دراین یادداشت، بیشتر با بقعه کریمه اهل بیت حضرت معصومه درود الله علیها آشنا خواهیم شد. شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد
طهران- الکوثر: حضرت معصومه (س) دختر گرامی امام هفتم شیعهها حضرت موسی بن جعفر (ع) میباشد. رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد مامان مکرمه وی حضرت نجمه خاتون (س) میباشد. آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد میلاد آن حضرت در روز اولیه ذیقعده سال ١٧٣ هجری قمری در مدینه منوره واقع شدهاست. مسجد النبی کوهسنگی مشهد
در سال ٢٠٠ هجری قمری بهدنبال پافشاری و ارعاب مأمون عباسی هجرت تبعید سیرتکامل حضرت رضا (ع) به مرو جاری ساختن شد و آن حضرت فارغ از این که کسی از قوم و قبیله و اهل بیت خویش را همپا خویش بیاورند راهی خراسان شدند.
1 سال بعداز مسافرت تبعید سیرتکامل حضرت رضا (ع) به مرو، در سال 201 هجری قمری، به شوق و اشتیاق دیدار اخوی و ادای رسالت زینبی و پیام ولایت، به یار جمعی از برادران و برادرزادگان به طرف خراسان تکان کرد و در هر شهر و محلی آیتم استقبال عموم واقع میشد. درشهر ساوه جمعی از معارضان اهلبیت که از تامین مأموران حکومت بهره مند بودند، رمز رویکرد کاروان آنهارا گرفته و با ملازمان حضرت وارد نزاع شدند، در فیض به طور تقریبً تمامی مردان کاروان به شهیدشدن رسیدند، حتی بنابر نقلی حضرت (س) معصومه را نیز مسموم کردند.
به هر اکنون، یا این که بر تاثیر حزن و اندوه زیاد از این ماتم و یا این که بر تاثیر مسمومیت از زهر جفا، حضرت فاطمه معصومه (س)مریض شدند و زیرا دیگر قابلیت ادامه شیوه به طرف خراسان خلا قصد شهر قم را نمود. به طور تقریبً در روز ٢٣ ربیع الاول سال ٢٠١ هجری قمری حضرت وارد شهر مقدس قم شدند. و در محلی که امروز «میدان میر» نامیده میگردد در خانه «موسی بن خزرج» فرود آمدند و افتخار میزبانی حضرت بخش وی شد.
آن بزرگوار به مقطع ١٧ روز درین شهر معاش کرد محل معاش و عبادت آن حضرت در مکتب ستیه به اسم «بیت النور» حال محل زیارت ارادت مندان آن حضرت میباشد.
سرنوشت در روز دهم ربیع الثانی و «سازه بر قولی دوازدهم ربع الثانی» سال ٢٠١ هجری قبل از آن که دیدگان مبارکش به دیدار اخوی پرنور گردد، در دیار دوری و با حزن فراوان چشم از دنیا فروبست. عموم قم با تجلیل فراوان پیکر پاکش را به سوی محل فعلی که در آن روز خارج شهر و به اسم «گلشن بابلان» مشهور بود تشییع نمودند.
بعداز دفن حضرت معصومه (س) موسی بن خزرج سایبانی از بوریا بر فراز قبر شریفش قرار بخشید تا این که حضرت زینب فرزند امام جواد (ع) به سال ٢٥٦ هجری قمری اولی گنبد را بر فراز قبر شریف عمه بزرگوارش سازه کرد. بعد از آن در حین سال های دراز تا امروز مرقد مطهر وی همواره گزینه اعتنا و احترام شیعهها و ارادتمندان بوده و بارها بازسازی گردیده و گسترش و کامل شدن یافته میباشد. امروزه بقعه مطهر دارنده بارگاه، گنبد، رواق ها، حیاط ها، صحن ها، گلدسته هاو....بسیار زیبایی میباشد.
سیر تاریخی هر مورد ازبناهای بقعه به گستردن پایین میباشد:
مرقد مطهر
در سال 605 هجری به امر «امیر مظفر احمد بن اسماعیل» گرانقدر قوم آل مظفر، تعالی ترین معلم کاشی ساز آن مجال «محمد بن ابی طاهر کاشی قمی» فعالیت تشکیل داد و پرداخت کاشی های متنوع مرقد را استارت کرد و بعداز هشت سال، در سال 613 کاشی های آن فراهم شوید و فعالیت گذارده شد. جدیداً در سال 1377 خورشیدی مرقد مطهر به صورت نو که آمیخته ای از کاشی و سنگ میباشد مرمت شد و همینطور دیواره های داخلی با سنگ مرمر سبز مرتب شوید.
بارگاه
در سال 965 هجری سلطان طهماسب صفوی، در چهار طرف مرقد ضریحی آجری تروتمیز به کاشی های هفت رنگ و کتیبه های معرق سازه نمود و در نزدیکی آن منافذی گشوده بود تا هم مرقد چشم گردد و هم زائران نذورات خویش را باطن بارگاه بریزند.
در سال 1230 هجری قمری فتحعلی فرمانروا به عبارتی بارگاه را نقره پوش کرد کهاین بارگاه به گذر زمان مجال فرسوده شد و در سال 1280 ضریحی که از نقره بارگاه دیرین و نقره های جان دار در بانک تشکیل شده بود به مکان آن نصب شوید.
