شاخههای زیدیه
در منابع فرقه شناختی درباره شاخههای پدید آمده در زیدیه و تعداد آنان اختلاف نظرهای متعددی وجود دارااست.[۷]«آنچه در برایند کلی میقدرت اذعان کرد این میباشد که زیدیه بر دو طایفهاند: متقدمان، و آن ها اشخاصیاند که رافضه به شمار نمیمراحل و به امامت ابوبکر و قدمت اعتراف دارا هستند؛ و متأخران و آنها عده ایاند کهاین امامت را نمیپذیرند. مذهب زیدیای که فعلا در یمن وجود دارااست به مذهب زیدی نزد متقدمان نزدیکتر میباشد.»[۸] شاخههای عمده این فرقه، جارودیه، بتریه و سلیمانیه میباشند. اما شاخههای دیگری نیز دراین فرقه وجود داراست تا جایی که نوبختی هفده شاخه را مسجد النبی کوهسنگی مشهد برمیشمارد.[۹]
جارودیه
نوشته ی علمیٔ اساسی: جارودیه
جارودیه یا این که سرحوبیه، رهروان ابوالجارود؛ زیاد بن ابی زیاد میباشند. این فرقه اولیه یا این که از اول فرقههای زیدیه میباشد. نقطه اشتراک آن ها با امامیه، اعتقادشان به تصریح فرستاده (ص) بر امامت علی (ع) میباشد. جارودیه به ابو دیده نشده و قدمت نسبت فسق و بی دینی داده و بیشتر صحابه را تکفیر کردند. اعتقاد و باور به مهدویت، حصر امامت در فرزندان حضرت زهرا(س) و اعتقادوباور به دانش لدنی امام بخشی از نقاط مشترک در بین زیدیه و امامیه میباشد. هرچند که در مصداق مهدویت و انحصار امامت در فرزندان حضرت زهرا بین این دو مجموعه اختلاف آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد وجود دارااست.
[۱۰] جارودیه مغایر امامیه به شورایی فهمیدن امامت، بعد از امامت علی (ع)، حسن (ع) و حسین (ع) معتقدند. اما بعضی نیز وجوب اطاعت از شخصی از ذریه حسنین (ع) که قیام کرده و عموم را به خویش دعوت نماید را به جارودیه نسبت دادهاند.[۱۱][۱۲] آنها درباره امامان زیدیه تا اندازهای گرفتار بزرگنمایی بوده و به رجعت برخی امامان زیدی نظیر نفس زکیه بعداز کشته شدن آنها در قیامها اعتقادوباور رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد داشتند.[۱۳]
صالحیه (بتریه)
صالحیه (بَتریّه)، رهروان حسن بن با تقوا بن حی همدانی و ابو اسماعیل کثیر بن اسماعیل بن نافع نواء ملقب به کثیر النواء و الابتر می باشند. اختلاف لحاظ آنها با زید در تولی و تبری، ابوبکر و قدمت سبب ساز نفرین زید بر آن ها شد و بهاین جهت، این فرقه با اسم بتریه نامگذاری شدند.[۱۴] صالحیه معتقدند امامت شورایی میباشد. آن ها به امامت مفضول با وجود فاضل -ولی با رضایت فاضل بر این دستور- اعتقادوباور دارا هستند.[۱۵] این فرقه درباره ایمان یا این که شرک عثمان توقف میکردند.آنها به اصل دستور به دارای اسم و رسم معتقد و با تقیه مخالف بودند. صالحیه در فقه به اهل سنت شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد نزدیکند.[۱۶]
سلیمانیه یا این که جریریه
سلیمانیه، رهروان سلیمان بن جریر رقی زیدی می باشند. سلیمان، با بداء و تقیه مخالف بود. این دسته، در عین بلندتر پی بردن علی (ع) در امامت، خلافت ابوبکر و قدمت را از باب خطای در اجتهاد میپذیرفتند و در عین حالا عثمان را کافر و گناهکار میدانستند.وی عایشه، طلحه و زبیر را کافر میدانستند.[۱۷]
بقیه شاخه ها
حسینیه، قاسمیه[۱۸]، هادویه[۱۹]، ناصریه[۲۰]، صباحیه[۲۱]، عقبیه[۲۲]، نعیمیه[۲۳] و یعقوبیه[۲۴] از سایر فرقههای زیدیه میباشند.
