پسرعمو و صحابه فرستاده که همواره پشتوانه فرستاده(ص) و امام علی(ع) بود. وی در فتح مکه، نزاع حُنَین و حَجَّةُ الوداع حضور داشت. ادب در غسل و دفن فرستاده(ص) شرکت کردن داشت و در حادثه سقیفه بنیساعده با ابوبکر بیعت نکرد. به گفته اِربِلی در کتاب کَشفُ الغُمَّة، ادب یک کدام از کمپانیکنندگان در تشییع و تشییعجنازه حضرت فاطمه(س) بوده مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.
از ادب بن عباس روایاتی از روش ابوهُرَیره و عبدالله بن عباس نقل شدهاست. فقط فرزند وی امکلثوم، آغاز با امام حسن(ع) و آنگاه با ابوموسی اشعری تزویج کرد.ادب بن عباس بن عبدالمطلب، از خویشاوندان بنیهاشم،[۱] پسرعموی رسول(ص) و فرزند گران قدر عباس بوده میباشد.[۲] لقباش اباعبدالله و ابامحمد[۳] و مادرش لُبابه دختر حارث بن غم خواهر میمونه همسر رسول(ص) میباشد.[۴] فضل و ادب بن عباس از صحابه فرستاده[۵] و راویان حدیث بهشمار رفته[۶] و عده ای همانند ابوهریره و عبدالله بن عباس از وی نقل حدیث آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد کردهاند.[۷]
در اَنساب الاَشراف (تألیف قرن سوم)، وی مردی زیبارو، درستگو و بازهد معرفی گردیده[۸] که دارنده خصوصیتهای اخلاقی منحصربهشخصی بوده میباشد.[۹] فرستاده(ص) برای وصلت وی مبادرت کرده[۱۰] و در مراسم تزویج وی حضور داشت.[۱۱] فقط فرزند وی امکلثوم آغاز با امام حسن(ع) و آنگاه با ابوموسی اشعری تزویج کرد.[۱۲] وی اولیه زن از خاندان قریش میباشد که در ظَهْرِ کوفه (نجف فعلی) رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد دفن شد.[۱۳]
ملازمت فرستاده، ادب بن عباس در فتح مکه با رسول یار و همدم بود[۱۴] و در کنار وی به داخل کعبه وارد شد.[۱۵] در مبارزه حنین[۱۶] و حجة الوداع حضور داشت.[۱۷] وی فرستاده را در روز ها بیماریِ قبل از وفات امداد رساند.[۱۸] او در غسل دادن تن نبی پس از وفات[۱۹] و شستن تن ابراهیم پسر نبی پروردگار(ص) شرکت کردن داشته شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.[۲۰]
پناه از امام علی(ع)
ادب به عنوان مثال افرادی بود که در سقیفه بنی ساعده در حزب هاشمیان قرار داشت و در مدد از امیرمومنان(ع) و انصار کلام بیان کرد.[۲۱] بعداز اتفاق سقیفه بنیساعده نیز، وی به تامین از امام علی(ع) با ابوبکر بن ابیقُحافه بیعت نکرد.[۲۲] به گفته اِربلی در کتاب کَشفُ الغُمَّة در تشییع و مراسم تدفین حضرت فاطمه(س) کمپانی داشت.[۲۳] ادب بن عباس در حفاظت از امام علی(ع)[۲۴] و بیان مناقب وی[۲۵] اشعاری سروده میباشد:
و کان البتهُّ الأمر بعد از آن محمدٍ
علیٌّ و فی تمامّ المواطن صاحبه
وصی فرستادهالله حقا و صهره
و أوّل اینجانب صلّی و ما ذمّ جانبه.[۲۶]
ترجمه: ولایت پس از رسول با علی میباشد، علی تمامی جا و در آحاد عرصهها یاروهمدم فرستاده بوده و اوست وصیِّ برحقِ نبی و داماد وی، اولی نمازگزار (در کنار فرستاده) میباشد و مذمتی نسبت به دینداری وی وجود ندارد.
درگذشت
در زمینه ی با تاریخ درگذشت فضل و ادب بن عباس ایده ها مختلفی وجود داراست؛ به نقلی در پیکار اجنادَیْن (نزاع در بین مسلمانها و رومیان) در حین خلافت ابوبکر و سال ۱۳ق صورت داده میباشد؛[۲۷] به نقل از دیگری در به عبارتی سال و در روز مرج الصُّفّر بوده میباشد.[۲۸] درگذشت اورا در سال ۱۸ق و بر تاثیر طاعون عَمَواس در شام[۲۹] و نیز در مبارزه یرموک و در حین خلافت قدمت بن خطاب نیز دانستهاند.[۳۰]
جستارهای متعلق
عبیدالله بن عباس
پانویس
ابناثیر، اسد الغابة، ۱۴۱۵ق، ج۴، ص۳۴۹.