این بارگاه یکسری سکو مرمت و اصلاح شد و سال های متمادی روی مرقد حضرت باقی بود تا این که در سال 1368 هجری خورشیدی به فرمان تولیت آن فرصت صورت بارگاه را تغییرو تحول دادند و ضریحی را با ظرایف و شاهکارهای هنری ویژه ای به مکان آن نصب نمودند که آن بارگاه همچنان برفراز تربت نورانی حضرت برقرار میباشد و در اسفند ماه 1380 خورشیدی اصلاحات و تعمیرات نو شکل گرفت.
رواق ها
محدوده های مجاورت خیس به بارگاه مطهر را رواق میگویند. بقاع مطهر دارنده چهار رواق میباشد:
1- رواق بالاسر که محوطه در بین مسجد بالاسر تا بارگاه مطهر میباشد و با آیینه کاری و گچکاری های بسیار خوشگل مرتب گردیده است.
2- رواق دارالحفاظ که محوطه میان تراس طلا و جواهرات و بارگاه مطهر میباشد.
3- رواق آینه (شهید بهشتی) که در نصیب زنانه و تحت پای حضرت (س) واقع میباشد.
4- رواق پیشرو که محوطه میان مسجد طباطبایی تا بارگاه مطهر میباشد.
صحن ها
مقبره مطهر دارنده سه صحن میباشد:
1- صحن جدید (اتابکی):
این صحن قشنگ دارنده چهار تراس شمالی، جنوبی و شرقی و غربی میباشد: حیاط شمالی آن ورودی از میدان آستانه و تراس جنوبی ورودی از طرف قبله و حیاط شرقی ورودی از خیابان ارم و تراس غربی به عبارتی تراس آینه میباشد در هر مورد از این حیاط های خاطر گردیده ظرایف و اثر ها هنری، معماری خاصی به فعالیت رفته میباشد. این صحن آز اثرها (میزرا علی اصغر خان صدر اعظم) میباشد که از سال 1295 هجری قمری تا سال 1303 بنای آن ارتفاع کشیده میباشد.
2- صحن عتیق (قدیم)
صحن عتیق (بنا شده در شمال نوحه مبارکه) اولین صحنی میباشد که دراین ضریح مبارکه سازه گردیده، این صحن را چهار تراس قشنگ فرا گرفته میباشد. ایوانی با عظمت در جنوب که به عبارتی حیاط طلا و جواهرات (ورودی صحن به مدیحه مطهره) است و ایوانی در شمال که ورودی فیضیه به صحن را تشکیل میدهد که ساختمان نقاره منزل روی آن سازه گردیدهاست و ایوانی در غرب که ورودی مسجد اعظم به صحن میباشد و در شرق، تراس ورودی صحن عتیق به صحن تازه واقع میباشد. این صحن و تراس های گوشه و کنار آن را «فرمانروا بیگی» همسر فرمان روا اسماعیل صفوی در سال 925 هجری قمری سازه نمود. از سال 1377 نیز تعمیرات اصلی دراین صحن و مقابر گوشه و کنار استارت گردیدهاست که همچنان ادامه دارااست.
3- صحن مالک الزمان
این صحن با بیوتات وابسته به آن در مساحتی حدود 8 هزار متر مربع با چهار جهت ورودی، در سال 1381 استارت و در سال 1384 بهره برداری شوید. (ورودی شرقی "شبستان امام خمینی"، ورودی غربی "پل آهنچی"، ورودی شمالی "بست مسجد اعظم"، ورودی جنوبی "خیابان جدیدالاحداث". دیواره های گوشه و کنار این صحن منقوش به کتیبه های قرآنی با خطوط بنائی و کوفی در ساختار و طرح تازه با ترکیبی از سیمان سپید و خشت میباشد.
گلدسته ها
1-گلدسته های تراس طلا جواهرات:
در دو طرف این تراس در صحن عتیق، گلدسته هایی پوشیده از کاشی گرهی به طور مارپیچ (به بلندی 40/17 متر از سطح بام و قطر 50/1متر) تاسیس شده است که در میان پیچ ها، اسامی خوشیمن: «الله»، «محمد»، «علی» به خط کوفی مندرج میباشد که در بالای آنان پایین مقرنس کتیبه ای جایدارد، که سقف آن "ان الله و ملائکته یصلون. .. " میباشد.
این مأذنه ها به فرمان «محمد حسین خان شاهسون شهاب الملک»، در سال 1285 هجری قمری، طلا جواهرات کاری شد.
در سال 1385 هجری خورشیدی تعمیرات دیگری بر روی این گلدسته ها شکل گرفت و راز گلدسته ها طلاکاری شد.
2-گلدسته های حیاط آینه:
برفراز مبنا های دو طرف تراس دو مأذنه میباشد که، از بلندترین بناهای آستانه است.
طول آنان از سطح بام 28 متر و از سطح صحن 80/42 متر و فضا آن 30/3 متر میباشد. در بالای مأذنه ها کتیبه ای با پهنای حدود یک متر به چشم میخورد که متن آن در یکیاز مأذنه ها «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» و در دیگری «سبحان الله و الحمدلله و لا اله الا الله و الله اکبر» میباشد.
پوشش هر دو مأذنه از بالا تا زیر سرتاسر کاشی گرهی میباشد که بین آنان اسم های آفریدگار متعال خوانده میگردد.
بانی آنان، امین السلطان و معمار، مدرس حسن معمار قمی است و کاشی کاری گلدسته های ذکر شده پس از موفقیت انقلاب اسلامی بده بستان گردیده است.
3-گلدسته های صحن تبارک:
در صحن گرانقدر (جدید یا این که اتابک) روبروی حیاط آیینه قرار داراهستند. پوشش آن ها، کاشی گرهی هشت ضلعی مساوی میباشد. روی چهار ضلع این گلدسته ها نامای خجسته «الله»، «محمد»، «علی» از بالا به زیر 4 درجه مندرج میباشد.
