زیارت لباس شریف جای مراقبت لباسای منسوب به رسول(ص) در قندهار، وسیع ترین شهر جنوب افغانستان میباشد. این جامه، گزینه احترام و زیارت عموم افغانستان میباشد و حاکمان این مرزو بوم، به آن دقت داشتهاند. لباس، خرقه پشمی ضخیم از پشم نازک خالص شتر بافته گردیده و رنگ آن آسمانی مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.
آورده شده بعد از رحلت رسول(ص)، این خرقه آغاز به اویس قرنی، از تابعین و یاران امام علی(ع) داده شد و آنگاه به بغداد، سمرقند، بخارا، بلخ، نتیجهآباد (جوزون) بدخشان، کابل و سرنوشت بهفرمان احمدخان ابدالی، حکم کننده قندهار در ۱۱۸۲ق بدین شهر منتقل شد. این محل، دربرگیرنده یک مسجد، تالار و گنبد محافظت لباس، تراس و آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد موقوفاتی میباشد.
منزلت
نمای کهن زیارت جامه شریف در قندهار
لباس شریف منسوب به نبی(ص)، برای عموم افغانستان و کشورهای دیگر، به جهت رده ویژه و انحصاری آن حضرت، آیتم احترام و قداست میباشد. حکومتهای افغانستان نیز، از مقام این لباس، برای ساختوساز مشروعیت اسلامی خویش به کار گیری رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد کردهاند.[مستلزم منبع]
ویژگی ها لباس
وکیلی پوپلزایی، مولف کتاب تاریخ لباس شریف قندهار، لباس را از مجاورت چشم میباشد: جامه، جامه پشمی ضخیم از پشم نازک خالص شتر و رنگ آن مانند افق میباشد. اندازه جامه کوتاهخیس از قامت یک آدم بنظر میاید. آستینهای آن نیز کوتاهخیس از معمول میباشد. جلوی خرقه، با فن پشمی دوخته گردیده و نوار زیرِ بدورِ خرقه ندارد. این جامه به گذر زمان مجال فرسوده شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد گردیده است.[۱]
خصوصیات سازه
سازه مشمول یک مسجد، تالار دارنده گنبد و صحن یا این که ایوان میباشد. لباس در تالار، باطن یک صندوق مبنادار نگهداری میگردد. چلچراغهایی در سقف گنبدی آن معلق میباشد. در متن ها تاریخی افغانستان، یک سری دستور و وقفطومار درباره این زیارت از امیران، تجار و اشخاص دیگر مندرج و بعضا تزیینات و سنگ نوشته بهاین جای افزوده گردیده است.[۲]
تاریخ جامه
مرقد اویس، سوریه
براساس تاریخ آورده شده درباره جامه فرستاده، این خرقه از مدینه به یمن، مکه، بغداد، سمرقند، بخارا، بلخ، نتیجهآباد (جوزگون)، کابل و آخر و عاقبت به قندهار برده شد.[مستلزم منبع]
عطار نیشابوری در تذکرةالاولیاء نوشته میباشد نبی(ص) وصیت کرد مُرَقَعش (خرقه آستیندار وصلهدار)[۳]) به اویس قرنی داده گردد تا برای امتش دعا نماید. علی بن ابیطالب(ع) و قدمت بن خطاب به وادی اویس رفتند و این جامه را به وی دادند.[۴]
مکه و بغداد
نتیجه محمد، مورخ دارای اسم و رسم افغانستان و مولف کتاب «سراج التواریخ» نوشته: آورده شده بعداز فوت اویس، این خرقه در غار حرا گذارده شد. بعد از آن شخصی بنام دوستمحمد که از وی با تیتر باتقوا و مومن خاطر گردیده، این خرقه را به بغداد، راس حکومت بنیعباس (حکومت:۶۵۶-۱۳۲ق) موفقیت.[۵]
سمرقند و بخارا
در طی حمله تیمور گورکانی (حکومت:۸۰۷-۷۷۱ق) به بغداد (۷۹۵ق)، وی این لباس را با متولیان آن، دربرگیرنده نوادگان دوستمحمد به سمرقند، راءس حکومت خویش پیروزی. تیمور برای این خرقه، مسجد و گنبدی ایجاد کرد و تولیت آن را به یکسری سید بخارایی سپرد و روستای دَه بید را وقف آن کرد.[۶] بعد از مرگ تیمور، این جامه به بخارا برده شد.[۷] [یادداشت ۱] بعداز مدتی هم تزیینات محل حفظ جامه در سمرقند، مانند قندیلهای طلا و جواهرات به ملایان و صوفیها عطا شد.[۸].
