غزوه حنین
عباس در غزوه حنین کهاندکی بعداز فتح مکه صورت بخشید، حضور فعال داشت. دراین پیکار آنگاه که سپاه مسلمان ها در تاثیر شبیخون مشرکان، رسول(ص) را صرفا گذاشتند و فرارو گریز کردند، عباس در سمت راست نبی(ص) و فرزندش فضل و ادب در سمت چپ او و علی(ع) در جلو وی میجنگیدند.آن ها آنقدر پایداری کردند، تا آیه شریفه تحت درمورد آنها مسجد النبی کوهسنگی مشهد نازل شد.[۳۴]
«ثمّ أَنزَلَ الله سَکینَتَه عَلَی رَسولِهِ وَ عَلَی المؤمِنین»
به گفته بلاذری در روز مبارزه حنین در حالی که عباس افسار استر نبی(ص) را گرفته بود، گروهی از معاندان قصد جان رسول(ص) را کردند. عباس یکیاز آنها را که مجاورت گردیده بود در آغوش کشید و به یکیاز غلامان (موالی) فرستاده(ص) ذکر کرد: «بزن، باکی وجود ندارد که کدام یک از مارا می کشی» غلام معاند را کشت؛ بدین ترتیب ماجرا، عباس با شش بدن دیگر از اشخاص معاند همین شغل را کرد. آن گاه نبی(ص) را بوسید و در حقّ وی دعا آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرد.[۳۵]
وفات
قبر عباس بن عبدالمطلب در کنار مرقد ائمه بقیع بعد از تخریب
عباس بن عبدالمطلب آدینه ۱۲ رجب[۳۶] یا این که ۱۴ رجب سال ۳۲ق پیمان عثمان در سن ۸۸ یا این که ۸۹ سالگی دیده از دنیا فرو بست.[۳۷] علی(ع) و فرزندان عباس، اورا غسل دادند و خلیفه سوم با اذن آن ها در مراسم حضور یافت. افزون بر پیک بنی هاشم، نبیهای عثمان نیز به روستاها و قبایل رفته و عموم را برای کمپانی در خاکسپاری او فراخواندند و چنان جمعیتی گرد آمد که تا آن فرصت برای هیچ کس گرد نیامده بود و محل ویژه نماز تلاوت بر لاشهها ظرفیت آن را نداشت از این رو در بقیع به امامت عثمان بر لاشه او نماز رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد خوانده شد.
عموم برای دیدن لاشه او چنان هجوم آوردند که عمل دفن نقص شد و بر تاثیر ازدحام جمعیت پارچه روی لاشه وی پاره شد؛ از این رو خلیفه ماموران خویش را ارسال کرد تا عموم را بدور نمایند و بنی هاشم ذمه دار دفن او شوند. به هر هم اکنون پیکر وی با شکوهی معدود نظیر تشییع و در بقیع به خاک ودیعه شد.[۳۸]ام عماره می گوید ما به یار و همدم کلیه زنان انصار و گروهی از زنان مهاجر در خاکسپاری عباس حاضر بودیم و اول عده ای بودیم که بر وی شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد گریستیم. [۳۹]
در مراسم دفن عباس، حضرت علی(ع)، امام حسن(ع) و امام حسین(ع) حضور داشتند و عبدالله و عبیدالله و قُثَم (فرزندان او) وارد قبر شدند.[۴۰] به این دلیل که تنی تناور و اندامی درشت داشت.
بعد ها امام حسن مجتبی علیهالسلام و امام سجاد(ع) و امام باقر(ع) و امام درست گو(ع) در آرامستان بقیع و مجاورت قبر او به خاک ودیعت شدند. قبر آنها دارنده گنبد و بارگاهی بود که با اشراف وهابیان بر حجاز در اتفاق تخریب بقیع آن را ویران کردند.[۴۱]
انتقادها
در مقابل مطالبی که در کتاب ها تاریخی بعدازظهر عباسیان درباره عباس بن عبدالمطلب وجود دارااست، بعضا ذکر میدارا هستند خلفای عباسی به دلیل اینکه مشروعیت خود را به عباس مستند میکردند، میکوشیدند تا صورت تاریخی عباس و برخی فرزندان و نوادگان اورا با نرم افزار سیاسی خویش هماهنگ نمایند؛ به ویژه اینکه از سابقه رقبای خویش یعنی طالبیان و علویان در بعد از ظهر رسول سودای نداشتند. آن ها ابتدا عملکرد کردند از جنبهٔ منفی حضور عباس در بعضا رویدادها صدر اسلام در مخالفت با رسول بکاهند؛ آنگاه بعضا فضیلت ها را به وی نسبت دهند. به همین جهت، عباسیان کوشیدهاند که القا نمایند حضور عباس در نبرد بدر[۴۲] در صف مشرکان نرمافزارای از رمز بایستگی بوده[۴۳] و به همین سبب ساز بعداز اسارت وی[۴۴]، فرستاده دستورداد تا اورا نکشند.[۴۵] یا این که گفتند که عباس پنهانی با فرستاده تماس داشته و خبرها مشرکان را به وی میرسانده میباشد.[۴۶][۴۷]
پانویس
غزوه حنین