طهران- الکوثر: حضرت معصومه (س) دختر گرامی امام هفتم شیعهها حضرت موسی بن جعفر (ع) میباشد. رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد مامان مکرمه وی حضرت نجمه خاتون (س) میباشد. آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد میلاد آن حضرت در روز اولیه ذیقعده سال ١٧٣ هجری قمری در مدینه منوره واقع شدهاست. مسجد النبی کوهسنگی مشهد
در سال ٢٠٠ هجری قمری بهدنبال پافشاری و ارعاب مأمون عباسی هجرت تبعید سیرتکامل حضرت رضا (ع) به مرو جاری ساختن شد و آن حضرت فارغ از این که کسی از قوم و قبیله و اهل بیت خویش را همپا خویش بیاورند راهی خراسان شدند.
1 سال بعداز مسافرت تبعید سیرتکامل حضرت رضا (ع) به مرو، در سال 201 هجری قمری، به شوق و اشتیاق دیدار اخوی و ادای رسالت زینبی و پیام ولایت، به یار جمعی از برادران و برادرزادگان به طرف خراسان تکان کرد و در هر شهر و محلی آیتم استقبال عموم واقع میشد. درشهر ساوه جمعی از معارضان اهلبیت که از تامین مأموران حکومت بهره مند بودند، رمز رویکرد کاروان آنهارا گرفته و با ملازمان حضرت وارد نزاع شدند، در فیض به طور تقریبً تمامی مردان کاروان به شهیدشدن رسیدند، حتی بنابر نقلی حضرت (س) معصومه را نیز مسموم کردند.
به هر اکنون، یا این که بر تاثیر حزن و اندوه زیاد از این ماتم و یا این که بر تاثیر مسمومیت از زهر جفا، حضرت فاطمه معصومه (س)مریض شدند و زیرا دیگر قابلیت ادامه شیوه به طرف خراسان خلا قصد شهر قم را نمود. به طور تقریبً در روز ٢٣ ربیع الاول سال ٢٠١ هجری قمری حضرت وارد شهر مقدس قم شدند. و در محلی که امروز «میدان میر» نامیده میگردد در خانه «موسی بن خزرج» فرود آمدند و افتخار میزبانی حضرت بخش وی شد.
آن بزرگوار به مقطع ١٧ روز درین شهر معاش کرد محل معاش و عبادت آن حضرت در مکتب ستیه به اسم «بیت النور» حال محل زیارت ارادت مندان آن حضرت میباشد.
سرنوشت در روز دهم ربیع الثانی و «سازه بر قولی دوازدهم ربع الثانی» سال ٢٠١ هجری قبل از آن که دیدگان مبارکش به دیدار اخوی پرنور گردد، در دیار دوری و با حزن فراوان چشم از دنیا فروبست. عموم قم با تجلیل فراوان پیکر پاکش را به سوی محل فعلی که در آن روز خارج شهر و به اسم «گلشن بابلان» مشهور بود تشییع نمودند.
بعداز دفن حضرت معصومه (س) موسی بن خزرج سایبانی از بوریا بر فراز قبر شریفش قرار بخشید تا این که حضرت زینب فرزند امام جواد (ع) به سال ٢٥٦ هجری قمری اولی گنبد را بر فراز قبر شریف عمه بزرگوارش سازه کرد. بعد از آن در حین سال های دراز تا امروز مرقد مطهر وی همواره گزینه اعتنا و احترام شیعهها و ارادتمندان بوده و بارها بازسازی گردیده و گسترش و کامل شدن یافته میباشد. امروزه بقعه مطهر دارنده بارگاه، گنبد، رواق ها، حیاط ها، صحن ها، گلدسته هاو....بسیار زیبایی میباشد.
سیر تاریخی هر مورد ازبناهای بقعه به گستردن پایین میباشد:
مرقد مطهر
در سال 605 هجری به امر «امیر مظفر احمد بن اسماعیل» گرانقدر قوم آل مظفر، تعالی ترین معلم کاشی ساز آن مجال «محمد بن ابی طاهر کاشی قمی» فعالیت تشکیل داد و پرداخت کاشی های متنوع مرقد را استارت کرد و بعداز هشت سال، در سال 613 کاشی های آن فراهم شوید و فعالیت گذارده شد. جدیداً در سال 1377 خورشیدی مرقد مطهر به صورت نو که آمیخته ای از کاشی و سنگ میباشد مرمت شد و همینطور دیواره های داخلی با سنگ مرمر سبز مرتب شوید.
بارگاه
در سال 965 هجری سلطان طهماسب صفوی، در چهار طرف مرقد ضریحی آجری تروتمیز به کاشی های هفت رنگ و کتیبه های معرق سازه نمود و در نزدیکی آن منافذی گشوده بود تا هم مرقد چشم گردد و هم زائران نذورات خویش را باطن بارگاه بریزند.
در سال 1230 هجری قمری فتحعلی فرمانروا به عبارتی بارگاه را نقره پوش کرد کهاین بارگاه به گذر زمان مجال فرسوده شد و در سال 1280 ضریحی که از نقره بارگاه دیرین و نقره های جان دار در بانک تشکیل شده بود به مکان آن نصب شوید.
این بارگاه یکسری سکو مرمت و اصلاح شد و سال های متمادی روی مرقد حضرت باقی بود تا این که در سال 1368 هجری خورشیدی به فرمان تولیت آن فرصت صورت بارگاه را تغییرو تحول دادند و ضریحی را با ظرایف و شاهکارهای هنری ویژه ای به مکان آن نصب نمودند که آن بارگاه همچنان برفراز تربت نورانی حضرت برقرار میباشد و در اسفند ماه 1380 خورشیدی اصلاحات و تعمیرات نو شکل گرفت.
