فُضَیل بن یَسار از اصحاب اجماع که از امام باقر(ع) و امام درستگو(ع) قصه نموده است. اسم وی در گواهی بیش تر از ۲۵۴ حدیث آمده و رجالیان، اورا توثیق کردهاند. امام راست گو درباره او از تعبیروتفسیر «منا اهلالبیت»؛ (از ما اهل بیت میباشد) به کار گیری مسجد النبی کوهسنگی مشهد نموده است.
نسب و محل تولد
فضیل بن یسار نهدی بصری نسبش به خاندان بنینهد از قبایل یمن میرسد که از فرزندان نهد بن لیث یمنی میباشند.[۱] تاریخ تولد فضیل دقیقا معین وجود ندارد البته بنابر گزارشهای تاریخی در اواخر قرن اولیه قمری در کوفه متولد آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد گردیده است.[۲]
وی روزگار نخستین معاش را در کوفه طی کرد و آنگاه به بصره سفر کرد و از همین رو به بصری مشهور شد.[۳]
لقب و کنیه
زیرا فرزند تعالی فضیل قاسم اسم داشت، لقب دارای شهرت او، ابوالقاسم میباشد. ولی در برخی از منابع، لقب ابومِسْوَر نیز برایش نام برده میباشد. کنیه دارای اسم و رسم او نیز «نَهْدی» رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.[۴]
منزلت علمی
رجالیان فضیل را از اصحاب امام باقر(ع) و امام راست گو(ع)[۵] و اصحاب اجماع میدانند.[۶] مبتنی بر منابع، رجالشناسان شیعه بر وثاقت و علم فضیل تاکید داراهستند؛ کشّی اورا در زمره اشخاصی قرار داده که مجموع عالمان و فقیهان شیعه بر عدل و داد و وثاقتشان اتّفاق دارا هستند و روایاتشان را درست میدانند و آنها را داناترین اصحاب امام باقر و امام راستگو (ع) به شمار آوردهاند.[۷] روحانی موءثر، فضیل را در مجموعه فقیهان بلندمرتبه شیعه قرار داده میباشد که شیعهها برای فراگرفتن احکام آئین به آن ها برگشت میکردند و هیچکس آنها را مذمت نکرده شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.[۸]
اصحاب اجماع
یاران امام باقر(ع)
۱ زُرارَة بن اَعین
۲ مَعروفِ بنِ خَرَّبوذ
۳ بُرَید بن معاویه
۴ ابوبصیر اَسَدی یا این که (ابوبصیر مرادی)
۵ فُضَیل بن یسار
۶ محمد بن مُسلِم
یاران امام درست گو(ع)
۱ جَرغبت بن دَرّاج
۲ عبدالله بن مُسکان
۳ عبدالله بن بُکَیر
۴ حَمّاد بن عثمان
۵ حماد بن عیسی جهنی
۶ اَبان بن عثمان
یاران امام کاظم(ع) و امام رضا(ع)
۱ یونس بن عبدالرحمن
۲ صَفوان بن یحیی
۳ اِبن اَبی عُمَیر
۴ عبدالله بن مُغَیرِه
۵ حسن بن دوست داستنی یا این که (حسن بن علی بن فَضّال، فَضالَة بن ایوب و عثمان بن عیسی)
۶ احمد بن ابی نصر بزنطی
نبو
نزد امامان شیعه
بنابر گزارش منابع رجالی، فضیل بن یسار از مقام ویژهای نزد اهل بیت و بهویژه امام درستگو (ع) بهره مند بود؛ آن حضرت در مواقعی برای مثال علی بن سعید بصری را به فضیل ارجاع داده و منزلت علمی اورا تأیید نموده است.[۹][یادداشت ۱]
بنابر روایتی هرگاه حضرت درست گو(ع) به فضیل می نگریست، میفرمود: «مژده بده بشرهای خاشع را. هرکس دوست دارااست مردی از اهل فردوس را ببیند، بدین مرد نگاه نماید.» و یا این که میفرمود: «زمین به فضیل بن یسار، ادب و اُنس می گیرد.»[۱۰]
همینطور به هنگام غسل فضیل اتفاقاتی افتاده میباشد که با وصال خبرها آن به امام درستگو(ع)، وی برای فضیل از پروردگار طلب عفو و بخشش کرد و فرمود.
