داده های عددی جمعیت، کشته و زخمیها
بر طبق گزارش ساواک، شمار تظاهرکنندگان حدود ده هزار نفر بوده میباشد.[۳۲] خبر نامه داده ها در ۲۰ دی، تعداد کشتهشدگان را شش بدن و شمار زخمیها را نُه بدن گزارش نموده است.[۳۳] بهگفته سید حسین موسوی تبریزی از دستاندرکاران تظاهرات نیز، شمار تمام شهیدان و مجروحان پانزده بدن بوده میباشد.[۳۴] ولی در منابع غیر رسمی، از «مجموعه متعددی»[۳۵] «هفتاد تا سیصد»[۳۶] و «دهها» شهید[۳۷] صحبت آورده شده میباشد. بیشتر شهیدان اتفاق ۱۹ دی در گورستان بقیع قم دفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد شدند.[۳۸]
عکس العملها
قیام ۱۹ دی برخوردهایی را به دنبال داشت؛ حکومت پهلوی ۲۵ یا این که ۲۷ بدن از معترضان را از قم تبعید کرد.[۳۹] برخی از مراجع تاسی مانند سید شهابالدین مرعشی نجفی و سید محمدکاظم شریعتمداری در ۲۲ دی، قتل معترضان در اتفاق ۱۹ دی و محتوای نوشته ی علمی جمهوری اسلامی ایران و استعمار سرخ و سیاه را محکوم کردند.[۴۰] همینطور بعضی از تیمهای سیاسی کشته شدن معترضان در روز ۱۹ دی را محکوم کردند.[یادداشت ۵][۴۱] سید احمد خوانساری از مراجع تبعیت، در قبال نشر نوشتهی علمی و نیز حادثه آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد ۱۹ دی واکنشی آرم نداد.[۴۲]
حضور زنان در تظاهرات ۱۹ دی، به نقل از خبرگزاری جمهوری اسلامی
امام خمینی که در آن فرصت، به نجف تبعید گردیده بود، در ۲ بهمن به مناسبت قیام ۱۹ دی پیامی صادر کرد. وی دراین پیام اتفاق ۱۹ دی را ادامه قیام ۱۵ خرداد ماه دانست و به حامیانش مژده برد در قبال حکومت پهلوی شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد اعطا کرد.[۴۳]
بعداز چهل روز از اتفاق ۱۹ دی، در تبریز، مراسم چهلم شهیدانِ ۱۹ دی در ۲۹ بهمن برگزار شد. در میان کمپانیکنندگان و نیروهای حکومت پهلوی تضارب بوجود آمد[۴۴] و به خشونت کشیده شد. دهها کشته و صدها زخمی پیامد این حادثه بود.[۴۵]
قیام ۱۹ دی پیامدهایی نیز به همدم داشت: وحدت نسبی در میان عالمان شیعه در مخالفت با حکومت پهلوی،[۴۶] به لبه رفتن عالمان و روحانیانی که به مدارا با حکومت پهلوی معتقد بودند،[۴۷] تقویت جنبه اسلامی انقلاب[۴۸] رهبری امام خمینی در نهضت انقلاب اسلامی[۴۹] و پیشرفت نهضت از تیمهایی خاص به جمع عموم.[۵۰]
تکنگاری
برخی از کتابهایی که با مورد قیام ۱۹ دی درج شده اینگونهاند:
منزلت قیام ۱۹ دی ۱۳۵۶ در برد انقلاب اسلامی نوشته ابراهیم طالبی دارابی: در فصل نخستین این کتاب به موقعیت سیاسی و اقتصادی حکومت پهلوی در دهه ۱۳۵۰ و دست اندرکاران، برخوردها و پیامدهای قیام ۱۹ دی پرداخته شدهاست. در انتهای کتاب، متن نوشتهیعلمی احمد رشیدی مطلق و برخی سندها مرتبط با قیام ۱۹ دی آمده میباشد. این کتاب به وسیله راءس سندها انقلاب اسلامی در سال ۱۳۷۹ش چاپ شدهاست.[۵۱]
حماسه ۱۹ دی قم ۱۳۵۶ نوشته علی شیرخانی: این کتاب مشتمل بر خاطرات هفده بدن از ناظران قیام ۱۹ دی از فی مابین عالمان، طلاب و بازاریان میباشد و بوسیله راءس اوراق انقلاب اسلامی در سال ۱۳۷۷ش به چاپ رسیده میباشد.[۵۲]
آذرخش انقلاب، ویژهطومار قیام ۱۹ دی نوشته جواد ملاییپور: درین کتاب به علل و علتهای قیام و کیفیت، برخوردها و پیامدهای آن پرداخته گردیده و بوسیله راس استینافهای صدا و سیما، در سال ۱۳۸۳ش منتشر گردیدهاست.[۵۳]
پانویس
نیکبخت، «پیامدهای نوشتهعلمی کشور ایران و استعمار سرخ و سیاه»، پرتال جامع علم ها انسانی.