رواق ها
محدوده های مجاورت خیس به بارگاه مطهر را رواق میگویند. بقاع مطهر دارنده چهار رواق میباشد:
1- رواق بالاسر که محوطه در بین مسجد بالاسر تا بارگاه مطهر میباشد و با آیینه کاری و گچکاری های بسیار خوشگل مرتب گردیده است.
2- رواق دارالحفاظ که محوطه میان تراس طلا و جواهرات و بارگاه مطهر میباشد.
3- رواق آینه (شهید بهشتی) که در نصیب زنانه و تحت پای حضرت (س) واقع میباشد.
4- رواق پیشرو که محوطه میان مسجد طباطبایی تا بارگاه مطهر میباشد.
صحن ها
مقبره مطهر دارنده سه صحن میباشد:
1- صحن جدید (اتابکی):
این صحن قشنگ دارنده چهار تراس شمالی، جنوبی و شرقی و غربی میباشد: حیاط شمالی آن ورودی از میدان آستانه و تراس جنوبی ورودی از طرف قبله و حیاط شرقی ورودی از خیابان ارم و تراس غربی به عبارتی تراس آینه میباشد در هر مورد از این حیاط های خاطر گردیده ظرایف و اثر ها هنری، معماری خاصی به فعالیت رفته میباشد. این صحن آز اثرها (میزرا علی اصغر خان صدر اعظم) میباشد که از سال 1295 هجری قمری تا سال 1303 بنای آن ارتفاع کشیده میباشد.
2- صحن عتیق (قدیم)
صحن عتیق (بنا شده در شمال نوحه مبارکه) اولین صحنی میباشد که دراین ضریح مبارکه سازه گردیده، این صحن را چهار تراس قشنگ فرا گرفته میباشد. ایوانی با عظمت در جنوب که به عبارتی حیاط طلا و جواهرات (ورودی صحن به مدیحه مطهره) است و ایوانی در شمال که ورودی فیضیه به صحن را تشکیل میدهد که ساختمان نقاره منزل روی آن سازه گردیدهاست و ایوانی در غرب که ورودی مسجد اعظم به صحن میباشد و در شرق، تراس ورودی صحن عتیق به صحن تازه واقع میباشد. این صحن و تراس های گوشه و کنار آن را «فرمانروا بیگی» همسر فرمان روا اسماعیل صفوی در سال 925 هجری قمری سازه نمود. از سال 1377 نیز تعمیرات اصلی دراین صحن و مقابر گوشه و کنار استارت گردیدهاست که همچنان ادامه دارااست.
3- صحن مالک الزمان
این صحن با بیوتات وابسته به آن در مساحتی حدود 8 هزار متر مربع با چهار جهت ورودی، در سال 1381 استارت و در سال 1384 بهره برداری شوید. (ورودی شرقی "شبستان امام خمینی"، ورودی غربی "پل آهنچی"، ورودی شمالی "بست مسجد اعظم"، ورودی جنوبی "خیابان جدیدالاحداث". دیواره های گوشه و کنار این صحن منقوش به کتیبه های قرآنی با خطوط بنائی و کوفی در ساختار و طرح تازه با ترکیبی از سیمان سپید و خشت میباشد.
گلدسته ها
1-گلدسته های تراس طلا جواهرات:
در دو طرف این تراس در صحن عتیق، گلدسته هایی پوشیده از کاشی گرهی به طور مارپیچ (به بلندی 40/17 متر از سطح بام و قطر 50/1متر) تاسیس شده است که در میان پیچ ها، اسامی خوشیمن: «الله»، «محمد»، «علی» به خط کوفی مندرج میباشد که در بالای آنان پایین مقرنس کتیبه ای جایدارد، که سقف آن "ان الله و ملائکته یصلون. .. " میباشد.
این مأذنه ها به فرمان «محمد حسین خان شاهسون شهاب الملک»، در سال 1285 هجری قمری، طلا جواهرات کاری شد.
در سال 1385 هجری خورشیدی تعمیرات دیگری بر روی این گلدسته ها شکل گرفت و راز گلدسته ها طلاکاری شد.
2-گلدسته های حیاط آینه:
برفراز مبنا های دو طرف تراس دو مأذنه میباشد که، از بلندترین بناهای آستانه است.
طول آنان از سطح بام 28 متر و از سطح صحن 80/42 متر و فضا آن 30/3 متر میباشد. در بالای مأذنه ها کتیبه ای با پهنای حدود یک متر به چشم میخورد که متن آن در یکیاز مأذنه ها «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» و در دیگری «سبحان الله و الحمدلله و لا اله الا الله و الله اکبر» میباشد.
پوشش هر دو مأذنه از بالا تا زیر سرتاسر کاشی گرهی میباشد که بین آنان اسم های آفریدگار متعال خوانده میگردد.
بانی آنان، امین السلطان و معمار، مدرس حسن معمار قمی است و کاشی کاری گلدسته های ذکر شده پس از موفقیت انقلاب اسلامی بده بستان گردیده است.
3-گلدسته های صحن تبارک:
در صحن گرانقدر (جدید یا این که اتابک) روبروی حیاط آیینه قرار داراهستند. پوشش آن ها، کاشی گرهی هشت ضلعی مساوی میباشد. روی چهار ضلع این گلدسته ها نامای خجسته «الله»، «محمد»، «علی» از بالا به زیر 4 درجه مندرج میباشد.