...هو منا أهل البيت. (وی از ما اهل بیت میباشد.)[۱۱]
نقل ماجرا
اسم فضیل بن یسار در گواهی بیشتراز ۲۵۴ قصه آمده میباشد، او در نقل روایات به صورت بدون واسطه از امام باقر(ع) و امام درستگو(ع) داستان مینماید و ضمن این او از زکریا بن عبداللّه نقّاض و عبدالواحد مختار انصاری نیز ماجرا نقل نموده است. اشخاص اکثری نیز از فضیل داستان نقل کردهاند که بعضا از آنها عبارتند از:
ابان بن عثمان
جمیل بن دراج
حسن بن دوستداشتنی
حماد بن عثمان
یونس بن عبدالرحمن
علی بن رئاب
حریز بن عبداللّه سجستانی
علاء بن رزین
عبداللّه بن سنان
جمیل بن با تقوا [۱۲]
مورد احادیث
رغبت روایی فضیل بیشتر متمایل به فقه میباشد؛ گرچه بین خبرها وی، روایاتی در حوزه توحید، ولایت و پاکی اهل بیت و خلق و خوی نیز وجود داراست. البته بیشتر دیدگاه وی، متمرکز در احکام شرعی میباشد. از همین رو یکیاز القاب فضیل بن یسار، «عالم شیعه» میباشد.[۱۳]
وفات
فضیل در بعدازظهر امام راستگو(ع) درگذشت[۱۴] هر یکسری تاریخ ظریف آن مشخص وجود ندارد. درباره محل وفات وی نیز استحضار دقیقی در دسترس وجود ندارد البته از آنجا که در تاریخ سخنی درباره رجوع او از بصره نیست به احتمال در به عبارتی شهر وفات یافته میباشد.[۱۵]
فُضَیل بن یَسار از اصحاب اجماع که از امام باقر(ع) و امام درستگو(ع) قصه نموده است. اسم وی در گواهی بیش تر از ۲۵۴ حدیث آمده و رجالیان، اورا توثیق کردهاند. امام راست گو درباره او از تعبیروتفسیر «منا اهلالبیت»؛ (از ما اهل بیت میباشد) به کار گیری مسجد النبی کوهسنگی مشهد نموده است.
نسب و محل تولد
فضیل بن یسار نهدی بصری نسبش به خاندان بنینهد از قبایل یمن میرسد که از فرزندان نهد بن لیث یمنی میباشند.[۱] تاریخ تولد فضیل دقیقا معین وجود ندارد البته بنابر گزارشهای تاریخی در اواخر قرن اولیه قمری در کوفه متولد آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد گردیده است.[۲]
وی روزگار نخستین معاش را در کوفه طی کرد و آنگاه به بصره سفر کرد و از همین رو به بصری مشهور شد.[۳]
لقب و کنیه
زیرا فرزند تعالی فضیل قاسم اسم داشت، لقب دارای شهرت او، ابوالقاسم میباشد. ولی در برخی از منابع، لقب ابومِسْوَر نیز برایش نام برده میباشد. کنیه دارای اسم و رسم او نیز «نَهْدی» رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.[۴]
منزلت علمی
رجالیان فضیل را از اصحاب امام باقر(ع) و امام راست گو(ع)[۵] و اصحاب اجماع میدانند.[۶] مبتنی بر منابع، رجالشناسان شیعه بر وثاقت و علم فضیل تاکید داراهستند؛ کشّی اورا در زمره اشخاصی قرار داده که مجموع عالمان و فقیهان شیعه بر عدل و داد و وثاقتشان اتّفاق دارا هستند و روایاتشان را درست میدانند و آنها را داناترین اصحاب امام باقر و امام راستگو (ع) به شمار آوردهاند.[۷] روحانی موءثر، فضیل را در مجموعه فقیهان بلندمرتبه شیعه قرار داده میباشد که شیعهها برای فراگرفتن احکام آئین به آن ها برگشت میکردند و هیچکس آنها را مذمت نکرده شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.[۸]