خامنهای، دیار بینایی جهاد و اجتهاد، ۱۳۹۴ش، ص۲۹.
حسنزاده، «تحلیلی بر اتفاق ۱۹ دی ۱۳۵۶ قم»، ص۱۸۴.
ملاییپور، آذرخش انقلاب، ۱۳۸۳ش، ص۷۹.
موسوی تبریزی، خاطرات آیتالله سید حسین موسوی تبریزی، ۱۳۸۷ش، ص۴۱۷.
بهشتیسرشت، «جرقه انقلاب: پژوهش تحلیلی نوشتهعلمی احمد رشیدی مطلق»، ص۱۵۹.
ملاییپور، آذرخش انقلاب، ۱۳۸۳ش، ص۸۰.
«مناسبتهای روزنگار»، راس تفحصهای مجلس شورای اسلامی.
برای مثال نگاه فرمائید به «فرمایشات در دیدار عموم قم، ۱۸ دی ۱۳۸۹ش»، محل کار مراقبت و انتشار اثرها آیتالله خامنهای؛ «بیانها در دیدار عموم قم در ۱۸ دی ۱۳۸۲ش»، محل کار مراقبت و تکثیر اثر ها آیتالله خامنهای.
اباذری، وادی عشق و علاقه، ۱۳۹۰ش، ص۳۶۹.
حسنزاده، «تحلیلی بر رخداد ۱۹ دی ۱۳۵۶ قم»، ص۱۶۸.
حسنزاده، «تحلیلی بر رخداد ۱۹ دی ۱۳۵۶ قم»، ص۱۶۹.
نعیمی، «آنالیز نوشتهعلمی جمهوری اسلامی ایران استعمار سرخ و س
داده های عددی جمعیت، کشته و زخمیها
بر طبق گزارش ساواک، شمار تظاهرکنندگان حدود ده هزار نفر بوده میباشد.[۳۲] خبر نامه داده ها در ۲۰ دی، تعداد کشتهشدگان را شش بدن و شمار زخمیها را نُه بدن گزارش نموده است.[۳۳] بهگفته سید حسین موسوی تبریزی از دستاندرکاران تظاهرات نیز، شمار تمام شهیدان و مجروحان پانزده بدن بوده میباشد.[۳۴] ولی در منابع غیر رسمی، از «مجموعه متعددی»[۳۵] «هفتاد تا سیصد»[۳۶] و «دهها» شهید[۳۷] صحبت آورده شده میباشد. بیشتر شهیدان اتفاق ۱۹ دی در گورستان بقیع قم دفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد شدند.[۳۸]
عکس العملها
قیام ۱۹ دی برخوردهایی را به دنبال داشت؛ حکومت پهلوی ۲۵ یا این که ۲۷ بدن از معترضان را از قم تبعید کرد.[۳۹] برخی از مراجع تاسی مانند سید شهابالدین مرعشی نجفی و سید محمدکاظم شریعتمداری در ۲۲ دی، قتل معترضان در اتفاق ۱۹ دی و محتوای نوشته ی علمی جمهوری اسلامی ایران و استعمار سرخ و سیاه را محکوم کردند.[۴۰] همینطور بعضی از تیمهای سیاسی کشته شدن معترضان در روز ۱۹ دی را محکوم کردند.[یادداشت ۵][۴۱] سید احمد خوانساری از مراجع تبعیت، در قبال نشر نوشتهی علمی و نیز حادثه آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد ۱۹ دی واکنشی آرم نداد.[۴۲]
حضور زنان در تظاهرات ۱۹ دی، به نقل از خبرگزاری جمهوری اسلامی
امام خمینی که در آن فرصت، به نجف تبعید گردیده بود، در ۲ بهمن به مناسبت قیام ۱۹ دی پیامی صادر کرد. وی دراین پیام اتفاق ۱۹ دی را ادامه قیام ۱۵ خرداد ماه دانست و به حامیانش مژده برد در قبال حکومت پهلوی شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد اعطا کرد.[۴۳]
