اقدامات سیاسی معتصم
معتصم بعداز آنکه توان را به دست گرفت، برای ثبت حکومت خویش، تغییراتی را در موضوع سیاست صورت بخشید. او به انگیزه بیاعتمادی به اشخاص عرب و اهل ایران، از وزیر ها و فرماندهان سوراخ بهره برد و برای در دست گرفتن بیشتر پایتخت را از بغداد به سامرا جابجایی بخشید و سیاست مأمون در قضیه خلقت قرآن و تفتیش عقاید را مسجد النبی کوهسنگی مشهد پی گرفت.
به کارگیری از ترکان
معتصم که به اشخاص اهل ایران و عرب یقین نداشت[یادداشت ۲] سعی بر جذب سپاهیان رخنه کرد[۲۰] و کارایی نمود از عصبیت ترکان از آن جهت که مادرش از ترکان بود،[۲۱]برای محافظت حکومت خویش استعمال کند و در سطحی عظیم مبادرت به استخدام غلامان رخنه کرد.[۲۲] معتصم مناصب اساسی و ولایتهای بلندمرتبه را به آنها واگذار کرد.[۲۳] با ورود ترکان به دستگاه خلافت رقابت شدیدی در بین آنها و دو عنصر عرب و اهل ایران صورت گرفت. معتصم با این عمل خویش مسئله را برای افول حکومت عباسی آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد آماده نمود.[۲۴]
جابجایی پایتخت به سامرا
در سال ۲۲۱ق معتصم عباسی، پایتخت را از بغداد به سامرا جابجایی اعطا کرد. بنابر نقل ابن اثیر، معتصم، استدلال جابجایی پایتخت را هراس از کودتا سپاهیان و کشته شدن غلامانش دانسته میباشد. بر این شالوده، معتصم عباسی برای پایتخت خلافت خویش به دنبال محلی بوده که بتواند بر سپاه خویش تسلط داشته و در شکل ضرورت بتواند از روش کم آبی و آبی رنگ بر آنان رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد اشراف یابد.
[۲۵] بعضا دیگر انگیزه این جابجایی را، فراوانی سپاهیان شکاف تیتر مینمایند که معتصم آن ها را به سرویس گرفته بود و بغداد گنجایش کل نیروهای تُرک را نداشت و مزاحمت عموم را درپی داشت[۲۶] و منجر نارضایتی عموم و ارعاب آنها شد؛ به همین جهت معتصم تصمیم گرفت تا مکان قابل قبولی را در حیث بگیرد؛ از همین رو سامرا را گزینش کرد.[۲۷] او آن جا را آباد تشکیل داد و دارالخلافه خواند و نظامیان تُرک را در آن سُکنی اعطا کرد. سامرا در روزگار معتصم به نقطع ی عطف اقتدار و آبادانی رسید و کاخها، گردشگاهها، بازارها، مساجد و عمارتهای وسیع در آن شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد تولید شد.[۲۸]
ادامه زمان محنه مأمون
مأمون در وصیتش از معتصم منظور بود که سیاست مِحْخیر اورا دنبال نماید.[۲۹] معتصم شخصی فقیه و دانشمند عدم وجود ولی تمایل به مذهب معتزله داشت و وزیران و درباریان را از معتزله گزینش نمود؛[۳۰] به همین انگیزه احمد بن ابی داوود که از پیشوایان معتزلیان بود را حکم دهندهالقضات کرد.[۳۱] وی سیاست مأمون را دنبال کرد و در باب اخلاق قرآن، عموم را آیتم بازپرسی و آزمون قرار بخشید.[۳۲] احمد بن حنبل از دارای اسم و رسمترین کسانی میباشد که بدین خیال به شدت شکنجه شد.[۳۳] احمد بن نَصر خُزاعی نیز اعدام شوید و آدم بن ولید را که حکم دهنده القضات بود در منزل خویش حبس کرد.[۳۴]
اقدامات نظامی
بنابر بعضا مطالعههای تاریخی، در زمان حکومت معتصم، که مقارن با امامت امام جواد(ع) بود، بیش تر از پنجاه قیام به وسیله علویان و اعراب و شش گزینه بوسیله ایرانیان شکل گرفت و تمامی سرکوب شد.[۳۵] مهم ترین این قیامها عبارتند از: کودتا زُطها[۳۶]، کودتا بابک خرمدین،[۳۷] کودتا مازیار،[۳۸] کودتا مبرقع،[۳۹] کودتا جعفر کرد[۴۰] و کودتا عُجَیف بن عنبسه و عباس بن مأمون.[۴۱]
معتصم بعد از مغلوب کردن بابک، فارغ از فکر با سپاهی وسیع به سوی روم جنبش کرد[۴۲] و بعداز ناکامیدادن سپاه اعزامی از جانب امپراطوری روم، عموریه را در سال ۲۲۳ق فتح کرد.[۴۳]
اقدامات سیاسی معتصم
معتصم بعداز آنکه توان را به دست گرفت، برای ثبت حکومت خویش، تغییراتی را در موضوع سیاست صورت بخشید. او به انگیزه بیاعتمادی به اشخاص عرب و اهل ایران، از وزیر ها و فرماندهان سوراخ بهره برد و برای در دست گرفتن بیشتر پایتخت را از بغداد به سامرا جابجایی بخشید و سیاست مأمون در قضیه خلقت قرآن و تفتیش عقاید را مسجد النبی کوهسنگی مشهد پی گرفت.