اصحاب اجماع
یاران امام باقر(ع)
۱ زُرارَة بن اَعین
۲ مَعروفِ بنِ خَرَّبوذ
۳ بُرَید بن معاویه
۴ ابوبصیر اَسَدی یا این که (ابوبصیر مرادی)
۵ فُضَیل بن یسار
۶ محمد بن مُسلِم
یاران امام درست گو(ع)
۱ جَرغبت بن دَرّاج
۲ عبدالله بن مُسکان
۳ عبدالله بن بُکَیر
۴ حَمّاد بن عثمان
۵ حماد بن عیسی جهنی
۶ اَبان بن عثمان
یاران امام کاظم(ع) و امام رضا(ع)
۱ یونس بن عبدالرحمن
۲ صَفوان بن یحیی
۳ اِبن اَبی عُمَیر
۴ عبدالله بن مُغَیرِه
۵ حسن بن دوست داستنی یا این که (حسن بن علی بن فَضّال، فَضالَة بن ایوب و عثمان بن عیسی)
۶ احمد بن ابی نصر بزنطی
نبو
نزد امامان شیعه
بنابر گزارش منابع رجالی، فضیل بن یسار از مقام ویژهای نزد اهل بیت و بهویژه امام درستگو (ع) بهره مند بود؛ آن حضرت در مواقعی برای مثال علی بن سعید بصری را به فضیل ارجاع داده و منزلت علمی اورا تأیید نموده است.[۹][یادداشت ۱]
بنابر روایتی هرگاه حضرت درست گو(ع) به فضیل می نگریست، میفرمود: «مژده بده بشرهای خاشع را. هرکس دوست دارااست مردی از اهل فردوس را ببیند، بدین مرد نگاه نماید.» و یا این که میفرمود: «زمین به فضیل بن یسار، ادب و اُنس می گیرد.»[۱۰]
همینطور به هنگام غسل فضیل اتفاقاتی افتاده میباشد که با وصال خبرها آن به امام درستگو(ع)، وی برای فضیل از پروردگار طلب عفو و بخشش کرد و فرمود.
...هو منا أهل البيت. (وی از ما اهل بیت میباشد.)[۱۱]
نقل ماجرا
اسم فضیل بن یسار در گواهی بیشتراز ۲۵۴ قصه آمده میباشد، او در نقل روایات به صورت بدون واسطه از امام باقر(ع) و امام درستگو(ع) داستان مینماید و ضمن این او از زکریا بن عبداللّه نقّاض و عبدالواحد مختار انصاری نیز ماجرا نقل نموده است. اشخاص اکثری نیز از فضیل داستان نقل کردهاند که بعضا از آنها عبارتند از:
ابان بن عثمان
جمیل بن دراج
حسن بن دوستداشتنی
حماد بن عثمان
یونس بن عبدالرحمن
علی بن رئاب
حریز بن عبداللّه سجستانی
علاء بن رزین
عبداللّه بن سنان
جمیل بن با تقوا [۱۲]
مورد احادیث
رغبت روایی فضیل بیشتر متمایل به فقه میباشد؛ گرچه بین خبرها وی، روایاتی در حوزه توحید، ولایت و پاکی اهل بیت و خلق و خوی نیز وجود داراست. البته بیشتر دیدگاه وی، متمرکز در احکام شرعی میباشد. از همین رو یکیاز القاب فضیل بن یسار، «عالم شیعه» میباشد.[۱۳]
وفات
فضیل در بعدازظهر امام راستگو(ع) درگذشت[۱۴] هر یکسری تاریخ ظریف آن مشخص وجود ندارد. درباره محل وفات وی نیز استحضار دقیقی در دسترس وجود ندارد البته از آنجا که در تاریخ سخنی درباره رجوع او از بصره نیست به احتمال در به عبارتی شهر وفات یافته میباشد.[۱۵]
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: مرکز فرهنگی و اجتماعی محله