بعداز چهل روز از اتفاق ۱۹ دی، در تبریز، مراسم چهلم شهیدانِ ۱۹ دی در ۲۹ بهمن برگزار شد. در میان کمپانیکنندگان و نیروهای حکومت پهلوی تضارب بوجود آمد[۴۴] و به خشونت کشیده شد. دهها کشته و صدها زخمی پیامد این حادثه بود.[۴۵]
قیام ۱۹ دی پیامدهایی نیز به همدم داشت: وحدت نسبی در میان عالمان شیعه در مخالفت با حکومت پهلوی،[۴۶] به لبه رفتن عالمان و روحانیانی که به مدارا با حکومت پهلوی معتقد بودند،[۴۷] تقویت جنبه اسلامی انقلاب[۴۸] رهبری امام خمینی در نهضت انقلاب اسلامی[۴۹] و پیشرفت نهضت از تیمهایی خاص به جمع عموم.[۵۰]
تکنگاری
برخی از کتابهایی که با مورد قیام ۱۹ دی درج شده اینگونهاند:
منزلت قیام ۱۹ دی ۱۳۵۶ در برد انقلاب اسلامی نوشته ابراهیم طالبی دارابی: در فصل نخستین این کتاب به موقعیت سیاسی و اقتصادی حکومت پهلوی در دهه ۱۳۵۰ و دست اندرکاران، برخوردها و پیامدهای قیام ۱۹ دی پرداخته شدهاست. در انتهای کتاب، متن نوشتهیعلمی احمد رشیدی مطلق و برخی سندها مرتبط با قیام ۱۹ دی آمده میباشد. این کتاب به وسیله راءس سندها انقلاب اسلامی در سال ۱۳۷۹ش چاپ شدهاست.[۵۱]
حماسه ۱۹ دی قم ۱۳۵۶ نوشته علی شیرخانی: این کتاب مشتمل بر خاطرات هفده بدن از ناظران قیام ۱۹ دی از فی مابین عالمان، طلاب و بازاریان میباشد و بوسیله راءس اوراق انقلاب اسلامی در سال ۱۳۷۷ش به چاپ رسیده میباشد.[۵۲]
آذرخش انقلاب، ویژهطومار قیام ۱۹ دی نوشته جواد ملاییپور: درین کتاب به علل و علتهای قیام و کیفیت، برخوردها و پیامدهای آن پرداخته گردیده و بوسیله راس استینافهای صدا و سیما، در سال ۱۳۸۳ش منتشر گردیدهاست.[۵۳]
پانویس
نیکبخت، «پیامدهای نوشتهعلمی کشور ایران و استعمار سرخ و سیاه»، پرتال جامع علم ها انسانی.
خامنهای، دیار بینایی جهاد و اجتهاد، ۱۳۹۴ش، ص۲۹.
حسنزاده، «تحلیلی بر اتفاق ۱۹ دی ۱۳۵۶ قم»، ص۱۸۴.
ملاییپور، آذرخش انقلاب، ۱۳۸۳ش، ص۷۹.
موسوی تبریزی، خاطرات آیتالله سید حسین موسوی تبریزی، ۱۳۸۷ش، ص۴۱۷.
بهشتیسرشت، «جرقه انقلاب: پژوهش تحلیلی نوشتهعلمی احمد رشیدی مطلق»، ص۱۵۹.
ملاییپور، آذرخش انقلاب، ۱۳۸۳ش، ص۸۰.
«مناسبتهای روزنگار»، راس تفحصهای مجلس شورای اسلامی.
برای مثال نگاه فرمائید به «فرمایشات در دیدار عموم قم، ۱۸ دی ۱۳۸۹ش»، محل کار مراقبت و انتشار اثرها آیتالله خامنهای؛ «بیانها در دیدار عموم قم در ۱۸ دی ۱۳۸۲ش»، محل کار مراقبت و تکثیر اثر ها آیتالله خامنهای.
اباذری، وادی عشق و علاقه، ۱۳۹۰ش، ص۳۶۹.
حسنزاده، «تحلیلی بر رخداد ۱۹ دی ۱۳۵۶ قم»، ص۱۶۸.
حسنزاده، «تحلیلی بر رخداد ۱۹ دی ۱۳۵۶ قم»، ص۱۶۹.
نعیمی، «آنالیز نوشتهعلمی جمهوری اسلامی ایران استعمار سرخ و س
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: نقش فرهنگی، گردشگری و انتقال ارزشهای دینی