پیکار نهروان
نبرد نَهرَوان از پیکارهای زمان حکومت امام علی(ع) که بعداز پیکار صفین و به دنبال ماجرای حکمیت در صفر سال ۳۸ق رویداد. یک سوی این نزاع، تیم موسوم به مارقین یا این که خوارج بودند. دراین مبارزه، خوارج ناکامی مشقت از سپاه امام علی (ع) خوردند. گفتهاند معدودخیس از ده نفر از خوارج از صحنه مبارزه فرارو گریز کردند که یک کدام از آنها عبدالرحمن بن ملجم مرادی، آدم کش امام علی(ع) مسجد النبی کوهسنگی مشهد بود.
پیدایش خوارج
پیکارهای زمانه امام علی(ع) سپاه مقابل تاریخ وقوع
مبارزه جمل سپاه طلحه و زبیر ۱۵ جمادیالآخر ۳۶ق
نبرد صفین سپاه معاویه صفر ۳۷ق
مبارزه نهروان سپاه خوارج صفر ۳۸ق
سازه بر برخی احادیث، خوارج در نزاع جمل و نزاع صفین، در سپاه امام علی حضور آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد داشتند.[۱]
بعد از آنکه در صفین، سپاه معاویه قرآنها را بر راز نیزه کردند و سفارش برگشت به حکم قرآن دادند، علیرغم مخالفت امام، بیشتر سپاهیان خواهان حکمیت شدند. تحمل ضرر و زیان جانی و خستگی[۲] و از سوی دیگر بافت خویشاوندانای، سطحینگری اعراب بدوی در سپاه امام، نیرنگ معاند را کارساز رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرد.[۳]
گروهی از یاران امام از به عبارتی استارت با حکمیت مخالفت کردند و آن را به منزله بازگشت از آئین و تردید در ایمان شمردند.[۴] برخی نیز بعدا به استناد دو آیه قرآن (سوره مائده، آیه ۴۴ و سوره حجرات، آیه ۹) خواستار ادامه مبارزه با معاویه شدند و تایید حکمیت را شرک دانسته و از آن توبه کردند. آن ها از امام خواستند از این شرک توبه نماید و شروطی که با معاویه گذارده میباشد، نقض نماید. البته امام نقض حکمیت را نپذیرفت و فرمود: ما چیزی را پذیرفتهایم که نمیتوانیم آن را نقض کنیم.[۵] همینطور امام (ع)درباره حکمیت فرمود: «اینجانب از شروع با این حکمیت مخالف بودم، آن گاه نیز که به زور عموم به آن بدن دادم، شرط کردم که چنانچه آنها به کتاب آفریدگار حکم کردند، به حکمشان پایبند باشم، چون اصولا، ما حکمیت قرآن را پذیرفتهایم خیر حکمیت عموم را.» به علاوه، امام (ع) تصمیم خویش را دایر بر ادامه مبارزه با شام بعداز گردآوریآوری خراج شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد گفت.[۶]
بعداز توقف پیکار صفین و رجوع و برگشت امام به کوفه و معاویه به شام، معارضان حکمیت از امام علی مستقل شدند و به قریه حروراء مجاورت کوفه رفتند.[۷] براین اساس، گروهی به اسم خوارج صورت گرفت.
