???? ???? ????? ??????? ????

سرچشمۀ حقیقی و واقعی علم ها متصوّفه، درون پیغمبر و روح نبوّت و مسجد النبی کوهسنگی مشهد قلب ولایت میباشد؛ چون این مقاله مسلّم میباشد که قصد از تشریع آیین و احوال احکام، شکل ظواهر آنان وجود ندارد، بلکه همگی وسیله می‌باشند برای مقصد اصلی‌تری که معرفت است و آن روح و درون عبادات و احکام میباشد و اینکه ابن‌عبّاس «لِیَعْبُدون» را در آیۀ «وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلاَّ لِیَعْبُدُونِ» به «لِیَعرِفُونِ» تعبیروتفسیر کرده، برای همین بوده ک آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد ه می‌دانسته احوال عبادات مقصود غایی شارع وجود ندارد، بلکه مقصود پایانی‌، معرفت میباشد که از رویکرد عبادت می‌قدرت به آن رسید و از همین تفسیری که وی از آیة شریفه نموده است و دربین علما و حکما و متکلّمان آوازه یافته، کلیه آن ‌را به حسن قبول پذیرفته‌اند، مشخص و معلوم می گردد که کافّة مسلمان ها می دانند که آئین اسلام غیر از شکل ظواهر، احکام باطنی هم داراست (ر.ک؛ لاهیجی، 1374: 67) که با توکل بر سنّت به آن معرفت باطنی دست پیدا رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد می‌نماید، چنان‌که جنید بغدادی اذعان کرد: «این شیوه کسی رود که کتاب خدای ـ عزّ و جّل ـ بر دست راست گرفته باشد و سنّت مصطفی - علیه‌السّلام - بر دست چپ گرفته و به نور و روشنایی این دو شمع می‌رود تا خیر در مغاک شبهت افتد و خیر در تاریکی بدعت» (عطّار نیشابوری، 1379: 42). نیز گشوده میگوید: «چنانچه اینجانب شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد هزار سال بزیم، از جاری ساختن یک ذرّه نادر نکنم، مگر که منرا از آن بازدارند» (به عبارتی: 421). ابن‌عطا اعلام‌کرد: «هر کس خویش را به وقار سنّت تر و تمیز دارااست، حق ـ بزرگ‌ـ او‌را به نوروفروغ معرفت تروتمیز و منوّر گرداند» (به عبارتی: 491) و ابوعلی ثقفی از عهدوپیمان ابوحفص حدّاد گوید: «کسی که افعال و حال و روز خویش به هر هنگامی به واحد سنجش کتاب و سنّت، نسنجد و خیال خویش را جنایتکار ندارد، اورا برای مثال مردان مشمر» (به عبارتی: 397).

مشاهده می‌گردد که نوروروشنایی معرفت را از روش آرامش سنّت میدانند و به چه شکل می گردد که اینگونه فکری، سنّت را به‌طور مجموعّی نفی نماید. پس برای ثابت این ادّعا اکنون گشوده هم به یک سری مثال از سخنان عرفا برای لینک شریعت و طریقت و پایبندی عرفا به شریعت اشاره میشود.

مثال‌هایی از سخنان عرفا در پایبندی بر شریعت

1ـ عطّار نیشابوری

عطّار نیشابوری به عنوان مثال عرفایی میباشد که بر شریعت پایبند میباشد و هماهنگی سلوک عارف با قرآن را از اصول مهم سلوک میداند و کتاب منطق‌الطّیر وی تیم‌ای از لطایف حکمی و نکات قرآنی و اشارات نبوی میباشد که با غرض تبیین منش سلوک شیخ و وصول به حق با به کار گیری از سرچشمة معرفت انبیا و شریعت رحمانی درج شده میباشد. لذا به جرأت می‌قدرت ادّعا کرد که تصوّف عطّار، تصوّف شریعت‌ستیز و شریعت‌فرار و گریز وجود ندارد، بلکه تصوّف شریعت‌مدار میباشد که توانست طریقت و شریعت و واقعیت را در اشعار خویش با یکدیگر مخلوط نماید، چنان‌که از به عبارتی مقدّمة منطق‌الطّیر با نشانه‌ها و احادیث فراوانی استارت می‌کند:

«آفرین جان آفرین منزه را

آنکه جان اعطا کرد و ایمان خاک را»

اشاره میباشد به آیة شریفة «وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ مِن سُلَالَةٍ مِّن طِینٍ: و ما بشر را از عصاره‏اى از گِل آفریدیم» (المؤمنون/ 11).

« افق را بر آب بنیاد وی بنیان

خاکیان را قدمت بر باد وی بنیان»

اشاره میباشد به آیة شریفة «...وَکَانَ عَرْشُهُ عَلَى الْمَاء لِیَبْلُوَکُمْ أَیُّکُمْ أَحْسَنُ عَمَلاً...: و آسمان (حکومت) وی بر آب قرار داشت؛ (به‌خیال این آفرید) تا شما‌را بیازماید که کدامیک کار وی خوب میباشد...» (هود/ 7).

«کرد در شش روز هفت انجم پدید

وَز دو سخن آورد نُه طارم پدید»

اشاره میباشد به آیة شریفه «وَهُوَ الَّذِی خَلَق السَّمَویَاتِ وَالأَرْضَ فِی سِتَّةِ أَیَّامٍ...: وی کسى میباشد که آسمانها و زمین را در شش روز [= شش زمانه‏] آفرید...» (هود/ 7). نیز اشاره میباشد به آیة شریفة «إِنَّمَا أَمْرُهُ إِذَا أَرَادَ شَیْئًا أَنْ یَقُولَ لَهُ کُنْ فَیَکُونُ: امر وی اینگونه میباشد که هرگاه چیزى را عزم نماید، فقط به آن مى‏گوید: مو جود باش، آن نیز بى‏تفکر جان دار مى‏خواهد شد»

سرچشمۀ حقیقی و واقعی علم ها متصوّفه، درون پیغمبر و روح نبوّت و مسجد النبی کوهسنگی مشهد قلب ولایت میباشد؛ چون این مقاله مسلّم میباشد که قصد از تشریع آیین و احوال احکام، شکل ظواهر آنان وجود ندارد، بلکه همگی وسیله می‌باشند برای مقصد اصلی‌تری که معرفت است و آن روح و درون عبادات و احکام میباشد و اینکه ابن‌عبّاس «لِیَعْبُدون» را در آیۀ «وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلاَّ لِیَعْبُدُونِ» به «لِیَعرِفُونِ» تعبیروتفسیر کرده، برای همین بوده ک آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد ه می‌دانسته احوال عبادات مقصود غایی شارع وجود ندارد، بلکه مقصود پایانی‌، معرفت میباشد که از رویکرد عبادت می‌قدرت به آن رسید و از همین تفسیری که وی از آیة شریفه نموده است و دربین علما و حکما و متکلّمان آوازه یافته، کلیه آن ‌را به حسن قبول پذیرفته‌اند، مشخص و معلوم می گردد که کافّة مسلمان ها می دانند که آئین اسلام غیر از شکل ظواهر، احکام باطنی هم داراست (ر.ک؛ لاهیجی، 1374: 67) که با توکل بر سنّت به آن معرفت باطنی دست پیدا رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد می‌نماید، چنان‌که جنید بغدادی اذعان کرد: «این شیوه کسی رود که کتاب خدای ـ عزّ و جّل ـ بر دست راست گرفته باشد و سنّت مصطفی - علیه‌السّلام - بر دست چپ گرفته و به نور و روشنایی این دو شمع می‌رود تا خیر در مغاک شبهت افتد و خیر در تاریکی بدعت» (عطّار نیشابوری، 1379: 42). نیز گشوده میگوید: «چنانچه اینجانب شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد هزار سال بزیم، از جاری ساختن یک ذرّه نادر نکنم، مگر که منرا از آن بازدارند» (به عبارتی: 421). ابن‌عطا اعلام‌کرد: «هر کس خویش را به وقار سنّت تر و تمیز دارااست، حق ـ بزرگ‌ـ او‌را به نوروفروغ معرفت تروتمیز و منوّر گرداند» (به عبارتی: 491) و ابوعلی ثقفی از عهدوپیمان ابوحفص حدّاد گوید: «کسی که افعال و حال و روز خویش به هر هنگامی به واحد سنجش کتاب و سنّت، نسنجد و خیال خویش را جنایتکار ندارد، اورا برای مثال مردان مشمر» (به عبارتی: 397).