ابنحجر عسقلانی، الإصابة فی تمییز الصحابة، ۱۴۱۵ق، ج۵، ص۲۸۷.
ابناثیر، اسد الغابة، ۱۴۱۵ق، ج۴، ص۳۴۹.
ابناثیر، اسد الغابة، ۱۴۱۵ق، ج۴، ص۳۴۹.
ابنحجر عسقلانی، الإصابة فی تمییز الصحابة، ۱۴۱۵ق، ج۵، ص۲۸۷.
ابنحجر عسقلانی، الإصابة فی تمییز الصحابة، ۱۴۱۵ق، ج۵، ص۲۸۷.
ابنحجر عسقلانی، الإصابة فی تمییز الصحابة، ۱۴۱۵ق، ج۵، ص۲۸۷.
بلاذری، اَنساب الاَشراف، ۱۴۱۷ق، ج۴، ص۲۴.
بلاذری، اَنساب الاَشراف، ۱۴۱۷ق، ج۴، ص۲۴–۲۶.
ابنحجر عسقلانی، الإصابة فی تمییز الصحابة، ۱۴۱۵ق، ج۵، ص۲۸۷.
عسکری، «ادب بن عباس»، ص۵۰۳.
ابناثیر، اسد الغابة، ۱۴۱۵ق، ج۴، ص۳۴۹.
بلاذری، اَنساب الاَشراف، ۱۴۱۷ق، ج۴، ص۲۶.
ابناثیر، اسد الغابة، ۱۴۱۵ق، ج۴، ص۳۴۹.
عاملی، الصحیح اینجانب سیرة النبی الأعظم، ۱۴۲۶ق، ج۲۲، ص۲۲۹.
یعقوبی، تاریخ یعقوبی، دار صادر، ج۲، ص۶۲.
ابناثیر، اسد الغابة، ۱۴۱۵ق، ج۴، ص۳۴۹.
عسکری، «ادب بن عباس»، ص۵۰۸ و ۵۰۹.
ابناثیر، اسد الغابة، ۱۴۱۵ق، ج۴، ص۳۴۹.
ابنسعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۱، ص۱۱۴.
زبیر بن بکار، الاخبار الموفقیات، ۱۳۹۲ق، ص۵۹۵-۵۹۹؛ یعقوبی، تاریخ، دار صادر، ج۲، ص۱۲۸.
عاملی، الصحیح اینجانب سیرة النبی الأعظم، ۱۴۲۶ق، ج۳۳، ص۳۰۴.
اربلی، کشف الغمة، ۱۴۲۱ق، ج۱، ص۴۷۴–۴۷۵.
عسکری، «ادب بن عباس»، ص۵۱۶.
ابنشهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۹ق، ج۳، ص۵۲.
ابنشهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۹ق، ج۳، ص۵۲.
عسکری، «فضل و ادب بن عباس»، ص۵۱۹.
ابناثیر، اسد الغابة، ۱۴۱۵ق، ج۴، ص۳۴۹.
یعقوبی، تاریخ یعقوبی، دار صادر، ج۲، ص۱۵۱.
عسکری، «فضل و ادب بن عباس»، ص۵۱۹.
منابع
ابناثیر، علی بن محمد، اسد الغابة فی معرفة الصحابة، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ نخستین، ۱۴۱۵ق.
ابنحجر عسقلانی، احمد بن علی، الإصابة فی تمییز الصحابة، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ اولیه، ۱۴۱۵ق.
ابنسعد، محمد، الطبقات الکبری، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ نخستین، ۱۴۱۰ق.
ابنشهرآشوب، محمد بن علی، مناقب آل ابیطالب، قم، علامه، چاپ اولیه، ۱۳۷۹ق.
اِربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة فی معرفة الأئمة، قم، الشریف الرضی، ۱۴۲۱ق.
بلاذری، احمد بن یحیی، اَنساب الاَشراف، بیروت، دارالفکر، چاپ نخستین، ۱۴۱۷ق.
زبیر بن بکار، الاخبار الموفقیات، به پژوهش سامی مکی العانی، بغداد، مطبعۀ العانی، ۱۳۹۲ق.
عاملی، سید جعفر مرتضی، الصحیح اینجانب سیرة النبی الاعظم، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث، ۱۴۲۶ق.
عسکری، عبدالرضا، «ادب بن عباس»، دائرة المعارف صحابه رسول اعظم(ص)، طهران، سازمان تبلیغات اسلامی، ۱۳۹۳ش.
یعقوبی، احمد بن ابییعقوب، تاریخ یعقوبی، بیروت، دار صادر، بیتا.