باورهای زیدیان
سلسله امامان زیدیه
ستون اسم تاریخ حکومت/قیام/امامت محل شهیدشدن (درگذشت)
۱ امام علی(ع) ۳۵ ـ۴۰ق کوفه
۲ امام حسن(ع) ۴۰ ـ ۵۰ق مدینه
۳ امام حسین(ع) ۵۰ ـ ۶۱ق کربلا
۴ امام سجاد(ع) ۶۰ - ۹۵ق مدینه
۵ زید بن علی ۱۲۲ق دور و بر کوفه
۶ یحیی بن زید ۱۲۶ق جوزجان
۷ محمد بن عبدالله بن حسن مثنی(پر اسم و رسم به نفس زکیه) ۱۴۵ق مدینه
۸ ابراهیم بن عبدالله بن حسن مثنی ۱۴۵ق باخمرا در اطراف کوفه
۹ حسین بن علی بن حسن مثلث بن حسن مثنی شهید فخ ۱۶۹ق مکه
۱۰ یحیی بن عبدالله بن حسن مثنی(موضوعساز حکومت زیدیه در طبرستان) ۱۷۴ق بغداد زندان هارون الرشید
دولت ادریسیان
۱۱ ادریس بن عبدالله بن حسن مثنی (مؤسس دولت زیدیه در مغرب) ۱۷۲ق مغرب
۱۲ ادریس بن ادریس درگذشته۲۱۳ق (بنابر قولی۲۱۴ق) فاس
۱۳ محمد بن ادریس ۲۱۳-۲۲۱ق فاس مغرب
۱۴ قدمت و قاسم برادران محمد بن ادریس بن ادریس ۲۲۱- ۲۴۹ق فاس مغرب
۱۵ یحیی بن محمد بن ادریس ۲۴۹-۲۵۲ق فاس مغرب
۱۶ یحیی بن یحیی بن محمد ۲۴۹-۲۵۲ق عشدْوَهالاندلسیین
۱۷ علی بن قدمت بن ادریس ۲۵۲ق - ؟ نامعلوم
۱۸ یحیی بن قاسم بن ادریس ؟ ـ ۲۹۲ق فاس مغرب
۱۹ یحیی بن ادریس بن قدمت ۲۹۲-۳۰۷ق فاس مغرب
علویان طبرستان
۲۰ حسن بن زید بن محمد ملقب به داعی گسترده(مؤسس دولت زیدی علویان طبرستان) ۲۵۰ ـ۲۷۰ق طبرستان
۲۱ محمد بن زید بن محمد ۲۷۰ ـ ۲۸۷ق گرگان
۲۲ حسن بن علی بن حسن ملقب به ناصر اطروش و ناصر وسیع ۲۸۷ـ ۳۰۴ق آمل
۲۳ حسن بن قاسم بن حسن پسرعموی ناصر اطروش دارای شهرت به داعی صغیر ۳۰۴ ـ ۳۱۶ق آمل
۲۴ ثائر بالله جعفر بن محمد بن حسن متوفی۳۴۵ق طبرستان
۲۵ محمد بن قاسم بن حسن ۳۵۳ـ ۳۵۹ق دیلم
۲۶ احمد بن حسین بن هارون مکنی به المؤید بالله ۳۸۰ ـ۴۱۱ق طبرستان
۲۷ یحیی بن حسین بن هارون مکنی به ابوطالب هارونی ۴۱۱ـ ۴۲۴ق آمل
۲۸ حسین بن احمد پر اسم و رسم به حسین ناصر ۴۳۲ ـ ۴۷۲ق
۲۹ علی بن جعفر پر اسم و رسم به هادی حقینی ۴۷۲ ـ ۴۹۰ق
۳۰ احمد بن یحیی از نوادگان ابوالحسبن هارونی مشهور به سید ابوطالب اخیر ۵۰۲ ـ ۵۲۰ق دیلم
۳۱ سلسله آل کیا(واپسین دولت زیدیه در شمال کشورایران) ۷۷۶ ـ ۹۷۴ق
دولت زیدیه در یمن
۳۲ یحیی بن حسین بن قاسم پر اسم و رسم به هادی الی الحق(مؤسسس دولت زیدیه در یمن) ۲۸۴ – ۲۹۸ق صعده
۳۳ مرتضی بن محمد بن یحیی بن حسین ۲۹۸ – ۳۰۱ صعده
۳۴ ناصر بن احمد بن یحیی بن حسین ۳۰۱ ـ ۳۲۵ق صعده
۳۵ حسن بن احمد بن یحیی بن حسین و قاسم بن احمد بن یحیی بن حسین و یحیی بن احمد بن یحیی بن حسین ۳۲۵ ـ ۳۶۶ق
۳۶ یوسف بن یحیی ۳۶۶ ـ ۴۰۳ق صعده
۳۷ قاسم بن علی عیانی ۳۸۹ ـ ۳۹۳ق عیان
۳۸ حسین بن قاسم بن علی عیانی ۳۹۳ ـ ۴۰۳ق ریدة