دراین یادداشت، بیشتر با بقعه کریمه اهل بیت حضرت معصومه درود الله علیها آشنا خواهیم شد. شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد
طهران- الکوثر: حضرت معصومه (س) دختر گرامی امام هفتم شیعهها حضرت موسی بن جعفر (ع) میباشد. رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد مامان مکرمه وی حضرت نجمه خاتون (س) میباشد. آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد میلاد آن حضرت در روز اولیه ذیقعده سال ١٧٣ هجری قمری در مدینه منوره واقع شدهاست. مسجد النبی کوهسنگی مشهد
در سال ٢٠٠ هجری قمری بهدنبال پافشاری و ارعاب مأمون عباسی هجرت تبعید سیرتکامل حضرت رضا (ع) به مرو جاری ساختن شد و آن حضرت فارغ از این که کسی از قوم و قبیله و اهل بیت خویش را همپا خویش بیاورند راهی خراسان شدند.
1 سال بعداز مسافرت تبعید سیرتکامل حضرت رضا (ع) به مرو، در سال 201 هجری قمری، به شوق و اشتیاق دیدار اخوی و ادای رسالت زینبی و پیام ولایت، به یار جمعی از برادران و برادرزادگان به طرف خراسان تکان کرد و در هر شهر و محلی آیتم استقبال عموم واقع میشد. درشهر ساوه جمعی از معارضان اهلبیت که از تامین مأموران حکومت بهره مند بودند، رمز رویکرد کاروان آنهارا گرفته و با ملازمان حضرت وارد نزاع شدند، در فیض به طور تقریبً تمامی مردان کاروان به شهیدشدن رسیدند، حتی بنابر نقلی حضرت (س) معصومه را نیز مسموم کردند.
به هر اکنون، یا این که بر تاثیر حزن و اندوه زیاد از این ماتم و یا این که بر تاثیر مسمومیت از زهر جفا، حضرت فاطمه معصومه (س)مریض شدند و زیرا دیگر قابلیت ادامه شیوه به طرف خراسان خلا قصد شهر قم را نمود. به طور تقریبً در روز ٢٣ ربیع الاول سال ٢٠١ هجری قمری حضرت وارد شهر مقدس قم شدند. و در محلی که امروز «میدان میر» نامیده میگردد در خانه «موسی بن خزرج» فرود آمدند و افتخار میزبانی حضرت بخش وی شد.
آن بزرگوار به مقطع ١٧ روز درین شهر معاش کرد محل معاش و عبادت آن حضرت در مکتب ستیه به اسم «بیت النور» حال محل زیارت ارادت مندان آن حضرت میباشد.
سرنوشت در روز دهم ربیع الثانی و «سازه بر قولی دوازدهم ربع الثانی» سال ٢٠١ هجری قبل از آن که دیدگان مبارکش به دیدار اخوی پرنور گردد، در دیار دوری و با حزن فراوان چشم از دنیا فروبست. عموم قم با تجلیل فراوان پیکر پاکش را به سوی محل فعلی که در آن روز خارج شهر و به اسم «گلشن بابلان» مشهور بود تشییع نمودند.
بعداز دفن حضرت معصومه (س) موسی بن خزرج سایبانی از بوریا بر فراز قبر شریفش قرار بخشید تا این که حضرت زینب فرزند امام جواد (ع) به سال ٢٥٦ هجری قمری اولی گنبد را بر فراز قبر شریف عمه بزرگوارش سازه کرد. بعد از آن در حین سال های دراز تا امروز مرقد مطهر وی همواره گزینه اعتنا و احترام شیعهها و ارادتمندان بوده و بارها بازسازی گردیده و گسترش و کامل شدن یافته میباشد. امروزه بقعه مطهر دارنده بارگاه، گنبد، رواق ها، حیاط ها، صحن ها، گلدسته هاو....بسیار زیبایی میباشد.
سیر تاریخی هر مورد ازبناهای بقعه به گستردن پایین میباشد:
مرقد مطهر
در سال 605 هجری به امر «امیر مظفر احمد بن اسماعیل» گرانقدر قوم آل مظفر، تعالی ترین معلم کاشی ساز آن مجال «محمد بن ابی طاهر کاشی قمی» فعالیت تشکیل داد و پرداخت کاشی های متنوع مرقد را استارت کرد و بعداز هشت سال، در سال 613 کاشی های آن فراهم شوید و فعالیت گذارده شد. جدیداً در سال 1377 خورشیدی مرقد مطهر به صورت نو که آمیخته ای از کاشی و سنگ میباشد مرمت شد و همینطور دیواره های داخلی با سنگ مرمر سبز مرتب شوید.
بارگاه
در سال 965 هجری سلطان طهماسب صفوی، در چهار طرف مرقد ضریحی آجری تروتمیز به کاشی های هفت رنگ و کتیبه های معرق سازه نمود و در نزدیکی آن منافذی گشوده بود تا هم مرقد چشم گردد و هم زائران نذورات خویش را باطن بارگاه بریزند.
در سال 1230 هجری قمری فتحعلی فرمانروا به عبارتی بارگاه را نقره پوش کرد کهاین بارگاه به گذر زمان مجال فرسوده شد و در سال 1280 ضریحی که از نقره بارگاه دیرین و نقره های جان دار در بانک تشکیل شده بود به مکان آن نصب شوید.
این بارگاه یکسری سکو مرمت و اصلاح شد و سال های متمادی روی مرقد حضرت باقی بود تا این که در سال 1368 هجری خورشیدی به فرمان تولیت آن فرصت صورت بارگاه را تغییرو تحول دادند و ضریحی را با ظرایف و شاهکارهای هنری ویژه ای به مکان آن نصب نمودند که آن بارگاه همچنان برفراز تربت نورانی حضرت برقرار میباشد و در اسفند ماه 1380 خورشیدی اصلاحات و تعمیرات نو شکل گرفت.