بلخ
در ۱۰۷۴ق ابوسعید اوغلان (ازبک)، حکم دهنده بخارا قصد کرد کهاین لباس را به ختن، راس ترکستان چین پیروزشود. دو نفر از صوفیان فرقه دَهبیدی، بنامهای روحانی آقامحمد و روضه خوان نظرمحمد که با اینشغل مخالف بودند، جامه را برداشته و به بلخ بردند.[۹]
نتیجهآباد
مسجد لباس شریف، نتیجهاباد، بدخشان
بدخشی، مولف تاریخ بدخشان نوشته میباشد: در ۱۱۰۹ق که سبحانقلی خان اشترخانی (حکومت:۱۱۱۴-۱۱۰۹ق)، حکم کننده بلخ بود، دو صوفی بنام روضه خوان محمدضیاء و روضه خوان محمدنیاز خواستند که جامه را از مسیر بدخشان و چترال/چترار به هندوستان منتقل نمایند. میر یاربیگ، حکم دهنده بدخشان، آن ها را برگرداند و جامه را در قلعه جوزون/جوزگون، راءس بدخشان قرار اعطا کرد و اسم آنجا را بخاطر نتیجه حضور جامه به سودآباد تبدیل کرد.[۱۰][یادداشت ۲]
در تاریخ احمدشاهی، نوشته کاتب احمدخان ابدالی، حکم دهنده قندهار (حکومت:۱۱۸۶-۱۱۵۹ق) آمده که در ۱۱۸۱ق، البتهخان، از سرداران احمدخان، بدخشان را محاصره و تصرف کرد. وی سال آنگاه جامه را بدستور احمدخان برای جابجایی به قندهار، به کابل ارسال کرد.[۱۱]
کابل
نوشتهی علمیٔ اساسی: زیارتگاه سخی
زیارت سخی در کابل
لباس در کابل، در دامنه کوه مشرف به محله علیآباد گذارده شد. آغاز قرار بود این جامه در کابل تعدادی روز بیشتر نماند، البته به جهت کامل شدن نشدن گنبد آن در قندهار، دوران نگهداری این جامه در کابل حدود ۸ ماه زمان برد. دراین بازه اشخاصی از کابل و نواحی دور و بر به زیارت لباس میآمدند.[۱۲] بعد از یکسری روز تنی چند از حاملان لباس داعیه کردند دو شب پیاپی در خواب دیدند که فرد سبز پوشی که شمشیرش را بر سنگی نهاده بود، کنار لباس، با جمعای نماز خواند. هنگامی از این فرد پرسیدند چه کسی است، آن فرد سبز پوش خویش را امام علی(ع) معرفی کرد.[۱۳] آن ها گفتند هنگامی از خواب بیدار شدند، دیدند که سنگ ذکر شده دو نیم گردیدهاست. این سنگ در حال حاضر در دیوار شمالی زیارتگاه، در جانب کوه، به سنگ ذوالفقار پر اسم و رسم میباشد. این اشخاص بعداز وصال به قندهار، رخداد را برای احمدخان ابدالی نقل کردند. وی دستورداد در آن جای ، زیارتگاهی به اسم سخی، پاد شاه مردان ساخته خواهد شد.[۱۴]
زیارت لباس شریف جای مراقبت لباسای منسوب به رسول(ص) در قندهار، وسیع ترین شهر جنوب افغانستان میباشد. این جامه، گزینه احترام و زیارت عموم افغانستان میباشد و حاکمان این مرزو بوم، به آن دقت داشتهاند. لباس، خرقه پشمی ضخیم از پشم نازک خالص شتر بافته گردیده و رنگ آن آسمانی مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.