۳۹ حسن بن عبدالرحمان بن یحیی از نوادگان قاسم رسی ۴۲۶ ـ ۴۳۱ق ناعط
۴۰ احمد بن حسین ۴۲۰ ـ ۴۳۷ق
۴۱ ابوالفتح ناصر دیلمی ۴۳۷ ـ ۴۴۴ق بیت الدیلمی عنس
۴۲ احمد بن سلیمان ۵۳۲ ـ ۵۶۶ق حیدان
۴۳ عبدالله بن حمزه ۵۸۳ ـ ۶۱۴ق ظفار
۴۴ یحیی بن حسن ۶۱۴ ـ ۶۳۶ق ساقین
۴۵ احمد بن حسین ۶۴۶ ـ۶۵۶ق شوابة
۴۶ حمیدان بن یحیی ؟ ـ۶۵۰ق
۴۷ حسن بن وهاس ۶۵۶ ـ ۶۶۰ق
۴۸ یحیی بن محمد سراجی ۶۵۶ ـ ۶۶۰ق صنعا
۴۹ حسین بن بدرالدین ؟ ـ ۶۶۳ق
۵۰ حسن بن بدرالدین ۶۶۱ ـ ۶۷۰ق رغافة
۵۱ ابراهیم بن تاجالدین ۶۷۰ ـ ۶۷۴ق تعز
۵۲ مطهر بن محمد بن مطهر بن علی ۶۷۶ ـ ۶۹۷ق حجة (ذروان)
۵۳ محمد بن مطهر بن محمد ۶۹۷ ـ ۷۲۸ق صنعا
۵۴ یحیی بن حمزه بن علی ۷۲۹ ـ ۷۴۹ق ذمار
۵۵ مطهر بن محمد ۷۳۰ ـ ۷۵۰ق صنعا
۵۶ علی بن محمد ۷۳۰ ـ ۷۳۰ق سودة
۵۷ احمد بن علی فتحی ۷۳۰ ـ ۷۵۰ق صعدة
۵۸ علی بن محمد ۷۵۰ ـ۷۷۳ق صعدة
۵۹ صلاح الدین بن علی ۷۷۳ ـ ۷۹۳ق صنعا
۶۰ علی بن صلاح الدین ۷۹۳ ـ ۸۴۰ق صنعا
۶۱ احمد بن یحیی مرتضی ۷۹۳ ـ ۸۴۰ق حجة
۶۲ علی بن مؤید ۷۹۶ ـ ۸۳۰ فللة
۶۳ مطهر بن محمد بن سلیمان ۸۴۰ ـ ۸۷۹ق ذمار
۶۴ صلاح بن علی ۸۴۰ ـ ۸۴۹ق صنعا
۶۵ ناصر بن احمد ۸۴۰ ـ ۸۶۶ق صنعا
۶۶ محمد بن ناصر ۸۶۶ ـ ۹۰۸ق صنعا
۶۷ عزالدین بن حسن ۸۷۹ ـ ۹۰۰ق رغافة
۶۸ حسن بن عزالدین ۹۰۰ ـ ۹۲۹ق فللة
۶۹ محمد بن علی سراجی وشلی ۸۸۰ ـ ۹۱۰ق صنعا
۷۰ یحیی بن شرفالدین بن مهدی ۹۱۲ ـ ۹۶۵ق حجة
۷۱ مطهر بن یحیی شرفالدین ۹۶۵ ـ ۹۸۰ق ثلا
۷۲ حسن بن علی بن داود ۹۸۶ ـ ۹۹۳ق استانة
۷۳ قاسم بن محمد ۹۹۳ـ ۱۰۲۹ق
۷۴ محمد بن قاسم ۱۰۲۹ ـ ۱۰۵۴ق شهارة
۷۵ اسماعیل بن قاسم بن محمد ۱۰۵۴ ـ ۱۰۸۷ق جبل ضوران
۷۶ احمد بن حسن بن قاسم ۱۰۸۷ ـ ۱۰۹۲ق غراس
۷۷ محمد بن متوکل اسماعیل ۱۰۹۲ ـ ۱۰۹۷ق جبل ضوران
۷۸ محمد بن احمد حسن ۱۰۹۸ ـ ۱۱۳۰ق مواهب
۷۹ حسین بن قاسم بن مؤید ۱۱۲۷ ـ ۱۱۳۲ق شهارة
۸۰ قاسم بن حسین ۱۱۲۸ ـ ۱۱۳۹ق صنعا
۸۱ محمد بن اسحاق ۱۱۳۵ ـ ۱۱۳۵ق صنعا
۸۲ حسین بن قاسم ۱۱۳۹ ـ ۱۱۶۱ق صنعا
۸۳ عباس بن حسین بن قاسم ۱۱۶۱ ـ ۱۱۸۹ق صنعا
۸۴ علی بن عباس ۱۱۸۹ ـ ۱۲۲۴ق صنعا
۸۵ احمد بن علی بن عباس ۱۲۲۴ ـ ۱۲۳۱ق صنعا
۸۶ عبدالله بن احمد بن علی ۱۲۳۱ ـ ۱۲۵۱ق صنعا
۸۷ احمد بن علی سراجی ۱۲۴۷ ـ ۱۲۴۷ق صنعا
۸۸ علی بن محمد ۱۲۵۱ ـ ۱۲۵۲ق صنعا
۸۹ عبدالله بن حسن بن احمد بن مهدی ۱۲۵۲ ـ ۱۲۵۵ق صنعا
۹۰ محمد بن متوکل احمد ۱۲۵۶ ـ ۱۲۵۹ق صنعا
۹۱ محمد بن یحیی بن منصور ۱۲۶۰ ـ ۱۲۶۵ق صنعا
۹۲ احمد بن هاشم ۱۲۶۴ ـ ۱۲۶۵ق صنعا
۹۳ عباس بن مخلوق الرحمن ۱۲۶۶ ـ ۱۲۶۶ق صنعا
۹۴ پیروز بن متوکل محمد ۱۲۶۷ ـ ۱۲۶۸ق صنعا
۹۵ محمد بن عبدالله وزیر ۱۲۶۹ ـ ۱۳۰۷ق راز
۹۶ محسن بن احمد ۱۲۷۱ ـ ۱۲۹۵ق حوث