پسرعمو و صحابه فرستاده که همواره پشتوانه فرستاده(ص) و امام علی(ع) بود. وی در فتح مکه، نزاع حُنَین و حَجَّةُ الوداع حضور داشت. ادب در غسل و دفن فرستاده(ص) شرکت کردن داشت و در حادثه سقیفه بنیساعده با ابوبکر بیعت نکرد. به گفته اِربِلی در کتاب کَشفُ الغُمَّة، ادب یک کدام از کمپانیکنندگان در تشییع و تشییعجنازه حضرت فاطمه(س) بوده مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.
از ادب بن عباس روایاتی از روش ابوهُرَیره و عبدالله بن عباس نقل شدهاست. فقط فرزند وی امکلثوم، آغاز با امام حسن(ع) و آنگاه با ابوموسی اشعری تزویج کرد.ادب بن عباس بن عبدالمطلب، از خویشاوندان بنیهاشم،[۱] پسرعموی رسول(ص) و فرزند گران قدر عباس بوده میباشد.[۲] لقباش اباعبدالله و ابامحمد[۳] و مادرش لُبابه دختر حارث بن غم خواهر میمونه همسر رسول(ص) میباشد.[۴] فضل و ادب بن عباس از صحابه فرستاده[۵] و راویان حدیث بهشمار رفته[۶] و عده ای همانند ابوهریره و عبدالله بن عباس از وی نقل حدیث آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد کردهاند.[۷]
در اَنساب الاَشراف (تألیف قرن سوم)، وی مردی زیبارو، درستگو و بازهد معرفی گردیده[۸] که دارنده خصوصیتهای اخلاقی منحصربهشخصی بوده میباشد.[۹] فرستاده(ص) برای وصلت وی مبادرت کرده[۱۰] و در مراسم تزویج وی حضور داشت.[۱۱] فقط فرزند وی امکلثوم آغاز با امام حسن(ع) و آنگاه با ابوموسی اشعری تزویج کرد.[۱۲] وی اولیه زن از خاندان قریش میباشد که در ظَهْرِ کوفه (نجف فعلی) رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد دفن شد.[۱۳]
ملازمت فرستاده، ادب بن عباس در فتح مکه با رسول یار و همدم بود[۱۴] و در کنار وی به داخل کعبه وارد شد.[۱۵] در مبارزه حنین[۱۶] و حجة الوداع حضور داشت.[۱۷] وی فرستاده را در روز ها بیماریِ قبل از وفات امداد رساند.[۱۸] او در غسل دادن تن نبی پس از وفات[۱۹] و شستن تن ابراهیم پسر نبی پروردگار(ص) شرکت کردن داشته شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.[۲۰]
پناه از امام علی(ع)
ادب به عنوان مثال افرادی بود که در سقیفه بنی ساعده در حزب هاشمیان قرار داشت و در مدد از امیرمومنان(ع) و انصار کلام بیان کرد.[۲۱] بعداز اتفاق سقیفه بنیساعده نیز، وی به تامین از امام علی(ع) با ابوبکر بن ابیقُحافه بیعت نکرد.[۲۲] به گفته اِربلی در کتاب کَشفُ الغُمَّة در تشییع و مراسم تدفین حضرت فاطمه(س) کمپانی داشت.[۲۳] ادب بن عباس در حفاظت از امام علی(ع)[۲۴] و بیان مناقب وی[۲۵] اشعاری سروده میباشد:
و کان البتهُّ الأمر بعد از آن محمدٍ
علیٌّ و فی تمامّ المواطن صاحبه
وصی فرستادهالله حقا و صهره
و أوّل اینجانب صلّی و ما ذمّ جانبه.[۲۶]
ترجمه: ولایت پس از رسول با علی میباشد، علی تمامی جا و در آحاد عرصهها یاروهمدم فرستاده بوده و اوست وصیِّ برحقِ نبی و داماد وی، اولی نمازگزار (در کنار فرستاده) میباشد و مذمتی نسبت به دینداری وی وجود ندارد.
درگذشت
در زمینه ی با تاریخ درگذشت فضل و ادب بن عباس ایده ها مختلفی وجود داراست؛ به نقلی در پیکار اجنادَیْن (نزاع در بین مسلمانها و رومیان) در حین خلافت ابوبکر و سال ۱۳ق صورت داده میباشد؛[۲۷] به نقل از دیگری در به عبارتی سال و در روز مرج الصُّفّر بوده میباشد.[۲۸] درگذشت اورا در سال ۱۸ق و بر تاثیر طاعون عَمَواس در شام[۲۹] و نیز در مبارزه یرموک و در حین خلافت قدمت بن خطاب نیز دانستهاند.[۳۰]
جستارهای متعلق
عبیدالله بن عباس
پانویس
ابناثیر، اسد الغابة، ۱۴۱۵ق، ج۴، ص۳۴۹.