آورده شده بعد از رحلت رسول(ص)، این خرقه آغاز به اویس قرنی، از تابعین و یاران امام علی(ع) داده شد و آنگاه به بغداد، سمرقند، بخارا، بلخ، نتیجهآباد (جوزون) بدخشان، کابل و سرنوشت بهفرمان احمدخان ابدالی، حکم کننده قندهار در ۱۱۸۲ق بدین شهر منتقل شد. این محل، دربرگیرنده یک مسجد، تالار و گنبد محافظت لباس، تراس و آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد موقوفاتی میباشد.
منزلت
نمای کهن زیارت جامه شریف در قندهار
لباس شریف منسوب به نبی(ص)، برای عموم افغانستان و کشورهای دیگر، به جهت رده ویژه و انحصاری آن حضرت، آیتم احترام و قداست میباشد. حکومتهای افغانستان نیز، از مقام این لباس، برای ساختوساز مشروعیت اسلامی خویش به کار گیری رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد کردهاند.[مستلزم منبع]
ویژگی ها لباس
وکیلی پوپلزایی، مولف کتاب تاریخ لباس شریف قندهار، لباس را از مجاورت چشم میباشد: جامه، جامه پشمی ضخیم از پشم نازک خالص شتر و رنگ آن مانند افق میباشد. اندازه جامه کوتاهخیس از قامت یک آدم بنظر میاید. آستینهای آن نیز کوتاهخیس از معمول میباشد. جلوی خرقه، با فن پشمی دوخته گردیده و نوار زیرِ بدورِ خرقه ندارد. این جامه به گذر زمان مجال فرسوده شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد گردیده است.[۱]
خصوصیات سازه
سازه مشمول یک مسجد، تالار دارنده گنبد و صحن یا این که ایوان میباشد. لباس در تالار، باطن یک صندوق مبنادار نگهداری میگردد. چلچراغهایی در سقف گنبدی آن معلق میباشد. در متن ها تاریخی افغانستان، یک سری دستور و وقفطومار درباره این زیارت از امیران، تجار و اشخاص دیگر مندرج و بعضا تزیینات و سنگ نوشته بهاین جای افزوده گردیده است.[۲]
تاریخ جامه
مرقد اویس، سوریه
براساس تاریخ آورده شده درباره جامه فرستاده، این خرقه از مدینه به یمن، مکه، بغداد، سمرقند، بخارا، بلخ، نتیجهآباد (جوزگون)، کابل و آخر و عاقبت به قندهار برده شد.[مستلزم منبع]
عطار نیشابوری در تذکرةالاولیاء نوشته میباشد نبی(ص) وصیت کرد مُرَقَعش (خرقه آستیندار وصلهدار)[۳]) به اویس قرنی داده گردد تا برای امتش دعا نماید. علی بن ابیطالب(ع) و قدمت بن خطاب به وادی اویس رفتند و این جامه را به وی دادند.[۴]
مکه و بغداد
نتیجه محمد، مورخ دارای اسم و رسم افغانستان و مولف کتاب «سراج التواریخ» نوشته: آورده شده بعداز فوت اویس، این خرقه در غار حرا گذارده شد. بعد از آن شخصی بنام دوستمحمد که از وی با تیتر باتقوا و مومن خاطر گردیده، این خرقه را به بغداد، راس حکومت بنیعباس (حکومت:۶۵۶-۱۳۲ق) موفقیت.[۵]
سمرقند و بخارا
در طی حمله تیمور گورکانی (حکومت:۸۰۷-۷۷۱ق) به بغداد (۷۹۵ق)، وی این لباس را با متولیان آن، دربرگیرنده نوادگان دوستمحمد به سمرقند، راءس حکومت خویش پیروزی. تیمور برای این خرقه، مسجد و گنبدی ایجاد کرد و تولیت آن را به یکسری سید بخارایی سپرد و روستای دَه بید را وقف آن کرد.[۶] بعد از مرگ تیمور، این جامه به بخارا برده شد.[۷] [یادداشت ۱] بعداز مدتی هم تزیینات محل حفظ جامه در سمرقند، مانند قندیلهای طلا و جواهرات به ملایان و صوفیها عطا شد.[۸].