۹۷ حسین بن محمد بن هادی ۱۲۷۵ ـ ۱۲۷۹ق صنعا
۹۸ شرفالدین محمد حسینی ۱۲۹۶ ـ ۱۳۰۷ق مدان
۹۹ محمد بن یحیی حمیدالدین ۱۳۰۷ ـ ۱۳۲۲ق قفلة
۱۰۰ یحیی بن محمد بن یحیی حمیدالدین ۱۳۲۲ ـ ۱۳۶۷ق صنعا
۱۰۱ احمد بن یحیی حمیدالدین ۱۳۶۷ ـ ۱۳۸۲ق صنعا
۱۰۲ محمد بدر حمیدالدین ۱۳۸۲ ـ ۱۳۸۲ق محل درگذشت لندن محل دفن مدینه
تامل امامت
مهمترین خصوصیت امام از نگاه زیدیان قیام مسلحانه و علنی علیه ستمگران میباشد. به اعتقادوباور زیدیه صرفا امامت سه امام یعنی امامان علی، حسن و حسین علیهم السلام از سوی نبی(ص) انتخاب و ابلاغ گردیده بود و بعداز وی امامت از آن شخصی از فزرندان حضرت فاطمه (س) میباشد که به جهاد علنی و قیام علیه ستمگران بپردازد. بر پایه ی این نظریه امامت بقیه امامان شیعه که به قیام علنی نپرداختند، مقبول زیدیان وجود ندارد و در ازای اشخاصی از نسل فاطمه(س) که قیام کردند امامان زیدی به شمار میروند مانند زید بن علی، یحیی بن زید، محمد بن عبدالله بن حسن (نفس زکیه)، ابراهیم بن عبدالله و شهید فخ.[۲۵] در عین اکنون در بعضی از متن ها دیرین و منابع زیدیه به امامت امام سجاد(ع) بعداز امام حسین (ع) تصریح گردیدهاست.[۲۶] بعضا از محققان امامت امام سجاد را آیتم واقعه عالمان پیشین زیدیه می دانند.[۲۷]
از سایر موقعیت امام این میباشد که دانا، بازهد، شجاع و سخی باشد.[۲۸] زیدیان در عدم تایید صلاحیت قیام دو امام در طول و کشور واحد رخداد حیث داراهستند ولی در حالتیکهکه دو امام در دو نقطه به دور از یکدیگر باشند اختلاف حیث دارا هستند بعضی آن را روا دانسته و جمعای دیگر آن را رد مینمایند.[۲۹][۳۰]
زید، امامت مفضول با وجود فاضل را روا میشمرد. این اعتقادوباور تا مجال ناصر اطروش در زیدیه مبنا داشت و بعداز آن زیدیان از این یقین برگشتند. در نگاه زیدیه عصمت و طهارت شرط امامت وجود ندارد. آنها به اصل مهدویت معتقدند ولی تطابق مصداق آن در امام دوازدهم شیعهها را نمیپذیرند.[۳۱]
شاخههای زیدیه
در منابع فرقه شناختی درباره شاخههای پدید آمده در زیدیه و تعداد آنان اختلاف نظرهای متعددی وجود دارااست.[۷]«آنچه در برایند کلی میقدرت اذعان کرد این میباشد که زیدیه بر دو طایفهاند: متقدمان، و آن ها اشخاصیاند که رافضه به شمار نمیمراحل و به امامت ابوبکر و قدمت اعتراف دارا هستند؛ و متأخران و آنها عده ایاند کهاین امامت را نمیپذیرند. مذهب زیدیای که فعلا در یمن وجود دارااست به مذهب زیدی نزد متقدمان نزدیکتر میباشد.»[۸] شاخههای عمده این فرقه، جارودیه، بتریه و سلیمانیه میباشند. اما شاخههای دیگری نیز دراین فرقه وجود داراست تا جایی که نوبختی هفده شاخه را مسجد النبی کوهسنگی مشهد برمیشمارد.[۹]