ابنحجر عسقلانی، الإصابة فی تمییز الصحابة، ۱۴۱۵ق، ج۵، ص۲۸۷.
ابناثیر، اسد الغابة، ۱۴۱۵ق، ج۴، ص۳۴۹.
ابناثیر، اسد الغابة، ۱۴۱۵ق، ج۴، ص۳۴۹.
ابنحجر عسقلانی، الإصابة فی تمییز الصحابة، ۱۴۱۵ق، ج۵، ص۲۸۷.
ابنحجر عسقلانی، الإصابة فی تمییز الصحابة، ۱۴۱۵ق، ج۵، ص۲۸۷.
ابنحجر عسقلانی، الإصابة فی تمییز الصحابة، ۱۴۱۵ق، ج۵، ص۲۸۷.
بلاذری، اَنساب الاَشراف، ۱۴۱۷ق، ج۴، ص۲۴.
بلاذری، اَنساب الاَشراف، ۱۴۱۷ق، ج۴، ص۲۴–۲۶.
ابنحجر عسقلانی، الإصابة فی تمییز الصحابة، ۱۴۱۵ق، ج۵، ص۲۸۷.
عسکری، «ادب بن عباس»، ص۵۰۳.
ابناثیر، اسد الغابة، ۱۴۱۵ق، ج۴، ص۳۴۹.
بلاذری، اَنساب الاَشراف، ۱۴۱۷ق، ج۴، ص۲۶.
ابناثیر، اسد الغابة، ۱۴۱۵ق، ج۴، ص۳۴۹.
عاملی، الصحیح اینجانب سیرة النبی الأعظم، ۱۴۲۶ق، ج۲۲، ص۲۲۹.
یعقوبی، تاریخ یعقوبی، دار صادر، ج۲، ص۶۲.
ابناثیر، اسد الغابة، ۱۴۱۵ق، ج۴، ص۳۴۹.
عسکری، «ادب بن عباس»، ص۵۰۸ و ۵۰۹.
ابناثیر، اسد الغابة، ۱۴۱۵ق، ج۴، ص۳۴۹.
ابنسعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۱، ص۱۱۴.
زبیر بن بکار، الاخبار الموفقیات، ۱۳۹۲ق، ص۵۹۵-۵۹۹؛ یعقوبی، تاریخ، دار صادر، ج۲، ص۱۲۸.
عاملی، الصحیح اینجانب سیرة النبی الأعظم، ۱۴۲۶ق، ج۳۳، ص۳۰۴.
اربلی، کشف الغمة، ۱۴۲۱ق، ج۱، ص۴۷۴–۴۷۵.
عسکری، «ادب بن عباس»، ص۵۱۶.
ابنشهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۹ق، ج۳، ص۵۲.
ابنشهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۹ق، ج۳، ص۵۲.
عسکری، «فضل و ادب بن عباس»، ص۵۱۹.
ابناثیر، اسد الغابة، ۱۴۱۵ق، ج۴، ص۳۴۹.
یعقوبی، تاریخ یعقوبی، دار صادر، ج۲، ص۱۵۱.
عسکری، «فضل و ادب بن عباس»، ص۵۱۹.
منابع
ابناثیر، علی بن محمد، اسد الغابة فی معرفة الصحابة، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ نخستین، ۱۴۱۵ق.
ابنحجر عسقلانی، احمد بن علی، الإصابة فی تمییز الصحابة، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ اولیه، ۱۴۱۵ق.
ابنسعد، محمد، الطبقات الکبری، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ نخستین، ۱۴۱۰ق.
ابنشهرآشوب، محمد بن علی، مناقب آل ابیطالب، قم، علامه، چاپ اولیه، ۱۳۷۹ق.
اِربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة فی معرفة الأئمة، قم، الشریف الرضی، ۱۴۲۱ق.
بلاذری، احمد بن یحیی، اَنساب الاَشراف، بیروت، دارالفکر، چاپ نخستین، ۱۴۱۷ق.
زبیر بن بکار، الاخبار الموفقیات، به پژوهش سامی مکی العانی، بغداد، مطبعۀ العانی، ۱۳۹۲ق.
عاملی، سید جعفر مرتضی، الصحیح اینجانب سیرة النبی الاعظم، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث، ۱۴۲۶ق.
عسکری، عبدالرضا، «ادب بن عباس»، دائرة المعارف صحابه رسول اعظم(ص)، طهران، سازمان تبلیغات اسلامی، ۱۳۹۳ش.
یعقوبی، احمد بن ابییعقوب، تاریخ یعقوبی، بیروت، دار صادر، بیتا.
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: نقش فرهنگی، گردشگری و انتقال ارزشهای دینی