بلخ
در ۱۰۷۴ق ابوسعید اوغلان (ازبک)، حکم دهنده بخارا قصد کرد کهاین لباس را به ختن، راس ترکستان چین پیروزشود. دو نفر از صوفیان فرقه دَهبیدی، بنامهای روحانی آقامحمد و روضه خوان نظرمحمد که با اینشغل مخالف بودند، جامه را برداشته و به بلخ بردند.[۹]
نتیجهآباد
مسجد لباس شریف، نتیجهاباد، بدخشان
بدخشی، مولف تاریخ بدخشان نوشته میباشد: در ۱۱۰۹ق که سبحانقلی خان اشترخانی (حکومت:۱۱۱۴-۱۱۰۹ق)، حکم کننده بلخ بود، دو صوفی بنام روضه خوان محمدضیاء و روضه خوان محمدنیاز خواستند که جامه را از مسیر بدخشان و چترال/چترار به هندوستان منتقل نمایند. میر یاربیگ، حکم دهنده بدخشان، آن ها را برگرداند و جامه را در قلعه جوزون/جوزگون، راءس بدخشان قرار اعطا کرد و اسم آنجا را بخاطر نتیجه حضور جامه به سودآباد تبدیل کرد.[۱۰][یادداشت ۲]
در تاریخ احمدشاهی، نوشته کاتب احمدخان ابدالی، حکم دهنده قندهار (حکومت:۱۱۸۶-۱۱۵۹ق) آمده که در ۱۱۸۱ق، البتهخان، از سرداران احمدخان، بدخشان را محاصره و تصرف کرد. وی سال آنگاه جامه را بدستور احمدخان برای جابجایی به قندهار، به کابل ارسال کرد.[۱۱]
کابل
نوشتهی علمیٔ اساسی: زیارتگاه سخی
زیارت سخی در کابل
لباس در کابل، در دامنه کوه مشرف به محله علیآباد گذارده شد. آغاز قرار بود این جامه در کابل تعدادی روز بیشتر نماند، البته به جهت کامل شدن نشدن گنبد آن در قندهار، دوران نگهداری این جامه در کابل حدود ۸ ماه زمان برد. دراین بازه اشخاصی از کابل و نواحی دور و بر به زیارت لباس میآمدند.[۱۲] بعد از یکسری روز تنی چند از حاملان لباس داعیه کردند دو شب پیاپی در خواب دیدند که فرد سبز پوشی که شمشیرش را بر سنگی نهاده بود، کنار لباس، با جمعای نماز خواند. هنگامی از این فرد پرسیدند چه کسی است، آن فرد سبز پوش خویش را امام علی(ع) معرفی کرد.[۱۳] آن ها گفتند هنگامی از خواب بیدار شدند، دیدند که سنگ ذکر شده دو نیم گردیدهاست. این سنگ در حال حاضر در دیوار شمالی زیارتگاه، در جانب کوه، به سنگ ذوالفقار پر اسم و رسم میباشد. این اشخاص بعداز وصال به قندهار، رخداد را برای احمدخان ابدالی نقل کردند. وی دستورداد در آن جای ، زیارتگاهی به اسم سخی، پاد شاه مردان ساخته خواهد شد.[۱۴]
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: نقش فرهنگی، گردشگری و انتقال ارزشهای دینی