به کارگیری از ترکان
معتصم که به اشخاص اهل ایران و عرب یقین نداشت[یادداشت ۲] سعی بر جذب سپاهیان رخنه کرد[۲۰] و کارایی نمود از عصبیت ترکان از آن جهت که مادرش از ترکان بود،[۲۱]برای محافظت حکومت خویش استعمال کند و در سطحی عظیم مبادرت به استخدام غلامان رخنه کرد.[۲۲] معتصم مناصب اساسی و ولایتهای بلندمرتبه را به آنها واگذار کرد.[۲۳] با ورود ترکان به دستگاه خلافت رقابت شدیدی در بین آنها و دو عنصر عرب و اهل ایران صورت گرفت. معتصم با این عمل خویش مسئله را برای افول حکومت عباسی آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد آماده نمود.[۲۴]
جابجایی پایتخت به سامرا
در سال ۲۲۱ق معتصم عباسی، پایتخت را از بغداد به سامرا جابجایی اعطا کرد. بنابر نقل ابن اثیر، معتصم، استدلال جابجایی پایتخت را هراس از کودتا سپاهیان و کشته شدن غلامانش دانسته میباشد. بر این شالوده، معتصم عباسی برای پایتخت خلافت خویش به دنبال محلی بوده که بتواند بر سپاه خویش تسلط داشته و در شکل ضرورت بتواند از روش کم آبی و آبی رنگ بر آنان رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد اشراف یابد.
[۲۵] بعضا دیگر انگیزه این جابجایی را، فراوانی سپاهیان شکاف تیتر مینمایند که معتصم آن ها را به سرویس گرفته بود و بغداد گنجایش کل نیروهای تُرک را نداشت و مزاحمت عموم را درپی داشت[۲۶] و منجر نارضایتی عموم و ارعاب آنها شد؛ به همین جهت معتصم تصمیم گرفت تا مکان قابل قبولی را در حیث بگیرد؛ از همین رو سامرا را گزینش کرد.[۲۷] او آن جا را آباد تشکیل داد و دارالخلافه خواند و نظامیان تُرک را در آن سُکنی اعطا کرد. سامرا در روزگار معتصم به نقطع ی عطف اقتدار و آبادانی رسید و کاخها، گردشگاهها، بازارها، مساجد و عمارتهای وسیع در آن شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد تولید شد.[۲۸]
ادامه زمان محنه مأمون
مأمون در وصیتش از معتصم منظور بود که سیاست مِحْخیر اورا دنبال نماید.[۲۹] معتصم شخصی فقیه و دانشمند عدم وجود ولی تمایل به مذهب معتزله داشت و وزیران و درباریان را از معتزله گزینش نمود؛[۳۰] به همین انگیزه احمد بن ابی داوود که از پیشوایان معتزلیان بود را حکم دهندهالقضات کرد.[۳۱] وی سیاست مأمون را دنبال کرد و در باب اخلاق قرآن، عموم را آیتم بازپرسی و آزمون قرار بخشید.[۳۲] احمد بن حنبل از دارای اسم و رسمترین کسانی میباشد که بدین خیال به شدت شکنجه شد.[۳۳] احمد بن نَصر خُزاعی نیز اعدام شوید و آدم بن ولید را که حکم دهنده القضات بود در منزل خویش حبس کرد.[۳۴]
اقدامات نظامی
بنابر بعضا مطالعههای تاریخی، در زمان حکومت معتصم، که مقارن با امامت امام جواد(ع) بود، بیش تر از پنجاه قیام به وسیله علویان و اعراب و شش گزینه بوسیله ایرانیان شکل گرفت و تمامی سرکوب شد.[۳۵] مهم ترین این قیامها عبارتند از: کودتا زُطها[۳۶]، کودتا بابک خرمدین،[۳۷] کودتا مازیار،[۳۸] کودتا مبرقع،[۳۹] کودتا جعفر کرد[۴۰] و کودتا عُجَیف بن عنبسه و عباس بن مأمون.[۴۱]
معتصم بعد از مغلوب کردن بابک، فارغ از فکر با سپاهی وسیع به سوی روم جنبش کرد[۴۲] و بعداز ناکامیدادن سپاه اعزامی از جانب امپراطوری روم، عموریه را در سال ۲۲۳ق فتح کرد.[۴۳]
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: نقش فرهنگی، گردشگری و انتقال ارزشهای دینی