صَفِیَّه دختر عبدالمطلب (۵۳ پیش از مهاجرت-۲۰ق.) عمّه رسول اسلام(ص) و مامان زبیر بن عوام بود که روایاتی از فرستاده(ص) نقل نموده است. صفیه در بعضا غزوات صدر اسلام به مجاهدان امداد میکرد و در غزوه خندق یک کدام از یهودیان را کشت. او در سال ۲۰ هجری و در روز ها خلافت قدمت بن خطاب درگذشت و در بقیع دفن شد. بر قبر صفیه گنبد و بارگاهی در بقیع وجود داشت که به دست وهابیان مسجد النبی کوهسنگی مشهد ویران شد.
معاشطومار
صفیه بنت عبدالمطلب در سال ۵۳ پیش از مهاجرت در مکه چشم به جهان گشود. بابا صفیه، عبدالمطلب (جد پدری فرستاده) و مادرش هالة بنت وهیب بن عبدمناف بن زهره بن کلاب بن مرّه (خاله فرستاده) میباشد. او ده اخوی و شش خواهر داشت که حمزه، مقوم و حجل برادران مادری او آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد بودند.[۱]
صفیه در بعد از ظهر نادانی آغاز با حارث بن حرب بن امیه و آن گاه با عوام بن خویلد وصلت کرد؛[۲] عوام بن خویلد اخوی خدیجه بود که در مبارزه فجار به قتل رسید.[۳] صفیه از همسر اولیه خویش دختری به اسم صبقاء[۴] یا این که صفیا[۵] و از همسر دوم سه پسر به اسمهای زبیر، سائب و عبدالکعبه به عالم آورد.[۶] بعضی نقل کردهاند که همسر اولیه او پیش از عوام بن خویلد، فردی به اسم عمیر بن وهب بن بنده بن قصی رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد بوده میباشد.[۷]
نبو
عبدالمطلب
سلمی هاشم
عبدالمطلب
ابوطالب عبدالله حمزه عباس ابولهب حارث زبیر مقوم ضرار
قثم غیداق عاتکه صفیه بره اروی امحکیم امیمه
امام علی حضرت محمد
اسلام
مجموع مورخین به اسلام آوردن او اذعان دارا هستند. گرچه درباره اسلام دیگر عمه های رسول(ص) اختلاف وجود داراست.[۸] منابع تاریخی درباره کیفیت اسلام آوردن صفیه سخنی نگفتهاند. همین قدر میاقتدار اعلام کرد که او از مسلمانها اولیه میباشد که در مکه اسلام آورد و اسلام آوردن او بعداز برادرش حمزه و در روزها ورود رسول(ص) به منزل ارقم بن ابی ارقم شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد بود[۹].
صفیه یار گروهی از مسلمانها آغاز به حبشه و بعد از آن همدم پسرش زبیر به یثرب سفر کرد.[۱۰] از صفیه سخنانی در موعظه به برادرش ابولهب برای تایید دعوت حضرت محمد(ص) در منابع مذکور میباشد.[۱۱]
منزلت اجتماعی
صفیه بنت عبد و بنده المطلب مثلا زنانی میباشد که با فرستاده(ص) بیعت کرده[۱۲] و مثلا راویان رسول(ص) به شمار میرود که روایاتی از وی نقل نموده است.[۱۳]
او ذمه دار بعضی شغل های زنان بنی هاشم نیز بود. به صورت نمونه به گزارش صفیه آمده میباشد که «زمانی امام حسین (ع) دیده به جهان گشود، اینجانب هم ذمه دار شغل های به دنیاآمدن آن بچه بودم» همینطور او غسل ام کلثوم دختر پیامبر آفریدگار (ص) را عهده دار شد[۱۴] و گفته شده صفیه در حین احتضار رسول اکرم(ص) بر بالین او حاضر بود و نبی(ص) خطاب به صفیه و فاطمه زهرا(س) فرمود: «ای فاطمه! دختر نبی خداوند! و ای صفیه، عمه فرستاده معبود! برای اکانت و مسؤولیتی که در پیشگاه آفریدگار خواهید داشت، شغل پارسا و خالصانه اعمال دهید، چون اینجانب به مکان شما در قبال آفریدگار دانا پاسخگو نخواهم بود و نمیتوانم از شما پناه کنم»[۱۵]
بنابر نقل ابن قتیبه، زبیر بن عوام به دلیل اینکه مادرش از بنی هاشم بود، خویش را بنی هاشم میدانست و با اینکه از بنی اسد بن عبدالعزی بود، خویش را به تیره بنی هاشم از قریش خویش را منتسب میکرد.[۱۶][یادداشت ۱]
عبدالله بن زبیر بعد از مجادله لفظی که در طومار هایش با عبدالملک بن مروان داشت، از مادربزرگش، صفیه بنت عبدالمطلب، تحت عنوان یکی پیرزنان بهشتی ذکر شده و بدین جهت تفاخر نموده است.[۱۷]
حضور در غزوات
صَفِیَّه دختر عبدالمطلب (۵۳ پیش از مهاجرت-۲۰ق.) عمّه رسول اسلام(ص) و مامان زبیر بن عوام بود که روایاتی از فرستاده(ص) نقل نموده است. صفیه در بعضا غزوات صدر اسلام به مجاهدان امداد میکرد و در غزوه خندق یک کدام از یهودیان را کشت. او در سال ۲۰ هجری و در روز ها خلافت قدمت بن خطاب درگذشت و در بقیع دفن شد. بر قبر صفیه گنبد و بارگاهی در بقیع وجود داشت که به دست وهابیان مسجد النبی کوهسنگی مشهد ویران شد.