رواق ها
محدوده های مجاورت خیس به بارگاه مطهر را رواق میگویند. بقاع مطهر دارنده چهار رواق میباشد:
1- رواق بالاسر که محوطه در بین مسجد بالاسر تا بارگاه مطهر میباشد و با آیینه کاری و گچکاری های بسیار خوشگل مرتب گردیده است.
2- رواق دارالحفاظ که محوطه میان تراس طلا و جواهرات و بارگاه مطهر میباشد.
3- رواق آینه (شهید بهشتی) که در نصیب زنانه و تحت پای حضرت (س) واقع میباشد.
4- رواق پیشرو که محوطه میان مسجد طباطبایی تا بارگاه مطهر میباشد.
صحن ها
مقبره مطهر دارنده سه صحن میباشد:
1- صحن جدید (اتابکی):
این صحن قشنگ دارنده چهار تراس شمالی، جنوبی و شرقی و غربی میباشد: حیاط شمالی آن ورودی از میدان آستانه و تراس جنوبی ورودی از طرف قبله و حیاط شرقی ورودی از خیابان ارم و تراس غربی به عبارتی تراس آینه میباشد در هر مورد از این حیاط های خاطر گردیده ظرایف و اثر ها هنری، معماری خاصی به فعالیت رفته میباشد. این صحن آز اثرها (میزرا علی اصغر خان صدر اعظم) میباشد که از سال 1295 هجری قمری تا سال 1303 بنای آن ارتفاع کشیده میباشد.
2- صحن عتیق (قدیم)
صحن عتیق (بنا شده در شمال نوحه مبارکه) اولین صحنی میباشد که دراین ضریح مبارکه سازه گردیده، این صحن را چهار تراس قشنگ فرا گرفته میباشد. ایوانی با عظمت در جنوب که به عبارتی حیاط طلا و جواهرات (ورودی صحن به مدیحه مطهره) است و ایوانی در شمال که ورودی فیضیه به صحن را تشکیل میدهد که ساختمان نقاره منزل روی آن سازه گردیدهاست و ایوانی در غرب که ورودی مسجد اعظم به صحن میباشد و در شرق، تراس ورودی صحن عتیق به صحن تازه واقع میباشد. این صحن و تراس های گوشه و کنار آن را «فرمانروا بیگی» همسر فرمان روا اسماعیل صفوی در سال 925 هجری قمری سازه نمود. از سال 1377 نیز تعمیرات اصلی دراین صحن و مقابر گوشه و کنار استارت گردیدهاست که همچنان ادامه دارااست.
3- صحن مالک الزمان
این صحن با بیوتات وابسته به آن در مساحتی حدود 8 هزار متر مربع با چهار جهت ورودی، در سال 1381 استارت و در سال 1384 بهره برداری شوید. (ورودی شرقی "شبستان امام خمینی"، ورودی غربی "پل آهنچی"، ورودی شمالی "بست مسجد اعظم"، ورودی جنوبی "خیابان جدیدالاحداث". دیواره های گوشه و کنار این صحن منقوش به کتیبه های قرآنی با خطوط بنائی و کوفی در ساختار و طرح تازه با ترکیبی از سیمان سپید و خشت میباشد.
گلدسته ها
1-گلدسته های تراس طلا جواهرات:
در دو طرف این تراس در صحن عتیق، گلدسته هایی پوشیده از کاشی گرهی به طور مارپیچ (به بلندی 40/17 متر از سطح بام و قطر 50/1متر) تاسیس شده است که در میان پیچ ها، اسامی خوشیمن: «الله»، «محمد»، «علی» به خط کوفی مندرج میباشد که در بالای آنان پایین مقرنس کتیبه ای جایدارد، که سقف آن "ان الله و ملائکته یصلون. .. " میباشد.
این مأذنه ها به فرمان «محمد حسین خان شاهسون شهاب الملک»، در سال 1285 هجری قمری، طلا جواهرات کاری شد.
در سال 1385 هجری خورشیدی تعمیرات دیگری بر روی این گلدسته ها شکل گرفت و راز گلدسته ها طلاکاری شد.
2-گلدسته های حیاط آینه:
برفراز مبنا های دو طرف تراس دو مأذنه میباشد که، از بلندترین بناهای آستانه است.
طول آنان از سطح بام 28 متر و از سطح صحن 80/42 متر و فضا آن 30/3 متر میباشد. در بالای مأذنه ها کتیبه ای با پهنای حدود یک متر به چشم میخورد که متن آن در یکیاز مأذنه ها «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» و در دیگری «سبحان الله و الحمدلله و لا اله الا الله و الله اکبر» میباشد.
پوشش هر دو مأذنه از بالا تا زیر سرتاسر کاشی گرهی میباشد که بین آنان اسم های آفریدگار متعال خوانده میگردد.
بانی آنان، امین السلطان و معمار، مدرس حسن معمار قمی است و کاشی کاری گلدسته های ذکر شده پس از موفقیت انقلاب اسلامی بده بستان گردیده است.
3-گلدسته های صحن تبارک:
در صحن گرانقدر (جدید یا این که اتابک) روبروی حیاط آیینه قرار داراهستند. پوشش آن ها، کاشی گرهی هشت ضلعی مساوی میباشد. روی چهار ضلع این گلدسته ها نامای خجسته «الله»، «محمد»، «علی» از بالا به زیر 4 درجه مندرج میباشد.