جارودیه
نوشته ی علمیٔ اساسی: جارودیه
جارودیه یا این که سرحوبیه، رهروان ابوالجارود؛ زیاد بن ابی زیاد میباشند. این فرقه اولیه یا این که از اول فرقههای زیدیه میباشد. نقطه اشتراک آن ها با امامیه، اعتقادشان به تصریح فرستاده (ص) بر امامت علی (ع) میباشد. جارودیه به ابو دیده نشده و قدمت نسبت فسق و بی دینی داده و بیشتر صحابه را تکفیر کردند. اعتقاد و باور به مهدویت، حصر امامت در فرزندان حضرت زهرا(س) و اعتقادوباور به دانش لدنی امام بخشی از نقاط مشترک در بین زیدیه و امامیه میباشد. هرچند که در مصداق مهدویت و انحصار امامت در فرزندان حضرت زهرا بین این دو مجموعه اختلاف آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد وجود دارااست.
[۱۰] جارودیه مغایر امامیه به شورایی فهمیدن امامت، بعد از امامت علی (ع)، حسن (ع) و حسین (ع) معتقدند. اما بعضی نیز وجوب اطاعت از شخصی از ذریه حسنین (ع) که قیام کرده و عموم را به خویش دعوت نماید را به جارودیه نسبت دادهاند.[۱۱][۱۲] آنها درباره امامان زیدیه تا اندازهای گرفتار بزرگنمایی بوده و به رجعت برخی امامان زیدی نظیر نفس زکیه بعداز کشته شدن آنها در قیامها اعتقادوباور رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد داشتند.[۱۳]
صالحیه (بتریه)
صالحیه (بَتریّه)، رهروان حسن بن با تقوا بن حی همدانی و ابو اسماعیل کثیر بن اسماعیل بن نافع نواء ملقب به کثیر النواء و الابتر می باشند. اختلاف لحاظ آنها با زید در تولی و تبری، ابوبکر و قدمت سبب ساز نفرین زید بر آن ها شد و بهاین جهت، این فرقه با اسم بتریه نامگذاری شدند.[۱۴] صالحیه معتقدند امامت شورایی میباشد. آن ها به امامت مفضول با وجود فاضل -ولی با رضایت فاضل بر این دستور- اعتقادوباور دارا هستند.[۱۵] این فرقه درباره ایمان یا این که شرک عثمان توقف میکردند.آنها به اصل دستور به دارای اسم و رسم معتقد و با تقیه مخالف بودند. صالحیه در فقه به اهل سنت شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد نزدیکند.[۱۶]
سلیمانیه یا این که جریریه
سلیمانیه، رهروان سلیمان بن جریر رقی زیدی می باشند. سلیمان، با بداء و تقیه مخالف بود. این دسته، در عین بلندتر پی بردن علی (ع) در امامت، خلافت ابوبکر و قدمت را از باب خطای در اجتهاد میپذیرفتند و در عین حالا عثمان را کافر و گناهکار میدانستند.وی عایشه، طلحه و زبیر را کافر میدانستند.[۱۷]
بقیه شاخه ها
حسینیه، قاسمیه[۱۸]، هادویه[۱۹]، ناصریه[۲۰]، صباحیه[۲۱]، عقبیه[۲۲]، نعیمیه[۲۳] و یعقوبیه[۲۴] از سایر فرقههای زیدیه میباشند.