عباس در غزوه حنین کهاندکی بعداز فتح مکه صورت بخشید، حضور فعال داشت. دراین پیکار آنگاه که سپاه مسلمان ها در تاثیر شبیخون مشرکان، رسول(ص) را صرفا گذاشتند و فرارو گریز کردند، عباس در سمت راست نبی(ص) و فرزندش فضل و ادب در سمت چپ او و علی(ع) در جلو وی میجنگیدند.آن ها آنقدر پایداری کردند، تا آیه شریفه تحت درمورد آنها مسجد النبی کوهسنگی مشهد نازل شد.[۳۴]
«ثمّ أَنزَلَ الله سَکینَتَه عَلَی رَسولِهِ وَ عَلَی المؤمِنین»
به گفته بلاذری در روز مبارزه حنین در حالی که عباس افسار استر نبی(ص) را گرفته بود، گروهی از معاندان قصد جان رسول(ص) را کردند. عباس یکیاز آنها را که مجاورت گردیده بود در آغوش کشید و به یکیاز غلامان (موالی) فرستاده(ص) ذکر کرد: «بزن، باکی وجود ندارد که کدام یک از مارا می کشی» غلام معاند را کشت؛ بدین ترتیب ماجرا، عباس با شش بدن دیگر از اشخاص معاند همین شغل را کرد. آن گاه نبی(ص) را بوسید و در حقّ وی دعا آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرد.[۳۵]
وفات
قبر عباس بن عبدالمطلب در کنار مرقد ائمه بقیع بعد از تخریب
عباس بن عبدالمطلب آدینه ۱۲ رجب[۳۶] یا این که ۱۴ رجب سال ۳۲ق پیمان عثمان در سن ۸۸ یا این که ۸۹ سالگی دیده از دنیا فرو بست.[۳۷] علی(ع) و فرزندان عباس، اورا غسل دادند و خلیفه سوم با اذن آن ها در مراسم حضور یافت. افزون بر پیک بنی هاشم، نبیهای عثمان نیز به روستاها و قبایل رفته و عموم را برای کمپانی در خاکسپاری او فراخواندند و چنان جمعیتی گرد آمد که تا آن فرصت برای هیچ کس گرد نیامده بود و محل ویژه نماز تلاوت بر لاشهها ظرفیت آن را نداشت از این رو در بقیع به امامت عثمان بر لاشه او نماز رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد خوانده شد.
عموم برای دیدن لاشه او چنان هجوم آوردند که عمل دفن نقص شد و بر تاثیر ازدحام جمعیت پارچه روی لاشه وی پاره شد؛ از این رو خلیفه ماموران خویش را ارسال کرد تا عموم را بدور نمایند و بنی هاشم ذمه دار دفن او شوند. به هر هم اکنون پیکر وی با شکوهی معدود نظیر تشییع و در بقیع به خاک ودیعه شد.[۳۸]ام عماره می گوید ما به یار و همدم کلیه زنان انصار و گروهی از زنان مهاجر در خاکسپاری عباس حاضر بودیم و اول عده ای بودیم که بر وی شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد گریستیم. [۳۹]
در مراسم دفن عباس، حضرت علی(ع)، امام حسن(ع) و امام حسین(ع) حضور داشتند و عبدالله و عبیدالله و قُثَم (فرزندان او) وارد قبر شدند.[۴۰] به این دلیل که تنی تناور و اندامی درشت داشت.
بعد ها امام حسن مجتبی علیهالسلام و امام سجاد(ع) و امام باقر(ع) و امام درست گو(ع) در آرامستان بقیع و مجاورت قبر او به خاک ودیعت شدند. قبر آنها دارنده گنبد و بارگاهی بود که با اشراف وهابیان بر حجاز در اتفاق تخریب بقیع آن را ویران کردند.[۴۱]
انتقادها
در مقابل مطالبی که در کتاب ها تاریخی بعدازظهر عباسیان درباره عباس بن عبدالمطلب وجود دارااست، بعضا ذکر میدارا هستند خلفای عباسی به دلیل اینکه مشروعیت خود را به عباس مستند میکردند، میکوشیدند تا صورت تاریخی عباس و برخی فرزندان و نوادگان اورا با نرم افزار سیاسی خویش هماهنگ نمایند؛ به ویژه اینکه از سابقه رقبای خویش یعنی طالبیان و علویان در بعد از ظهر رسول سودای نداشتند. آن ها ابتدا عملکرد کردند از جنبهٔ منفی حضور عباس در بعضا رویدادها صدر اسلام در مخالفت با رسول بکاهند؛ آنگاه بعضا فضیلت ها را به وی نسبت دهند. به همین جهت، عباسیان کوشیدهاند که القا نمایند حضور عباس در نبرد بدر[۴۲] در صف مشرکان نرمافزارای از رمز بایستگی بوده[۴۳] و به همین سبب ساز بعداز اسارت وی[۴۴]، فرستاده دستورداد تا اورا نکشند.[۴۵] یا این که گفتند که عباس پنهانی با فرستاده تماس داشته و خبرها مشرکان را به وی میرسانده میباشد.[۴۶][۴۷]
پانویس
مراسم محرم و صفر در مسجد النبی کوهسنگی مشهد