طهران- الکوثر: حضرت معصومه (س) دختر گرامی امام هفتم شیعهها حضرت موسی بن جعفر (ع) میباشد. رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد مامان مکرمه وی حضرت نجمه خاتون (س) میباشد. آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد میلاد آن حضرت در روز اولیه ذیقعده سال ١٧٣ هجری قمری در مدینه منوره واقع شدهاست. مسجد النبی کوهسنگی مشهد
در سال ٢٠٠ هجری قمری بهدنبال پافشاری و ارعاب مأمون عباسی هجرت تبعید سیرتکامل حضرت رضا (ع) به مرو جاری ساختن شد و آن حضرت فارغ از این که کسی از قوم و قبیله و اهل بیت خویش را همپا خویش بیاورند راهی خراسان شدند.
1 سال بعداز مسافرت تبعید سیرتکامل حضرت رضا (ع) به مرو، در سال 201 هجری قمری، به شوق و اشتیاق دیدار اخوی و ادای رسالت زینبی و پیام ولایت، به یار جمعی از برادران و برادرزادگان به طرف خراسان تکان کرد و در هر شهر و محلی آیتم استقبال عموم واقع میشد. درشهر ساوه جمعی از معارضان اهلبیت که از تامین مأموران حکومت بهره مند بودند، رمز رویکرد کاروان آنهارا گرفته و با ملازمان حضرت وارد نزاع شدند، در فیض به طور تقریبً تمامی مردان کاروان به شهیدشدن رسیدند، حتی بنابر نقلی حضرت (س) معصومه را نیز مسموم کردند.
به هر اکنون، یا این که بر تاثیر حزن و اندوه زیاد از این ماتم و یا این که بر تاثیر مسمومیت از زهر جفا، حضرت فاطمه معصومه (س)مریض شدند و زیرا دیگر قابلیت ادامه شیوه به طرف خراسان خلا قصد شهر قم را نمود. به طور تقریبً در روز ٢٣ ربیع الاول سال ٢٠١ هجری قمری حضرت وارد شهر مقدس قم شدند. و در محلی که امروز «میدان میر» نامیده میگردد در خانه «موسی بن خزرج» فرود آمدند و افتخار میزبانی حضرت بخش وی شد.
آن بزرگوار به مقطع ١٧ روز درین شهر معاش کرد محل معاش و عبادت آن حضرت در مکتب ستیه به اسم «بیت النور» حال محل زیارت ارادت مندان آن حضرت میباشد.
سرنوشت در روز دهم ربیع الثانی و «سازه بر قولی دوازدهم ربع الثانی» سال ٢٠١ هجری قبل از آن که دیدگان مبارکش به دیدار اخوی پرنور گردد، در دیار دوری و با حزن فراوان چشم از دنیا فروبست. عموم قم با تجلیل فراوان پیکر پاکش را به سوی محل فعلی که در آن روز خارج شهر و به اسم «گلشن بابلان» مشهور بود تشییع نمودند.
بعداز دفن حضرت معصومه (س) موسی بن خزرج سایبانی از بوریا بر فراز قبر شریفش قرار بخشید تا این که حضرت زینب فرزند امام جواد (ع) به سال ٢٥٦ هجری قمری اولی گنبد را بر فراز قبر شریف عمه بزرگوارش سازه کرد. بعد از آن در حین سال های دراز تا امروز مرقد مطهر وی همواره گزینه اعتنا و احترام شیعهها و ارادتمندان بوده و بارها بازسازی گردیده و گسترش و کامل شدن یافته میباشد. امروزه بقعه مطهر دارنده بارگاه، گنبد، رواق ها، حیاط ها، صحن ها، گلدسته هاو....بسیار زیبایی میباشد.
سیر تاریخی هر مورد ازبناهای بقعه به گستردن پایین میباشد:
مرقد مطهر
در سال 605 هجری به امر «امیر مظفر احمد بن اسماعیل» گرانقدر قوم آل مظفر، تعالی ترین معلم کاشی ساز آن مجال «محمد بن ابی طاهر کاشی قمی» فعالیت تشکیل داد و پرداخت کاشی های متنوع مرقد را استارت کرد و بعداز هشت سال، در سال 613 کاشی های آن فراهم شوید و فعالیت گذارده شد. جدیداً در سال 1377 خورشیدی مرقد مطهر به صورت نو که آمیخته ای از کاشی و سنگ میباشد مرمت شد و همینطور دیواره های داخلی با سنگ مرمر سبز مرتب شوید.
بارگاه
در سال 965 هجری سلطان طهماسب صفوی، در چهار طرف مرقد ضریحی آجری تروتمیز به کاشی های هفت رنگ و کتیبه های معرق سازه نمود و در نزدیکی آن منافذی گشوده بود تا هم مرقد چشم گردد و هم زائران نذورات خویش را باطن بارگاه بریزند.
در سال 1230 هجری قمری فتحعلی فرمانروا به عبارتی بارگاه را نقره پوش کرد کهاین بارگاه به گذر زمان مجال فرسوده شد و در سال 1280 ضریحی که از نقره بارگاه دیرین و نقره های جان دار در بانک تشکیل شده بود به مکان آن نصب شوید.
این بارگاه یکسری سکو مرمت و اصلاح شد و سال های متمادی روی مرقد حضرت باقی بود تا این که در سال 1368 هجری خورشیدی به فرمان تولیت آن فرصت صورت بارگاه را تغییرو تحول دادند و ضریحی را با ظرایف و شاهکارهای هنری ویژه ای به مکان آن نصب نمودند که آن بارگاه همچنان برفراز تربت نورانی حضرت برقرار میباشد و در اسفند ماه 1380 خورشیدی اصلاحات و تعمیرات نو شکل گرفت.