باورهای زیدیان
سلسله امامان زیدیه
ستون اسم تاریخ حکومت/قیام/امامت محل شهیدشدن (درگذشت)
۱ امام علی(ع) ۳۵ ـ۴۰ق کوفه
۲ امام حسن(ع) ۴۰ ـ ۵۰ق مدینه
۳ امام حسین(ع) ۵۰ ـ ۶۱ق کربلا
۴ امام سجاد(ع) ۶۰ - ۹۵ق مدینه
۵ زید بن علی ۱۲۲ق دور و بر کوفه
۶ یحیی بن زید ۱۲۶ق جوزجان
۷ محمد بن عبدالله بن حسن مثنی(پر اسم و رسم به نفس زکیه) ۱۴۵ق مدینه
۸ ابراهیم بن عبدالله بن حسن مثنی ۱۴۵ق باخمرا در اطراف کوفه
۹ حسین بن علی بن حسن مثلث بن حسن مثنی شهید فخ ۱۶۹ق مکه
۱۰ یحیی بن عبدالله بن حسن مثنی(موضوعساز حکومت زیدیه در طبرستان) ۱۷۴ق بغداد زندان هارون الرشید
دولت ادریسیان
۱۱ ادریس بن عبدالله بن حسن مثنی (مؤسس دولت زیدیه در مغرب) ۱۷۲ق مغرب
۱۲ ادریس بن ادریس درگذشته۲۱۳ق (بنابر قولی۲۱۴ق) فاس
۱۳ محمد بن ادریس ۲۱۳-۲۲۱ق فاس مغرب
۱۴ قدمت و قاسم برادران محمد بن ادریس بن ادریس ۲۲۱- ۲۴۹ق فاس مغرب
۱۵ یحیی بن محمد بن ادریس ۲۴۹-۲۵۲ق فاس مغرب
۱۶ یحیی بن یحیی بن محمد ۲۴۹-۲۵۲ق عشدْوَهالاندلسیین
۱۷ علی بن قدمت بن ادریس ۲۵۲ق - ؟ نامعلوم
۱۸ یحیی بن قاسم بن ادریس ؟ ـ ۲۹۲ق فاس مغرب
۱۹ یحیی بن ادریس بن قدمت ۲۹۲-۳۰۷ق فاس مغرب
علویان طبرستان
۲۰ حسن بن زید بن محمد ملقب به داعی گسترده(مؤسس دولت زیدی علویان طبرستان) ۲۵۰ ـ۲۷۰ق طبرستان
۲۱ محمد بن زید بن محمد ۲۷۰ ـ ۲۸۷ق گرگان
۲۲ حسن بن علی بن حسن ملقب به ناصر اطروش و ناصر وسیع ۲۸۷ـ ۳۰۴ق آمل
۲۳ حسن بن قاسم بن حسن پسرعموی ناصر اطروش دارای شهرت به داعی صغیر ۳۰۴ ـ ۳۱۶ق آمل
۲۴ ثائر بالله جعفر بن محمد بن حسن متوفی۳۴۵ق طبرستان
۲۵ محمد بن قاسم بن حسن ۳۵۳ـ ۳۵۹ق دیلم
۲۶ احمد بن حسین بن هارون مکنی به المؤید بالله ۳۸۰ ـ۴۱۱ق طبرستان
۲۷ یحیی بن حسین بن هارون مکنی به ابوطالب هارونی ۴۱۱ـ ۴۲۴ق آمل
۲۸ حسین بن احمد پر اسم و رسم به حسین ناصر ۴۳۲ ـ ۴۷۲ق
۲۹ علی بن جعفر پر اسم و رسم به هادی حقینی ۴۷۲ ـ ۴۹۰ق
۳۰ احمد بن یحیی از نوادگان ابوالحسبن هارونی مشهور به سید ابوطالب اخیر ۵۰۲ ـ ۵۲۰ق دیلم
۳۱ سلسله آل کیا(واپسین دولت زیدیه در شمال کشورایران) ۷۷۶ ـ ۹۷۴ق
دولت زیدیه در یمن
۳۲ یحیی بن حسین بن قاسم پر اسم و رسم به هادی الی الحق(مؤسسس دولت زیدیه در یمن) ۲۸۴ – ۲۹۸ق صعده
۳۳ مرتضی بن محمد بن یحیی بن حسین ۲۹۸ – ۳۰۱ صعده
۳۴ ناصر بن احمد بن یحیی بن حسین ۳۰۱ ـ ۳۲۵ق صعده
۳۵ حسن بن احمد بن یحیی بن حسین و قاسم بن احمد بن یحیی بن حسین و یحیی بن احمد بن یحیی بن حسین ۳۲۵ ـ ۳۶۶ق
