای اعتکاف

چنانچه اعتکاف مستحبی را به جهتی به هم بزند، آیا قضای آن واجب میشود؟

تمامی مراجع (به جز تبریزی، سیستانی و وحید): در شرایطی که بعد از روز دوم باطل کند، بایستی قضای آن را به جا آورد. (۱)

آیه‌ها عظام تبریزی، وحید و سیستانی: اگر بعداز روز دوم باطل کند، بنابر احتیاط واجب باید شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد قضای آن را به جا آورد و در صورتیکه پیش از آن باشد، چیزی بر عهده او نیست. (۲)

تبصره. قضای اعتکاف مانند اصل اعتکاف می‌باشد. به این ترتیب باید حالت آن را رعایت کند و دست کم سه روز متواتر روزه بگیرد.