رواق ها
محدوده های مجاورت خیس به بارگاه مطهر را رواق میگویند. بقاع مطهر دارنده چهار رواق میباشد:
1- رواق بالاسر که محوطه در بین مسجد بالاسر تا بارگاه مطهر میباشد و با آیینه کاری و گچکاری های بسیار خوشگل مرتب گردیده است.
2- رواق دارالحفاظ که محوطه میان تراس طلا و جواهرات و بارگاه مطهر میباشد.
3- رواق آینه (شهید بهشتی) که در نصیب زنانه و تحت پای حضرت (س) واقع میباشد.
4- رواق پیشرو که محوطه میان مسجد طباطبایی تا بارگاه مطهر میباشد.
صحن ها
مقبره مطهر دارنده سه صحن میباشد:
1- صحن جدید (اتابکی):
این صحن قشنگ دارنده چهار تراس شمالی، جنوبی و شرقی و غربی میباشد: حیاط شمالی آن ورودی از میدان آستانه و تراس جنوبی ورودی از طرف قبله و حیاط شرقی ورودی از خیابان ارم و تراس غربی به عبارتی تراس آینه میباشد در هر مورد از این حیاط های خاطر گردیده ظرایف و اثر ها هنری، معماری خاصی به فعالیت رفته میباشد. این صحن آز اثرها (میزرا علی اصغر خان صدر اعظم) میباشد که از سال 1295 هجری قمری تا سال 1303 بنای آن ارتفاع کشیده میباشد.
2- صحن عتیق (قدیم)
صحن عتیق (بنا شده در شمال نوحه مبارکه) اولین صحنی میباشد که دراین ضریح مبارکه سازه گردیده، این صحن را چهار تراس قشنگ فرا گرفته میباشد. ایوانی با عظمت در جنوب که به عبارتی حیاط طلا و جواهرات (ورودی صحن به مدیحه مطهره) است و ایوانی در شمال که ورودی فیضیه به صحن را تشکیل میدهد که ساختمان نقاره منزل روی آن سازه گردیدهاست و ایوانی در غرب که ورودی مسجد اعظم به صحن میباشد و در شرق، تراس ورودی صحن عتیق به صحن تازه واقع میباشد. این صحن و تراس های گوشه و کنار آن را «فرمانروا بیگی» همسر فرمان روا اسماعیل صفوی در سال 925 هجری قمری سازه نمود. از سال 1377 نیز تعمیرات اصلی دراین صحن و مقابر گوشه و کنار استارت گردیدهاست که همچنان ادامه دارااست.
3- صحن مالک الزمان
این صحن با بیوتات وابسته به آن در مساحتی حدود 8 هزار متر مربع با چهار جهت ورودی، در سال 1381 استارت و در سال 1384 بهره برداری شوید. (ورودی شرقی "شبستان امام خمینی"، ورودی غربی "پل آهنچی"، ورودی شمالی "بست مسجد اعظم"، ورودی جنوبی "خیابان جدیدالاحداث". دیواره های گوشه و کنار این صحن منقوش به کتیبه های قرآنی با خطوط بنائی و کوفی در ساختار و طرح تازه با ترکیبی از سیمان سپید و خشت میباشد.
گلدسته ها
1-گلدسته های تراس طلا جواهرات:
در دو طرف این تراس در صحن عتیق، گلدسته هایی پوشیده از کاشی گرهی به طور مارپیچ (به بلندی 40/17 متر از سطح بام و قطر 50/1متر) تاسیس شده است که در میان پیچ ها، اسامی خوشیمن: «الله»، «محمد»، «علی» به خط کوفی مندرج میباشد که در بالای آنان پایین مقرنس کتیبه ای جایدارد، که سقف آن "ان الله و ملائکته یصلون. .. " میباشد.
این مأذنه ها به فرمان «محمد حسین خان شاهسون شهاب الملک»، در سال 1285 هجری قمری، طلا جواهرات کاری شد.
در سال 1385 هجری خورشیدی تعمیرات دیگری بر روی این گلدسته ها شکل گرفت و راز گلدسته ها طلاکاری شد.
2-گلدسته های حیاط آینه:
برفراز مبنا های دو طرف تراس دو مأذنه میباشد که، از بلندترین بناهای آستانه است.
طول آنان از سطح بام 28 متر و از سطح صحن 80/42 متر و فضا آن 30/3 متر میباشد. در بالای مأذنه ها کتیبه ای با پهنای حدود یک متر به چشم میخورد که متن آن در یکیاز مأذنه ها «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» و در دیگری «سبحان الله و الحمدلله و لا اله الا الله و الله اکبر» میباشد.
پوشش هر دو مأذنه از بالا تا زیر سرتاسر کاشی گرهی میباشد که بین آنان اسم های آفریدگار متعال خوانده میگردد.
بانی آنان، امین السلطان و معمار، مدرس حسن معمار قمی است و کاشی کاری گلدسته های ذکر شده پس از موفقیت انقلاب اسلامی بده بستان گردیده است.
3-گلدسته های صحن تبارک:
در صحن گرانقدر (جدید یا این که اتابک) روبروی حیاط آیینه قرار داراهستند. پوشش آن ها، کاشی گرهی هشت ضلعی مساوی میباشد. روی چهار ضلع این گلدسته ها نامای خجسته «الله»، «محمد»، «علی» از بالا به زیر 4 درجه مندرج میباشد.
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: مرکز فرهنگی و اجتماعی محله