۳۶ یوسف بن یحیی ۳۶۶ ـ ۴۰۳ق صعده
۳۷ قاسم بن علی عیانی ۳۸۹ ـ ۳۹۳ق عیان
۳۸ حسین بن قاسم بن علی عیانی ۳۹۳ ـ ۴۰۳ق ریدة
۳۹ حسن بن عبدالرحمان بن یحیی از نوادگان قاسم رسی ۴۲۶ ـ ۴۳۱ق ناعط
۴۰ احمد بن حسین ۴۲۰ ـ ۴۳۷ق
۴۱ ابوالفتح ناصر دیلمی ۴۳۷ ـ ۴۴۴ق بیت الدیلمی عنس
۴۲ احمد بن سلیمان ۵۳۲ ـ ۵۶۶ق حیدان
۴۳ عبدالله بن حمزه ۵۸۳ ـ ۶۱۴ق ظفار
۴۴ یحیی بن حسن ۶۱۴ ـ ۶۳۶ق ساقین
۴۵ احمد بن حسین ۶۴۶ ـ۶۵۶ق شوابة
۴۶ حمیدان بن یحیی ؟ ـ۶۵۰ق
۴۷ حسن بن وهاس ۶۵۶ ـ ۶۶۰ق
۴۸ یحیی بن محمد سراجی ۶۵۶ ـ ۶۶۰ق صنعا
۴۹ حسین بن بدرالدین ؟ ـ ۶۶۳ق
۵۰ حسن بن بدرالدین ۶۶۱ ـ ۶۷۰ق رغافة
۵۱ ابراهیم بن تاجالدین ۶۷۰ ـ ۶۷۴ق تعز
۵۲ مطهر بن محمد بن مطهر بن علی ۶۷۶ ـ ۶۹۷ق حجة (ذروان)
۵۳ محمد بن مطهر بن محمد ۶۹۷ ـ ۷۲۸ق صنعا
۵۴ یحیی بن حمزه بن علی ۷۲۹ ـ ۷۴۹ق ذمار
۵۵ مطهر بن محمد ۷۳۰ ـ ۷۵۰ق صنعا
۵۶ علی بن محمد ۷۳۰ ـ ۷۳۰ق سودة
۵۷ احمد بن علی فتحی ۷۳۰ ـ ۷۵۰ق صعدة
۵۸ علی بن محمد ۷۵۰ ـ۷۷۳ق صعدة
۵۹ صلاح الدین بن علی ۷۷۳ ـ ۷۹۳ق صنعا
۶۰ علی بن صلاح الدین ۷۹۳ ـ ۸۴۰ق صنعا
۶۱ احمد بن یحیی مرتضی ۷۹۳ ـ ۸۴۰ق حجة
۶۲ علی بن مؤید ۷۹۶ ـ ۸۳۰ فللة
۶۳ مطهر بن محمد بن سلیمان ۸۴۰ ـ ۸۷۹ق ذمار
۶۴ صلاح بن علی ۸۴۰ ـ ۸۴۹ق صنعا
۶۵ ناصر بن احمد ۸۴۰ ـ ۸۶۶ق صنعا
۶۶ محمد بن ناصر ۸۶۶ ـ ۹۰۸ق صنعا
۶۷ عزالدین بن حسن ۸۷۹ ـ ۹۰۰ق رغافة
۶۸ حسن بن عزالدین ۹۰۰ ـ ۹۲۹ق فللة
۶۹ محمد بن علی سراجی وشلی ۸۸۰ ـ ۹۱۰ق صنعا
۷۰ یحیی بن شرفالدین بن مهدی ۹۱۲ ـ ۹۶۵ق حجة
۷۱ مطهر بن یحیی شرفالدین ۹۶۵ ـ ۹۸۰ق ثلا
۷۲ حسن بن علی بن داود ۹۸۶ ـ ۹۹۳ق استانة
۷۳ قاسم بن محمد ۹۹۳ـ ۱۰۲۹ق
۷۴ محمد بن قاسم ۱۰۲۹ ـ ۱۰۵۴ق شهارة
۷۵ اسماعیل بن قاسم بن محمد ۱۰۵۴ ـ ۱۰۸۷ق جبل ضوران
۷۶ احمد بن حسن بن قاسم ۱۰۸۷ ـ ۱۰۹۲ق غراس
۷۷ محمد بن متوکل اسماعیل ۱۰۹۲ ـ ۱۰۹۷ق جبل ضوران
۷۸ محمد بن احمد حسن ۱۰۹۸ ـ ۱۱۳۰ق مواهب
۷۹ حسین بن قاسم بن مؤید ۱۱۲۷ ـ ۱۱۳۲ق شهارة
۸۰ قاسم بن حسین ۱۱۲۸ ـ ۱۱۳۹ق صنعا
۸۱ محمد بن اسحاق ۱۱۳۵ ـ ۱۱۳۵ق صنعا
۸۲ حسین بن قاسم ۱۱۳۹ ـ ۱۱۶۱ق صنعا
۸۳ عباس بن حسین بن قاسم ۱۱۶۱ ـ ۱۱۸۹ق صنعا
۸۴ علی بن عباس ۱۱۸۹ ـ ۱۲۲۴ق صنعا
۸۵ احمد بن علی بن عباس ۱۲۲۴ ـ ۱۲۳۱ق صنعا
۸۶ عبدالله بن احمد بن علی ۱۲۳۱ ـ ۱۲۵۱ق صنعا
۸۷ احمد بن علی سراجی ۱۲۴۷ ـ ۱۲۴۷ق صنعا
۸۸ علی بن محمد ۱۲۵۱ ـ ۱۲۵۲ق صنعا