معاشطومار
صفیه بنت عبدالمطلب در سال ۵۳ پیش از مهاجرت در مکه چشم به جهان گشود. بابا صفیه، عبدالمطلب (جد پدری فرستاده) و مادرش هالة بنت وهیب بن عبدمناف بن زهره بن کلاب بن مرّه (خاله فرستاده) میباشد. او ده اخوی و شش خواهر داشت که حمزه، مقوم و حجل برادران مادری او آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد بودند.[۱]
صفیه در بعد از ظهر نادانی آغاز با حارث بن حرب بن امیه و آن گاه با عوام بن خویلد وصلت کرد؛[۲] عوام بن خویلد اخوی خدیجه بود که در مبارزه فجار به قتل رسید.[۳] صفیه از همسر اولیه خویش دختری به اسم صبقاء[۴] یا این که صفیا[۵] و از همسر دوم سه پسر به اسمهای زبیر، سائب و عبدالکعبه به عالم آورد.[۶] بعضی نقل کردهاند که همسر اولیه او پیش از عوام بن خویلد، فردی به اسم عمیر بن وهب بن بنده بن قصی رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد بوده میباشد.[۷]
نبو
عبدالمطلب
سلمی هاشم
عبدالمطلب
ابوطالب عبدالله حمزه عباس ابولهب حارث زبیر مقوم ضرار
قثم غیداق عاتکه صفیه بره اروی امحکیم امیمه
امام علی حضرت محمد
اسلام
مجموع مورخین به اسلام آوردن او اذعان دارا هستند. گرچه درباره اسلام دیگر عمه های رسول(ص) اختلاف وجود داراست.[۸] منابع تاریخی درباره کیفیت اسلام آوردن صفیه سخنی نگفتهاند. همین قدر میاقتدار اعلام کرد که او از مسلمانها اولیه میباشد که در مکه اسلام آورد و اسلام آوردن او بعداز برادرش حمزه و در روزها ورود رسول(ص) به منزل ارقم بن ابی ارقم شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد بود[۹].
صفیه یار گروهی از مسلمانها آغاز به حبشه و بعد از آن همدم پسرش زبیر به یثرب سفر کرد.[۱۰] از صفیه سخنانی در موعظه به برادرش ابولهب برای تایید دعوت حضرت محمد(ص) در منابع مذکور میباشد.[۱۱]
منزلت اجتماعی
صفیه بنت عبد و بنده المطلب مثلا زنانی میباشد که با فرستاده(ص) بیعت کرده[۱۲] و مثلا راویان رسول(ص) به شمار میرود که روایاتی از وی نقل نموده است.[۱۳]
او ذمه دار بعضی شغل های زنان بنی هاشم نیز بود. به صورت نمونه به گزارش صفیه آمده میباشد که «زمانی امام حسین (ع) دیده به جهان گشود، اینجانب هم ذمه دار شغل های به دنیاآمدن آن بچه بودم» همینطور او غسل ام کلثوم دختر پیامبر آفریدگار (ص) را عهده دار شد[۱۴] و گفته شده صفیه در حین احتضار رسول اکرم(ص) بر بالین او حاضر بود و نبی(ص) خطاب به صفیه و فاطمه زهرا(س) فرمود: «ای فاطمه! دختر نبی خداوند! و ای صفیه، عمه فرستاده معبود! برای اکانت و مسؤولیتی که در پیشگاه آفریدگار خواهید داشت، شغل پارسا و خالصانه اعمال دهید، چون اینجانب به مکان شما در قبال آفریدگار دانا پاسخگو نخواهم بود و نمیتوانم از شما پناه کنم»[۱۵]
بنابر نقل ابن قتیبه، زبیر بن عوام به دلیل اینکه مادرش از بنی هاشم بود، خویش را بنی هاشم میدانست و با اینکه از بنی اسد بن عبدالعزی بود، خویش را به تیره بنی هاشم از قریش خویش را منتسب میکرد.[۱۶][یادداشت ۱]
عبدالله بن زبیر بعد از مجادله لفظی که در طومار هایش با عبدالملک بن مروان داشت، از مادربزرگش، صفیه بنت عبدالمطلب، تحت عنوان یکی پیرزنان بهشتی ذکر شده و بدین جهت تفاخر نموده است.[۱۷]
حضور در غزوات
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: نقش فرهنگی، گردشگری و انتقال ارزشهای دینی