سران خوارج
پررنگترین صورتهای خوارج عبارت بودند از:
حرقوص بن زهیر تمیمی
شریح بن أوفی العبسی
فروة بن نوفل اشجعی
عبدالله بن شجرة سلمی
حمزة بن سنان أسدی
عبدالله بن وهب راسبی
به عبارتیسیرتکامل که از اسامی این اشخاص برمیآید، از مشاهیر عراق، کسی فی مابین آنها خلا. برعکس آنها نوعا از قبایل بدوی؛ همچون دیده نشده بن وائل و بنی تمیم بودند.[۸]
پیکار نهروان
نبرد نَهرَوان از پیکارهای زمان حکومت امام علی(ع) که بعداز پیکار صفین و به دنبال ماجرای حکمیت در صفر سال ۳۸ق رویداد. یک سوی این نزاع، تیم موسوم به مارقین یا این که خوارج بودند. دراین مبارزه، خوارج ناکامی مشقت از سپاه امام علی (ع) خوردند. گفتهاند معدودخیس از ده نفر از خوارج از صحنه مبارزه فرارو گریز کردند که یک کدام از آنها عبدالرحمن بن ملجم مرادی، آدم کش امام علی(ع) مسجد النبی کوهسنگی مشهد بود.
پیدایش خوارج
پیکارهای زمانه امام علی(ع) سپاه مقابل تاریخ وقوع
مبارزه جمل سپاه طلحه و زبیر ۱۵ جمادیالآخر ۳۶ق
نبرد صفین سپاه معاویه صفر ۳۷ق
مبارزه نهروان سپاه خوارج صفر ۳۸ق
سازه بر برخی احادیث، خوارج در نزاع جمل و نزاع صفین، در سپاه امام علی حضور آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد داشتند.[۱]
بعد از آنکه در صفین، سپاه معاویه قرآنها را بر راز نیزه کردند و سفارش برگشت به حکم قرآن دادند، علیرغم مخالفت امام، بیشتر سپاهیان خواهان حکمیت شدند. تحمل ضرر و زیان جانی و خستگی[۲] و از سوی دیگر بافت خویشاوندانای، سطحینگری اعراب بدوی در سپاه امام، نیرنگ معاند را کارساز رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرد.[۳]
گروهی از یاران امام از به عبارتی استارت با حکمیت مخالفت کردند و آن را به منزله بازگشت از آئین و تردید در ایمان شمردند.[۴] برخی نیز بعدا به استناد دو آیه قرآن (سوره مائده، آیه ۴۴ و سوره حجرات، آیه ۹) خواستار ادامه مبارزه با معاویه شدند و تایید حکمیت را شرک دانسته و از آن توبه کردند. آن ها از امام خواستند از این شرک توبه نماید و شروطی که با معاویه گذارده میباشد، نقض نماید. البته امام نقض حکمیت را نپذیرفت و فرمود: ما چیزی را پذیرفتهایم که نمیتوانیم آن را نقض کنیم.[۵] همینطور امام (ع)درباره حکمیت فرمود: «اینجانب از شروع با این حکمیت مخالف بودم، آن گاه نیز که به زور عموم به آن بدن دادم، شرط کردم که چنانچه آنها به کتاب آفریدگار حکم کردند، به حکمشان پایبند باشم، چون اصولا، ما حکمیت قرآن را پذیرفتهایم خیر حکمیت عموم را.» به علاوه، امام (ع) تصمیم خویش را دایر بر ادامه مبارزه با شام بعداز گردآوریآوری خراج شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد گفت.[۶]
بعداز توقف پیکار صفین و رجوع و برگشت امام به کوفه و معاویه به شام، معارضان حکمیت از امام علی مستقل شدند و به قریه حروراء مجاورت کوفه رفتند.[۷] براین اساس، گروهی به اسم خوارج صورت گرفت.
سران خوارج
پررنگترین صورتهای خوارج عبارت بودند از:
حرقوص بن زهیر تمیمی
شریح بن أوفی العبسی
فروة بن نوفل اشجعی
عبدالله بن شجرة سلمی
حمزة بن سنان أسدی
عبدالله بن وهب راسبی
به عبارتیسیرتکامل که از اسامی این اشخاص برمیآید، از مشاهیر عراق، کسی فی مابین آنها خلا. برعکس آنها نوعا از قبایل بدوی؛ همچون دیده نشده بن وائل و بنی تمیم بودند.[۸]
مراسم محرم و صفر در مسجد النبی کوهسنگی مشهد