۸۹ عبدالله بن حسن بن احمد بن مهدی ۱۲۵۲ ـ ۱۲۵۵ق صنعا
۹۰ محمد بن متوکل احمد ۱۲۵۶ ـ ۱۲۵۹ق صنعا
۹۱ محمد بن یحیی بن منصور ۱۲۶۰ ـ ۱۲۶۵ق صنعا
۹۲ احمد بن هاشم ۱۲۶۴ ـ ۱۲۶۵ق صنعا
۹۳ عباس بن مخلوق الرحمن ۱۲۶۶ ـ ۱۲۶۶ق صنعا
۹۴ پیروز بن متوکل محمد ۱۲۶۷ ـ ۱۲۶۸ق صنعا
۹۵ محمد بن عبدالله وزیر ۱۲۶۹ ـ ۱۳۰۷ق راز
۹۶ محسن بن احمد ۱۲۷۱ ـ ۱۲۹۵ق حوث
۹۷ حسین بن محمد بن هادی ۱۲۷۵ ـ ۱۲۷۹ق صنعا
۹۸ شرفالدین محمد حسینی ۱۲۹۶ ـ ۱۳۰۷ق مدان
۹۹ محمد بن یحیی حمیدالدین ۱۳۰۷ ـ ۱۳۲۲ق قفلة
۱۰۰ یحیی بن محمد بن یحیی حمیدالدین ۱۳۲۲ ـ ۱۳۶۷ق صنعا
۱۰۱ احمد بن یحیی حمیدالدین ۱۳۶۷ ـ ۱۳۸۲ق صنعا
۱۰۲ محمد بدر حمیدالدین ۱۳۸۲ ـ ۱۳۸۲ق محل درگذشت لندن محل دفن مدینه
تامل امامت
مهمترین خصوصیت امام از نگاه زیدیان قیام مسلحانه و علنی علیه ستمگران میباشد. به اعتقادوباور زیدیه صرفا امامت سه امام یعنی امامان علی، حسن و حسین علیهم السلام از سوی نبی(ص) انتخاب و ابلاغ گردیده بود و بعداز وی امامت از آن شخصی از فزرندان حضرت فاطمه (س) میباشد که به جهاد علنی و قیام علیه ستمگران بپردازد. بر پایه ی این نظریه امامت بقیه امامان شیعه که به قیام علنی نپرداختند، مقبول زیدیان وجود ندارد و در ازای اشخاصی از نسل فاطمه(س) که قیام کردند امامان زیدی به شمار میروند مانند زید بن علی، یحیی بن زید، محمد بن عبدالله بن حسن (نفس زکیه)، ابراهیم بن عبدالله و شهید فخ.[۲۵] در عین اکنون در بعضی از متن ها دیرین و منابع زیدیه به امامت امام سجاد(ع) بعداز امام حسین (ع) تصریح گردیدهاست.[۲۶] بعضا از محققان امامت امام سجاد را آیتم واقعه عالمان پیشین زیدیه می دانند.[۲۷]
از سایر موقعیت امام این میباشد که دانا، بازهد، شجاع و سخی باشد.[۲۸] زیدیان در عدم تایید صلاحیت قیام دو امام در طول و کشور واحد رخداد حیث داراهستند ولی در حالتیکهکه دو امام در دو نقطه به دور از یکدیگر باشند اختلاف حیث دارا هستند بعضی آن را روا دانسته و جمعای دیگر آن را رد مینمایند.[۲۹][۳۰]
زید، امامت مفضول با وجود فاضل را روا میشمرد. این اعتقادوباور تا مجال ناصر اطروش در زیدیه مبنا داشت و بعداز آن زیدیان از این یقین برگشتند. در نگاه زیدیه عصمت و طهارت شرط امامت وجود ندارد. آنها به اصل مهدویت معتقدند ولی تطابق مصداق آن در امام دوازدهم شیعهها را نمیپذیرند.[۳۱]
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: مرکز فرهنگی و اجتماعی محله