مشاهده می‌گردد که نوروروشنایی معرفت را از روش آرامش سنّت میدانند و به چه شکل می گردد که اینگونه فکری، سنّت را به‌طور مجموعّی نفی نماید. پس برای ثابت این ادّعا اکنون گشوده هم به یک سری مثال از سخنان عرفا برای لینک شریعت و طریقت و پایبندی عرفا به شریعت اشاره میشود.

مثال‌هایی از سخنان عرفا در پایبندی بر شریعت

1ـ عطّار نیشابوری

عطّار نیشابوری به عنوان مثال عرفایی میباشد که بر شریعت پایبند میباشد و هماهنگی سلوک عارف با قرآن را از اصول مهم سلوک میداند و کتاب منطق‌الطّیر وی تیم‌ای از لطایف حکمی و نکات قرآنی و اشارات نبوی میباشد که با غرض تبیین منش سلوک شیخ و وصول به حق با به کار گیری از سرچشمة معرفت انبیا و شریعت رحمانی درج شده میباشد. لذا به جرأت می‌قدرت ادّعا کرد که تصوّف عطّار، تصوّف شریعت‌ستیز و شریعت‌فرار و گریز وجود ندارد، بلکه تصوّف شریعت‌مدار میباشد که توانست طریقت و شریعت و واقعیت را در اشعار خویش با یکدیگر مخلوط نماید، چنان‌که از به عبارتی مقدّمة منطق‌الطّیر با نشانه‌ها و احادیث فراوانی استارت می‌کند:

«آفرین جان آفرین منزه را

آنکه جان اعطا کرد و ایمان خاک را»

اشاره میباشد به آیة شریفة «وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ مِن سُلَالَةٍ مِّن طِینٍ: و ما بشر را از عصاره‏اى از گِل آفریدیم» (المؤمنون/ 11).

« افق را بر آب بنیاد وی بنیان

خاکیان را قدمت بر باد وی بنیان»

اشاره میباشد به آیة شریفة «...وَکَانَ عَرْشُهُ عَلَى الْمَاء لِیَبْلُوَکُمْ أَیُّکُمْ أَحْسَنُ عَمَلاً...: و آسمان (حکومت) وی بر آب قرار داشت؛ (به‌خیال این آفرید) تا شما‌را بیازماید که کدامیک کار وی خوب میباشد...» (هود/ 7).

«کرد در شش روز هفت انجم پدید

وَز دو سخن آورد نُه طارم پدید»

اشاره میباشد به آیة شریفه «وَهُوَ الَّذِی خَلَق السَّمَویَاتِ وَالأَرْضَ فِی سِتَّةِ أَیَّامٍ...: وی کسى میباشد که آسمانها و زمین را در شش روز [= شش زمانه‏] آفرید...» (هود/ 7). نیز اشاره میباشد به آیة شریفة «إِنَّمَا أَمْرُهُ إِذَا أَرَادَ شَیْئًا أَنْ یَقُولَ لَهُ کُنْ فَیَکُونُ: امر وی اینگونه میباشد که هرگاه چیزى را عزم نماید، فقط به آن مى‏گوید: مو جود باش، آن نیز بى‏تفکر جان دار مى‏خواهد شد»